Με το καλοκαίρι να βρίσκεται προ των πυλών και τα σχέδια για διακοπές να μπαίνουν σιγά-σιγά στο τραπέζι, οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και οι ταξιδιώτες φαίνεται πως ετοιμάζονται για ένα ιδιαίτερα αβέβαιο και ταραχώδες ταξιδιωτικό καλοκαίρι λόγω του πολέμου στο Ιράν, σημειώνει το Politico.
Ακόμη κι αν ο πόλεμος στο Ιράν τελείωνε αύριο, η αστάθεια στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ έχει ήδη εκτοξεύσει το κόστος των καυσίμων αεροσκαφών και εντείνει τους φόβους για ελλείψεις ενόψει του καλοκαιριού. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις μπορεί να κυμαίνονται από υψηλότερες τιμές εισιτηρίων και περιορισμούς δρομολογίων, έως σοβαρές πιέσεις στα αεροδρόμια σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων αναμένεται να παραμείνουν υψηλές, ενώ τα κέρδη των εταιρειών θα δεχθούν σημαντική πίεση, καθώς οι διαταραχές στις παραδόσεις καυσίμων από τις χώρες του Κόλπου μέσω του Στενού του Ορμούζ αυξάνουν το κόστος και τον κίνδυνο ελλείψεων, την ώρα που ξεκινά η κορύφωση της ταξιδιωτικής περιόδου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν παράγει επαρκές καύσιμο αεροσκαφών για να καλύψει την εγχώρια ζήτηση, με τη δυναμικότητα διύλισης να φτάνει το πολύ στο 70% των αναγκών των αεροπορικών εταιρειών. Μια παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μέσω του στενού θα μπορούσε να αφήσει τις εταιρείες αντιμέτωπες με σοβαρές ελλείψεις, με την ένταση του προβλήματος να εξαρτάται από το πόσο γρήγορα θα αποκατασταθεί η ομαλότητα στις θαλάσσιες μεταφορές.
Το Politico εξετάζει τρία πιθανά σενάρια, από το καλύτερο έως το χειρότερο.
Το καλό σενάριο: Τέλος πολέμου και επαναλειτουργία του Ορμούζ
Ένα γρήγορο τέλος της σύγκρουσης και η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ δεν θα έλυνε άμεσα την κρίση στα καύσιμα αεροσκαφών, καθώς τα δεξαμενόπλοια θα χρειάζονταν πάνω από έναν μήνα για να φτάσουν στην Ευρώπη από τον Κόλπο.
Ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών (IATA), Willie Walsh, προειδοποίησε ότι ακόμη και σε αυτό το σενάριο «θα χρειαστούν μήνες για να επιστρέψει η προσφορά εκεί όπου πρέπει».
Η έλλειψη καυσίμων σημαίνει ότι οι τιμές των εισιτηρίων πιθανότατα θα παραμείνουν υψηλές καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Ωστόσο, μια σύντομη αποκλιμάκωση θα μπορούσε να αποτρέψει μαζικές ακυρώσεις πτήσεων ή πολιτικά μέτρα περιορισμού της ζήτησης, σύμφωνα με τον αναλυτή George Shaw της Kpler.
Ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει αυξημένες τιμές καυσίμων μέσα στο καλοκαίρι, χωρίς όμως εκτεταμένες ελλείψεις στα αεροδρόμια. Αν όμως η κρίση συνεχιστεί για μερικές εβδομάδες ακόμη, «δεν θα είναι πλέον θέμα τιμής, αλλά θέμα προσφοράς».
Αρνητικό σενάριο: Μερική επαναλειτουργία και άνιση τροφοδοσία
Το πιο πιθανό σενάριο, σύμφωνα με ειδικούς, είναι μια μερική αποκλιμάκωση με σταδιακή και ασταθή επαναφορά της ναυσιπλοΐας.
Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές των καυσίμων θα παραμείνουν υψηλές και η προσφορά αβέβαιη, με αποτέλεσμα «πτήσεις χαμηλής απόδοσης να ακυρώνονται και ορισμένα αεροδρόμια να αντιμετωπίζουν περιοδικές ελλείψεις καυσίμων», αναφέρουν αναλυτές.
Οι πιο ευάλωτες θα είναι οι μακρινές τουριστικές πτήσεις και δρομολόγια χαμηλής ζήτησης, που θα μπαίνουν πρώτα στο «ψαλίδι».
Λόγω των υψηλών τιμών, «οι ταξιδιώτες μπορεί να στραφούν περισσότερο στο αυτοκίνητο ή στις διακοπές κοντά στον τόπο τους», ενώ οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να περιορίσουν περιφερειακές πτήσεις χαμηλού κέρδους.
Οι αυξήσεις κόστους θα μετακυλιστούν στους επιβάτες μέσω επιβαρύνσεων καυσίμων, λιγότερων προσφορών και μειωμένων δρομολογίων.
Ήδη η Lufthansa έχει ανακοινώσει περικοπές 20.000 πτήσεων, ενώ και άλλες εταιρείες προχωρούν σε αντίστοιχες κινήσεις. Η Air France-KLM έχει δηλώσει ότι οι αυξήσεις τιμών είναι αναπόφευκτες.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας προειδοποιεί ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να αντιμετωπίσει έλλειψη καυσίμων ήδη από τις αρχές Ιουνίου.
Τα αεροδρόμια βρίσκονται επίσης υπό πίεση, καθώς λειτουργούν ως αποθήκες καυσίμων χωρίς όμως να ελέγχουν την προμήθεια. Αν δεν υπάρχει καύσιμο, οι πτήσεις δεν εκτελούνται.
Το χειρότερο σενάριο: Συνέχιση του πολέμου
Αν η διακοπή της ναυσιπλοΐας συνεχιστεί μέσα στο καλοκαίρι, τα αποθέματα καυσίμων στην Ευρώπη ενδέχεται να πέσουν κάτω από τα κρίσιμα όρια ασφαλείας.
Σε αυτό το σημείο, η αγορά θα οδηγηθεί σε «κατανομή ζήτησης» και πιθανό δελτίο καυσίμων.
Σε ακραίο σενάριο, η έλλειψη καυσίμων μπορεί να αλλάξει πλήρως το τοπίο των αερομεταφορών, ειδικά σε περιοχές με υψηλή εξάρτηση από προμήθειες της Μέσης Ανατολής.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί, πρόκειται για μια κατάσταση χειρότερη από μια απλή αύξηση τιμών, καθώς συνδυάζει τόσο το κόστος όσο και τη φυσική έλλειψη καυσίμων.
Η Κομισιόν εξετάζει ήδη σχέδια έκτακτης ανάγκης, ενώ εξετάζεται ακόμη και η πιθανότητα κοινής χρήσης στρατηγικών αποθεμάτων μεταξύ χωρών. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μεταφορών προειδοποίησε ότι σε περίπτωση ελλείψεων ενδέχεται να χρειαστεί συντονισμένη διαχείριση αποθεμάτων.
Παράλληλα, χαμηλού κόστους αεροπορικές εταιρείες θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς βασίζονται σε υψηλή συχνότητα πτήσεων και ευαίσθητη στη τιμή ζήτηση. Ένα ευρύ σοκ στα καύσιμα θα μπορούσε να πλήξει άμεσα το επιχειρηματικό τους μοντέλο.
