Η λέξη «στασιμοπληθωρισμός» έχει αρχίσει να ακούγεται άλλοτε «ψιθυριστά» και άλλοτε δυνατά τον τελευταίο καιρό ολοένα και περισσότερο.
Από αυτές τις γραμμές (Οικονοκλαστικά) έχει επισημανθεί ο κίνδυνος αυτός σαν άμεση προοπτική από το δεύτερο μισό του 2021, όταν αρχίσαμε να προειδοποιούμε για το κύμα πληθωρισμού που άρχιζε οριακά τότε να εμφανίζεται στον ορίζοντα. Όσο και – πολύ περισσότερο – τώρα – με τις συνέπειες του πολέμου στον Κόλπο.
Αλλά αυτό δεν έχει και τόση σημασία, όση έχει μια τέτοια προειδοποίηση όταν ορισμένοι κεντρικοί τραπεζίτες – μαζί τους και το κ. Στουρνάρας – αρχίζουν να μιλάνε ανοιχτά πλέον, υποστηρίζοντας ότι τα γνωστά χαρακτηριστικά της δεκαετίας του ’70, είναι ξανά μπροστά μας, αλλά σε μεγαλύτερες διαστάσεις και συνέπειες. Ειδικά για την Ελλάδα πρέπει να επισημάνουμε ότι αυτό συμβαίνει ενώ σε λιγότερο από έξι μήνες αποσύρεται και το ισχυρότερο χρηματοδοτικό εργαλείο της οικονομίας το Ταμείο Ανάκαμψης…
Κατ’ αρχήν τι σημαίνει στασιμοπληθωρισμός.
Είναι η κατάσταση στην οικονομία όπου συνδυάζονται δύο οικονομικές δυναμικές, που η μία εμποδίζει να πάρεις μέτρα για να αντιμετωπίσεις την άλλη.
Η στασιμότητα της οικονομίας έχει ανάγκη την αύξηση σε έκταση και βάθος της χρηματοδότησης, αλλά η ισχυρή πληθωριστική πίεση απαγορεύει μια τέτοια πολιτική. Και το αντίστροφο. Οι πληθωριστικές πιέσεις απαιτούν την σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής η οποία όμως αν συμβεί εντείνει την οικονομική επιβράδυνση.
Με λίγα λόγια είναι αυτό που λένε με απλά λόγια «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα», ή αλλιώς … αδιέξοδο.
Γιατί; Γιατί τόσο στην – κατακερματισμένη όσο αφορά το κόστος χρηματοδότησης – ευρωπαϊκή οικονομία, όσο και στην εγχώρια οικονομία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής, η οικονομία ήταν ήδη σε φάση επιβράδυνσης πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στον Κόλπο. Και μάλιστα από τα όρια της κάμψης μέχρι την στασιμότητα. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος στον Κόλπο (και με ανοικτή ακόμα την πληγή στην Ουκρανία) βάθυνε ποιοτικά την ενεργειακή κρίση εισάγοντας τον παράγοντα του πληθωρισμού τιμών σε όλη την παραγωγική και εμπορική διαδικασία, από την πλευρά της προσφοράς. Και εκεί, στην πλευρά της προσφοράς, η ΕΚΤ έχει ελάχιστα έως και μηδενικά περιθώρια δράσης με εργαλείο το κόστος και την διαθεσιμότητα του χρήματος. Και ποιου χρήματος; Του Ευρώ που είναι απολύτως εξαρτημένο από την συναλλαγματική σχέση του με το δολάριο, για το οποίο ακόμα δεν έχουν αποφασίσει στην Ουάσιγκτον αν το θέλουν «ακριβό ή φθηνό».
Σαν αποτέλεσμα η δραστική αναθεώρηση στους ρυθμούς ανάπτυξης – ή ακριβέστερα επιβράδυνσης – της οικονομίας στην Ε.Ε. και στην Ελλάδα, έρχεται να συνδυαστεί και να επιδεινωθεί από την προοπτική της ισχυρής τάσης ανόδου πληθωρισμού των τιμών τόσο στην παραγωγή διαρκών αγαθών, όσο και – το χειρότερο – στην παραγωγή τροφίμων.
Γιατί «η γη για να παράγει χρειάζεται άζωτο» και το άζωτο, η ουρία, η αμμωνία, τα λιπάσματα δηλαδή, είναι παράγωγα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Και το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, για την Ευρώπη αρχικά, προέρχονταν από την Ρωσία μέχρι το 2022 και από την περιοχή του Κόλπου στην συνέχεια.
Η τρίτη περιοχή παραγωγής, αλλά εξαιρετικά ακριβή και ανεπαρκής για να τροφοδοτήσει τις εξαγωγές, είναι οι ΗΠΑ…
Με αυτά τα δεδομένα και με τον πόλεμο να έχει εισέλθει στον δεύτερο μήνα, χωρίς καμία προοπτική «τέλους» στον ορίζοντα, είναι σαφές γιατί η επόμενη ημέρα μπροστά μας θυμίζει δεκαετία του ’70, αλλά σε μια πολύ χειρότερη εκδοχή της…
