Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις πιο δύσκολες αντιπυρικές περιόδους των τελευταίων ετών, καθώς μεγάλες φωτιές κατακαίνε δάση, αγροτικές εκτάσεις και οικισμούς από τη Γαλλία και την Ισπανία μέχρι την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ιταλία και την Αλβανία. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες και η κλιματική αλλαγή δημιουργούν ένα νέο, πιο επικίνδυνο περιβάλλον για την εκδήλωση και εξάπλωση των πυρκαγιών, με τους πυροσβέστες σε πολλές περιπτώσεις να επιχειρούν σε ακραία επικίνδυνες συνθήκες.
Στη Ζιρόνδη της Γαλλίας, ο διοικητής της πυροσβεστικής Ματιέ Ζομέν περιέγραψε τη μάχη με τις φλόγες ως πρωτόγνωρη. Η φωτιά άλλαζε συνεχώς κατεύθυνση και ένταση, ενώ σε μία από τις επιχειρήσεις το πλήρωμά του εγκλωβίστηκε μπροστά σε ένα τείχος φωτιάς. Όπως δήλωσε: «Αυτός είναι πόλεμος απέναντι στις δασικές πυρκαγιές» και πρόσθεσε: «Είμαι πυροσβέστης εδώ και 26 χρόνια και δεν έχω ξαναδεί πυρκαγιές τέτοιου μεγέθους», αναφέρει δημοσίευμα του Bloomberg.
Η πυρκαγιά, που ξέσπασε στις 22 Ιουλίου, έκαψε περίπου 420 τετραγωνικά χιλιόμετρα, κατέστρεψε περίπου 200 σπίτια και οδήγησε στην εκκένωση περισσότερων από 220.000 ανθρώπων. Οι επιστήμονες ανέφεραν ότι η έντασή της ήταν τόσο μεγάλη, ώστε δημιούργησε το δικό της μικροκλίμα και επηρέασε ακόμη και τις τοπικές καιρικές συνθήκες.
Την ίδια περίοδο, δύο μεγάλες πυρκαγιές κοντά στη Μαδρίτη ενώθηκαν σε ένα ενιαίο μέτωπο, αναγκάζοντας δεκάδες χιλιάδες κατοίκους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι αρχές κήρυξαν κατάσταση μείζονος συμβάντος λόγω πυρκαγιάς κοντά στον πυρηνικό σταθμό Sizewell B.
Οι πυροσβέστες στην Ισπανία περιέγραψαν μια εξαιρετικά απρόβλεπτη φωτιά, με ανέμους που άλλαζαν κατεύθυνση ανάλογα με το ύψος, φλόγες που έφταναν τα 40 με 50 μέτρα και μέτωπο που προχωρούσε με ταχύτητα περίπου 5 χιλιομέτρων την ώρα. Παρατήρησαν ακόμη και πυροσωρειτομελανίες (pyrocumulonimbus), σύννεφα που δημιουργούνται από την ίδια τη φωτιά και μπορούν να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την εξάπλωσή της.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι μια πυρκαγιά μπορεί να ξεκινήσει από μια μικρή εστία, όμως όταν συνδυαστούν ξηρή βλάστηση, υψηλές θερμοκρασίες και ισχυροί άνεμοι, μπορεί να εξελιχθεί σε ακραίο φαινόμενο. Όταν η φωτιά φτάσει στις κορυφές των δέντρων και δημιουργήσει το δικό της μικροκλίμα, οι δυνατότητες κατάσβεσης περιορίζονται σημαντικά.
Ο επιστήμονας του Imperial College London Θεόδωρος Κίπινγκ εκτιμά ότι σε τέτοιες περιπτώσεις η βασική στρατηγική είναι να αποτραπεί η επέκταση προς κατοικημένες περιοχές, καθώς πολλές από τις κλασικές μεθόδους πυρόσβεσης δεν αρκούν.
Οι επιστήμονες αποδίδουν την αυξανόμενη ένταση των πυρκαγιών στην κλιματική αλλαγή, αλλά και στον συνδυασμό υγρών χειμώνων, παρατεταμένης ξηρασίας, υψηλών θερμοκρασιών και εγκατάλειψης της υπαίθρου, που οδηγεί στη συσσώρευση καύσιμης ύλης.
Ο ερευνητής του κλίματος Ραούλ Κορδέρο Καράσκο τονίζει ότι «Δεν είναι θέμα χρημάτων. Δεν είναι θέμα επενδύσεων. Δεν είναι θέμα του πόσο ηρωικοί είναι οι πυροσβέστες» και καταλήγει: «Απλώς δεν μπορείς να σταματήσεις μια φωτιά όταν οι συνθήκες είναι τόσο ακραίες όσο αυτές που είδαμε τις τελευταίες ημέρες στην Ευρώπη».
Ανάλογη είναι και η εκτίμηση του Τόμας Σμιθ από το London School of Economics, ο οποίος σημειώνει: «Κάθε φορά που ξεσπά μια φωτιά υπάρχει η πιθανότητα να ξεφύγει από τον έλεγχο – είναι σαν μια ζαριά», ενώ προσθέτει ότι «Η κλιματική αλλαγή φορτώνει τα ζάρια υπέρ των μεγάλων πυρκαγιών, ώστε όταν υπάρξει μια ανάφλεξη, οι πιθανότητες να εξελιχθεί σε καταστροφική πυρκαγιά είναι πολύ μεγαλύτερες».
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στο περιβάλλον. Στη Γαλλία, οι πυρκαγιές προκάλεσαν σοβαρό πλήγμα στον τουρισμό, στις μεταφορές και στις τοπικές επιχειρήσεις. Ξενοδοχεία, κάμπινγκ, εστιατόρια και επιχειρήσεις είδαν μαζικές ακυρώσεις, ενώ πολλές οικογένειες έχασαν το βασικό τους εισόδημα μέσα στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες προειδοποιούν ότι οι πυρκαγιές που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή αποτελούν πλέον μια μόνιμη μεταβολή του κινδύνου. Όπως δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της AXA, Τόμας Μπούμπερλ: «Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με το γεγονός ότι αυτές οι πυρκαγιές θα συμβαίνουν ολοένα και συχνότερα. Είναι πλέον μέρος της καθημερινής πραγματικότητάς μας.»
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι θερμές και ξηρές συνθήκες θα συνεχιστούν και τους επόμενους μήνες, με τον κίνδυνο μεγάλων πυρκαγιών να εξαπλώνεται βορειότερα στην Ευρώπη. Για πολλές περιοχές, το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η κατάσβεση των πυρκαγιών, αλλά και η προσαρμογή σε μια νέα πραγματικότητα που διαμορφώνει η κλιματική αλλαγή.
