Το ερώτημα στον τίτλο του σημερινού σχολίου στα Οικονοκλαστικά είναι προφανώς φανταστικό/υποθετικό για τα δεδομένα της Ελλάδας. Είναι όμως πολύ πραγματικό για την ισχυρότερη οικονομία του πλανήτη, τις ΗΠΑ.
Εκεί, υπό την προστατευτική σκιά του προέδρου Τραμπ, εγκαλείται με ποινική δίωξη ο πρόεδρος της ισχυρότερης Κεντρικής Τράπεζας του πλανήτη, ο Jerome Powell. Ο άνθρωπος που ο ίδιος ο Τραμπ στην προηγούμενη θητεία του είχε διορίσει στην θέση αυτή!
Το εκπληκτικό αυτής της υπόθεσης είναι ότι επιχειρείται ποινική δίωξη εναντίον του προέδρου της Fed, ενώ αυτός πρόκειται έτσι κι αλλιώς να «φύγει» από την Fed σε λιγότερο από τρείς μήνες. Δηλαδή σε λιγότερο χρόνο από όσο θα μπορούσε να έχει κάποιο αποτέλεσμα η διαδικασία ποινικής δίωξης που του ασκείται…
Γιατί λοιπόν συμβαίνει αυτό;
Προφανώς η απειλή ποινικής δίωξης κατά του προέδρου της Federal Reserve, Jerome Powell, από το υπουργείο Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Trump δεν αφορά απλώς την ήδη γνωστή διαφωνία για τη νομισματική πολιτική. Εκ των πραγμάτων πρόκειται για μια πρωτοφανή σύγκρουση που αγγίζει τον πυρήνα της «θεσμικής ανεξαρτησίας» στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και κάτι ακόμα χειρότερο, αποκαλύπτει τη μετατόπιση της πολιτικής αντιπαράθεσης στο επίπεδο ενός ανοικτού πολέμου εξουσίας στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Σε δημόσια δήλωσή του την Κυριακή, ο Powell απέδωσε ευθέως την απειλή δίωξης στο γεγονός ότι η Fed καθορίζει τα επιτόκια με βάση τη δική της εκτίμηση για το δημόσιο συμφέρον και όχι σύμφωνα με τις επιθυμίες του προέδρου Τραμπ. Ήταν η πρώτη φορά που ο πάντα συγκρατημένος και προσεκτικός επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας διατύπωσε δημόσια αυτό που, όπως όλοι παραδέχονται, είναι μέχρι τώρα κοινό μυστικό.
Το πρώτο ερώτημα όμως που προκύπτει είναι το γιατί να κλιμακωθεί μια τέτοια επίθεση όταν η θητεία του Powell λήγει σε λιγότερο από τέσσερις μήνες, τον Μάιο του 2026. Και κατά συνέπεια ο Trump θα έχει τη δυνατότητα να διορίσει νέο πρόεδρο στη Fed…
Η απάντηση, σύμφωνα με πολλούς πλέον (αμερικανούς) αναλυτές, δεν βρίσκεται στη διαφωνία για τα επιτόκια, αλλά στον ευρύτερο «πολιτισμικό» και «θεσμικό» πόλεμο που διεξάγεται στο εσωτερικό της αμερικανικής εξουσίας. Και δεν πρόκειται για κατακερματισμό των κέντρων εξουσίας αλλά για «μετωπική» πλέον ρήξη.
Σε αυτή τη λογική, η Fed δεν αντιμετωπίζεται ως ανεξάρτητος τεχνοκρατικός θεσμός, αλλά ως προπύργιο ενός «εχθρικού κατεστημένου» που πρέπει να… κατασταλεί.
Κεντρικές «φιγούρες» του περιβάλλοντος Trump, όπως ο Russell Vought (σύμφωνα με τα αμερικανικά ΜΜΕ) έχουν επανειλημμένα χαρακτηρίσει τη κρατική γραφειοκρατία και τους ανεξάρτητους θεσμούς ως μέρος ενός «deep state» που πρέπει να… συντριβεί. Από αυτή την οπτική, θα μπορούσε να πεί κανείς ότι η επίθεση στον Powell λειτουργεί συμβολικά. Δεν αποσκοπεί στη ίδια την χάραξη νομισματικής πολιτικής, αλλά στην αποδόμηση της έννοιας της «θεσμικής αυτονομίας» της.
Η χρονική στιγμή της απειλής φαίνεται σαν να ενισχύει αυτή την ερμηνεία. Με τον πληθωρισμό υπό έλεγχο και τη Fed να μην ακολουθεί ιδιαίτερα σφιχτή πολιτική, δεν μπορεί να πεί κανείς ότι υπάρχει άμεση σύγκρουση στο πεδίο της μακροοικονομίας. Η κίνηση μοιάζει περισσότερο με προειδοποίηση. Μία προειδοποίηση στον διάδοχο του Powell, προς τα στελέχη της διοίκησης της Fed, προς κάθε θεσμό που θα μπορούσε να αντισταθεί…
Ιδιαίτερη εντύπωση όμως προκαλεί η αντίδραση, ή μάλλον η «μη αντίδραση» των αγορών. Παρά την αναμφισβήτητη σοβαρότητα της υπόθεσης, τα αμερικανικά ομόλογα παρέμειναν σταθερά, χωρίς ενδείξεις πανικού ή κινήσεις άμυνας εν όψη κινδύνου. Όπως επισημαίνει μερίδα αναλυτών «οι αγορές θα ανησυχήσουν μόνο όταν η πολιτική σύγκρουση μεταφραστεί σε δύσκολες οικονομικές αποφάσεις». Και προς το παρόν, δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο.
Η μοναδική θεσμική αντίδραση, σύμφωνα με νεότερα δημοσιεύματα, ήρθε από τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Thom Tillis, μέλος της Τραπεζικής Επιτροπής, ο οποίος δήλωσε ότι θα μπλοκάρει κάθε υποψηφιότητα που θα υποστηρίξει ο Trump για τη Fed «έως ότου ξεκαθαρίσει η υπόθεση…». Ωστόσο, όπως διευκρινίζεται στα δημοσιεύματα, ο Tillis δεν διεκδικεί επανεκλογή, γεγονός που, σύμφωνα με παρατηρητές, εξηγεί γιατί η αντίσταση μέσα στο ρεπουμπλικάνικο κόμμα προέρχεται μόνο από πολιτικά «απερχόμενους».
Σε κάθε περίπτωση από όλα τα «δεδομένα» η υπόθεση Powell φαίνεται καθαρά ότι δεν σηματοδοτεί μία κρίση νομισματικής πολιτικής, αλλά κάτι βαθύτερο, την εσωτερική διάβρωση και ρήξεις στο θεσμικό πλαισίου διακυβέρνησης στις ΗΠΑ. Και το πλέον παράδοξο και όχι εύκολα ερμηνεύσιμο είναι το ανησυχητικό (;) στοιχείο ότι, προς το παρόν τουλάχιστον, οι αγορές δείχνουν να μην ενοχλούνται… Τι σημαίνει αυτό; Προς το παρόν κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα.
Δεν μπορούμε όμως παρά να επισημάνουμε ότι άλλος ένας παράγοντας αβεβαιότητας έρχεται να προστεθεί στην συνολική εικόνα του 2026. Και αυτό δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ.
