Στο περιθώριο της συζήτησης που γίνεται διεθνώς για τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης χρέους, η ΕΚΤ έκανε μία διακριτική επισήμανση πρόσφατα, στο Οικονομικό της δελτίο, σημειώνοντας κάτι ενδιαφέρον. Σημειώνει ότι ενώ οι τράπεζες είναι πλέον αρκετά ενισχυμένες για να ανταποκριθούν σε ένα σόκ (κρίσης χρέους) από πλευράς private credit, εν τούτοις δεν συμβαίνει το ίδιο με τις ασφαλιστικές εταιρείες και τα ασφαλιστικά συστήματα (Ταμεία, κ.λ.π.) των χωρών μελών.
Με αφορμή αυτό το σημείο, αλλά και με κάθε άλλη πιθανή αφορμή ενός σοκ, όπως π.χ. μία όχι και τόσο αναπάντεχη κρίση φούσκας του ΑΙ, το ερώτημα είναι πως μπορούν να αντιδράσουν οι κεντρικές τράπεζες πλέον και ειδικά η ΕΚΤ.
Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα απέναντι σε μία κρίση χρέους, η ΕΚΤ έχει «δείξει» ότι η βασική της αντίδραση – έχει μιλήσει πολλές φορές στο παρελθόν η κα Λαγκάρντ γι’ αυτό – είναι να αποφύγει σε πρώτη φάση με κάθε τρόπο, την βίαιη αντίδραση των αγορών απέναντι στο κατακερματισμό της αξιοπιστίας των ευρωπαϊκών κρατικών και μη ομολόγων.
Για να το πούμε απλά, το πως θα εμποδίσει δηλαδή η ΕΚΤ να εκτιναχθουν τα spreads σε επίπεδα που να οδηγήσουν όπως και με την Ελλάδα, μία χώρα ή περισσότερες, της Ε.Ε. σε χρεοκοπία ή έστω στα πρόθυρα χρεοκοπίας.
Τα «εργαλεία» με τα οποία μια κεντρική τράπεζα μπορεί να το κάνει αυτό δεν είναι πολλά.
Βασικά είναι ένα, σε διάφορες παραλλαγές (PEPP, APE, TPI, κ.λ.π.), και αφορά στην παρέμβαση της ΕΚΤ στην αγορά για στήριξη (με μεγάλες αγορές) των ομολόγων της χώρας εκείνης που αρχίζει να χάνει την … επαφή της με την αξιοπιστία του ευρωπαϊκού συστήματος ομολόγων, με ραγδαία διεύρυνση των spreads των ομολόγων της.
Δηλαδή η ΕΚΤ αρχίζει – με διάφορους τρόπους – να αγοράζει τα ομόλογα των οποίων οι αποδόσεις αυξάνονται απότομα και οι τιμές πέφτουν, δίνοντας έτσι μήνυμα στις αγορές, ότι πίσω από την οικονομία της χώρας αυτής υπάρχει ως εγγύηση η ΕΚΤ…
Τα ανταλλάγματα βέβαια που συνοδεύουν αυτή την βοήθεια εμείς εδώ στην Ελλάδα τα γνωρίζουμε από πρώτο χέρι και δεν χρειάζεται να τα υπενθυμίσουμε, αφού εξ άλλου είναι ακόμα σε ισχύ με την μορφή της «υιοθέτησής» τους από το ελληνικό δημόσιο σαν δεσμευτικές πολιτικές που έχει αποφασίσει η Βουλή για πρωτογενή πλεονάσματα.
Η ιστορία όμως δεν σταματάει εκεί.
Όπως οι «παλιότεροι» θυμούνται, ένα πράγμα είναι να «τρέξει» η ΕΚΤ να σε σώσει από το βάραθρο, άλλο ζήτημα όμως είναι να ξεφύγεις από τον κλοιό των αγορών και να ξαναβγείς στην επιφάνεια. Γιατί; Γιατί και μόνο το γεγονός ότι η ΕΚΤ έχει προστρέξει να σε… πιάσει πριν πέσεις, είναι ξεκάθαρο μήνυμα για τις αγορές ότι «εδώ» υπάρχει… αίμα και αρχίζουν να στήνονται «καρτέρια» στο κυνήγι του θηράματος και από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
Κάπου σ’ αυτό το σημείο για να εξισορροπηθεί κάπως η κατάσταση και να δοθεί μία χροιά ομαλότητας στην διαδικασία αυτή, εκτονώνοντας την πίεση των αγορών, μπήκαν στο τραπέζι τα λεγόμενα νόμιμα «κλειδιά», δηλαδή τα όρια για κάθε χώρα μέλος του ευρωσυστήματος, που η ΕΚΤ μπορεί να δίνει βοήθεια χωρίς να θεωρείται έκτακτη κατάσταση. Αυτό όπως είναι σαφές έγινε για να αποφύγει να δίνει στις αγορές την ευκαιρία στις αγορές να μυρίζουν αίμα… Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαφάνεια ήταν κάτι που συνόδευε τις σχετικές διαδικασίες. Για παράδειγμα κάποιοι ίσως να θυμούνται ότι μετά την «διευθέτηση» της υπόθεσης της Ελλάδας για κάμποσο καιρό δεν ξέραμε – δεν έπρεπε να το μάθουν οι αγορές για να μην αντιδράσουν – ότι η ΕΚΤ είχε υπερβεί για πάνω από ένα χρόνο, σχεδόν στο διπλάσιο, το σχετικό όριο παρέμβασης για την Ιταλία.
Αν όλο αυτό το σκηνικό το μεταφέρουμε στο σήμερα – και με βάση τους εν ισχύ πίνακες των ευρωπαϊκών spreads – μπορούμε εύκολα κατά συνέπεια να καταλάβουμε γιατί στον ΟΔΔΗΧ βιάζονται να μειωθεί το χρέος με προεξοφλήσεις δανείων.
Γιατί το ζήτημα που έχει αρχίσει να «κουνάει» και πάλι το έδαφος είναι ο περιβόητος κίνδυνος κατακερματισμού της ευρωπαϊκής αγοράς ομολόγων. Ενας κίνδυνος απέναντι στον οποίο η ΕΚΤ παραμένει με μοναδικό εργαλείο στα χέρια της κάποια παραλλαγή του PEPP ή του TPI (δηλαδή της παρέμβασης αγοράς ομολόγων της οικονομίας που… πιέζεται). Και εδώ η «βοήθεια» που θα έρθει από την ΕΚΤ ισοδυναμεί πολύ περισσότερο από ότι το 2008 – 2010 με καμπάνα για τις αγορές για το που βρίσκεται το υποψήφιο θύμα και που θα χυθεί… αίμα.
Το ζήτημα λοιπόν είναι να μη βρίσκεσαι στην κορυφή της λίστας που θα χρειασθεί να πάρει «βοήθεια» από την ΕΚΤ.
Εκεί προς το παρόν – αρκεί να κοιτάξει κανείς τι λένε τα spreads – βρίσκεται η Γαλλία και η Ιταλία.
Και η επιδίωξη είναι τα εγχώρια spreads να απομακρυνθούν ακόμα περισσότερο από τον κεντρικό κύκλο του στόχαστρου των αγορών και να «παίξουν» μέχρι τα τέλη του 2026, ενόψει της νέας καταιγίδας που αναμένεται να ξεσπάσει μέσα στην διετία 2026 – 2027, στην ομάδα που παίζει ήδη η Πορτογαλία και η Ισπανία… Είναι ένας αγώνας δρόμου που κανείς προς το παρόν δεν μπορεί να προβλέψει τους νικητές
