Χωρίς να έχει πέσει ούτε μία σφαίρα, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν αόρατο πόλεμο που χτυπά εκεί που κανείς δεν το περιμένει. Κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης σούπερ μάρκετ και τραπεζών αίματος, απειλές για βόμβες σε δεκάδες επιβατικές πτήσεις και σε τηλεοπτικούς σταθμούς συνθέτουν ένα κύμα απειλών που θέτει σε δοκιμασία την ασφάλεια της Ευρώπης μέσα σε λίγες μόλις ημέρες.
Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στο CNBC, οι κυβερνοεπιθέσεις και οι απειλές για βόμβες μπορούν, ακόμη και χωρίς ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση, να προκαλέσουν οικονομική ζημιά, φόβο στην κοινωνία και πίεση στις κυβερνήσεις της Ευρώπης. Οι αρχές δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει ποιος βρίσκεται πίσω από τα περιστατικά ούτε αν συνδέονται μεταξύ τους.
Ψυγεία στους 50 βαθμούς και πτήσεις με συνοδεία μαχητικών
Τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, σούπερ μάρκετ σε Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Σουηδία, Ολλανδία και άλλες χώρες διαπίστωσαν ότι τα ψυγεία τους είχαν ρυθμιστεί εξ αποστάσεως έως και στους 50 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα να πεταχτούν μεγάλες ποσότητες τροφίμων. Ανάμεσα στους πληγέντες ήταν οι Ahold Delhaize, IKEA, Colruyt και Carrefour. Είχε προηγηθεί τον Οκτώβριο επίθεση σε εκατοντάδες γαλλικά σούπερ μάρκετ, η οποία, κατά την Ahold Delhaize, μπορεί να μειώσει τις πωλήσεις της στο τέταρτο τρίμηνο έως και κατά 250 εκατ. ευρώ.
Στο στόχαστρο βρέθηκαν και τα συστήματα ψύξης τριών εγκαταστάσεων της γαλλικής υπηρεσίας αιμοδοσίας (EFS), όμως η επίθεση εντοπίστηκε έγκαιρα και δεν χάθηκε κανένα παράγωγο αίματος. Παράλληλα, ψευδείς απειλές για βόμβες προκάλεσαν εκτροπές δεκάδων πτήσεων, ορισμένες με συνοδεία μαχητικών, χωρίς να βρεθούν εκρηκτικά, ενώ στο τέλος της εβδομάδας απειλές δέχθηκαν και μέσα ενημέρωσης, όπως το Sky News και το ιρλανδικό RTÉ.
«Το κόστος του πολέμου μπορεί να έρθει στο σπίτι τους»
Ο Σιντάρθ Καουσάλ, ερευνητής του βρετανικού ινστιτούτου αμυντικών μελετών RUSI (Royal United Services Institute), εκτιμά ότι, αν πίσω από τις επιθέσεις κρύβεται η Ρωσία, ο στόχος θα ήταν να φανεί το τίμημα της στήριξης στην Ουκρανία: ««Νομίζω ότι στόχος είναι κυρίως να πληρώσουν τίμημα. Να πειστεί η ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία ότι το κόστος ενός πολέμου μπορεί να έρθει στο σπίτι της».
Το Κρεμλίνο αρνήθηκε κατηγορηματικά. «Αυτές είναι ανόητες κατηγορίες. Είναι αβάσιμες», δήλωσε ο εκπρόσωπός του, Ντμίτρι Πεσκόφ.
Ο Φρέντρικ Μπλιξ, ειδικός κυβερνοασφάλειας και αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, σημείωσε ότι τα συστήματα ψύξης ήταν συνδεδεμένα απευθείας στο διαδίκτυο, συχνά με εργοστασιακούς κωδικούς. «Αυτές οι επιθέσεις δεν απαιτούν κάποια ιδιαίτερη εξειδικευμένη γνώση», είπε, προσθέτοντας: «Γι’ αυτό είναι τόσο φθηνό. Οποιοσδήποτε μπορεί να το κάνει, και δεν απαιτεί πόρους από κάποιο κράτος». Θεωρεί πιθανότερο σενάριο κάποιον που «δοκιμάζει τα όρια», αν και δεν αποκλείει κρατικό δάκτυλο. «Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι στην πράξη δεν κάνουμε τίποτα», τόνισε.
«Δεν είμαστε σε πόλεμο, αλλά ούτε σε ειρήνη»
Η Οάνα Ποπέσκου-Ζαμφίρ του RUSI εκτιμά ότι η Ευρώπη καθυστέρησε να προετοιμαστεί: «Αργήσαμε να προσαρμοστούμε σε μια νέα πραγματικότητα. Εξακολουθούμε να διαχωρίζουμε εννοιολογικά την ειρήνη από τον πόλεμο, και αυτό δεν ισχύει πια, γιατί δεν είμαστε σε πόλεμο, αλλά ούτε και σε ειρήνη». Όπως είπε, τέτοιες επιθέσεις μπορούν να προκαλέσουν «τεράστια ζημιά» και να καλλιεργήσουν στις κοινωνίες το αίσθημα ότι είναι απροστάτευτες.
Ο Καουσάλ επισημαίνει ότι η ετοιμότητα διαφέρει. Φινλανδία και Σουηδία διαθέτουν ισχυρή πολιτική άμυνα, όμως «όσο πηγαίνει κανείς δυτικότερα στην Ευρώπη, το επίπεδο προετοιμασίας είναι πολύ χαμηλότερο».
Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ διαδηλώσεις για το κόστος ζωής σαρώνουν Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Πορτογαλία και Αλβανία, και η Ισπανία οδηγείται σε πρόωρες εκλογές στις 29 Νοεμβρίου. Ο Αλεξάντερ Άντερσον του Centre for International Security and Economic Strategy προειδοποιεί ότι ξένοι παράγοντες μπορεί να εκμεταλλεύονται τις εντάσεις, αλλά «θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ώστε να μην αποδίδουμε τη δικαιολογημένη δυσαρέσκεια των πολιτών σε ξένη παρέμβαση».
