Η προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ είχε μόλις τεθεί σε ισχύ, όταν την Παρασκευή (19.06.2026) η κατάσταση παραλίγο να εκτροχιαστεί. Και, για δεύτερη φορά τις τελευταίες εβδομάδες, το ζήτημα που απειλούσε να τινάξει τα πάντα στον αέρα, ήταν ο Λίβανος. Η σύγκρουση στον Λίβανο, κάποτε θεωρούνταν δευτερεύον μέτωπο στον πόλεμο που ξεκίνησαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, αλλά πλέον είναι ένα από τα κύρια εμπόδια για την οριστική και καθολική παύση των πυρών στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τους NYT.
Οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ κλιμακώθηκαν επικίνδυνα παρά την συμφωνία, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί ένας νέος γύρος συνομιλιών μεταξύ αξιωματούχων των ΗΠΑ και του Ιράν στην Ελβετία. Αν και δεν έγιναν γνωστοί οι λόγοι της ακύρωσης, αξιωματούχοι ανέφεραν στο αμερικανικό μέσο πως το Ιράν αποσύρθηκε από τις συνομιλίες λόγω των επιθέσεων του Ισραήλ στον Λίβανο.
«Η νέα ηγεσία του Ιράν θεωρεί τον Λίβανο αναπόσπαστο μέρος της δικής της εθνικής ασφάλειας, καθώς οι προηγούμενες ισραηλινές επιθέσεις εναντίον της Χεζμπολάχ το 2024 άνοιξαν τον δρόμο για μια άμεση σύγκρουση με το Ιράν», δήλωσε ο Μοχανάντ Χάτζε Αλί, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Κάρνεγκι για τη Μέση Ανατολή στη Βηρυτό. «Για το Ιράν, ο τελικός στόχος είναι η αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο».
Αυτή ήταν και η δεύτερη φορά που ακυρώνονται συνομιλίες εξαιτίας του μετώπου στον Λίβανο. Νωρίτερα αυτό το μήνα, οι ισραηλινές επιθέσεις στα προάστια της Βηρυτού, ώθησαν το Ιράν να εκτοξεύσει πυραύλους προς το Ισραήλ το οποίο απάντησε με επιθέσεις σε όλη την Ισλαμική επικράτεια.
Η διακοπή των συνομιλιών σημειώθηκε λίγες ημέρες αφότου οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν μια προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό του δικού τους πολέμου, η οποία προβλέπει «την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων» στο Λίβανο και στην οποία υπάρχει η δέσμευση για διαφύλαξη της «εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας» της χώρας.
Η συμπερίληψη του Λιβάνου στη συμφωνία θεωρήθηκε διπλωματική νίκη για το Ιράν, το οποίο εδώ και καιρό επέμενε ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει τον Λίβανο, όπου ο σύμμαχός του, η Χεζμπολάχ, επιτέθηκε στο Ισραήλ τον Μάρτιο σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την Τεχεράνη.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος δεν συμμετείχε στις τελικές διαπραγματεύσεις, είχε αντιταχθεί σθεναρά σε αυτούς τους όρους και είχε δεσμευτεί να συνεχίσει τη στρατιωτική εκστρατεία εναντίον της Χεζμπολάχ. Την Παρασκευή, ο πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Γιεχίελ Λάιτερ, δήλωσε ότι το Ισραήλ είχε δεσμευτεί για άμεση κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο.
Ωστόσο, ανέφερε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να επιχειρούν στο νότιο Λίβανο «για να απαλλάξουν την περιοχή από τη Χεζμπολάχ και να διαλύσουν την τρομοκρατική της υποδομή».
«Θα παραμείνουμε εκεί μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η αποστολή», ανέφεραν.
Οι όροι της συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, ωστόσο, έχουν δημιουργήσει αρκετά ερωτήματα. Η συμφωνία φέρεται να επεκτείνει τις δεσμεύσεις της στους συμμάχους της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, αλλά ούτε το Ισραήλ ούτε η Χεζμπολάχ υπέγραψαν το μνημόνιο, και δεν υπάρχουν -μέχρι στιγμής- εξηγήσεις για το πώς θα συμμορφωθεί η κάθε πλευρά.
Επίσης, παραμένει άγνωστο το πως θα διευθετηθεί η κύρια αιτία του πολέμου στον Λίβανο: το Ισραήλ θα αποσυρθεί από τον νότιο Λίβανο; Η Χεζμπολάχ θα παραδώσει τα όπλα της;
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν επιδιώξει να διαχωρίσουν τις δύο συγκρούσεις, ενώ το Ιράν χρησιμοποίησε την ισραηλινή εκστρατεία στο Λίβανο ως μέσο πίεσης στις διαπραγματεύσεις. Αυτή η στρατηγική προκάλεσε στον Ντόναλντ Τραμπ έντονη ανησυχία ότι οι επίμονες ισραηλινές επιθέσεις θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη συμφωνία.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει πιο ανοιχτά την απογοήτευσή του έναντι του Μπέντζαμιν Νετανιάχου τον οποίο έχει πιέσει ήδη αρκετά για να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Από την ανακοίνωση της συμφωνίας, το Ισραήλ έχει σταματήσει να εκδίδει σχεδόν καθημερινές προειδοποιήσεις εκκένωσης για πόλεις και χωριά σε ολόκληρο το νότιο Λίβανο.
Αν και οι ισραηλινές επιθέσεις συνεχίστηκαν, η κλίμακα και ο ρυθμός τους είχαν μειωθεί σημαντικά. Η Χεζμπολάχ δήλωσε ότι έστησε ενέδρα σε ισραηλινά στρατεύματα που προωθούνταν σε μια πλαγιά με θέα στη Ναμπατίε, τη μεγάλη πόλη του νότιου Λιβάνου, σε μάχες κατά τις οποίες σκοτώθηκαν τέσσερις Ισραηλινοί στρατιώτες, σύμφωνα με το στρατό.
Το Ισραήλ ανταπέδωσε με περισσότερες από 150 επιθέσεις σε ολόκληρο το νότιο και ανατολικό Λίβανο, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον 47 άτομα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου
Ο Ασάφ Όριον, συνταξιούχος ισραηλινός ταξίαρχος και ερευνητής στο Ινστιτούτο της Ουάσινγκτον για την Πολιτική της Εγγύς Ανατολής, δήλωσε ότι, αν και το Ιράν «κατάφερε να συνδέσει τα δύο μέτωπα και να αξιοποιήσει αυτές τις διαπραγματεύσεις με τον Τραμπ για να περιορίσει το Ισραήλ», είναι ακόμα «πολύ νωρίς για να κρίνουμε» αν αυτή η αυτοσυγκράτηση θα διατηρηθεί — και, αν ναι, για πόσο καιρό.
Το πώς εξελίχθηκε η εκεχειρία που συμφωνήθηκε μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ, τον Απρίλιο, μπορεί να αποτελεί ένα προειδοποιητικό σημάδι για το μέλλον. Το Ισραήλ σταμάτησε να διεξάγει επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα της χώρας να λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα αυτοάμυνας». Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση, το Ισραήλ επικαλέστηκε αυτή την ευρεία διακριτική ευχέρεια για να ξεκινήσει και πάλι τις επιθέσεις.
Τις εβδομάδες που ακολούθησαν, επέκτεινε επίσης την εισβολή της στο έδαφος, παρά την κατάπαυση του πυρός.
Ο επόμενος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου με στόχο μια πιο σταθερή λύση στο Λίβανο θα πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον, όπως ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ σε δήλωση την Παρασκευή, αφότου ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συνομίλησε με τον Πρόεδρο του Λιβάνου, Τζόζεφ Αούν.
Αν και δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό το Ιράν ασκεί άμεσο έλεγχο επί της Χεζμπολάχ, αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη ασκεί πολύ ισχυρότερη επιρροή στην οργάνωση από τότε που ο πρώην ηγέτης της, Χασάν Νασράλα, σκοτώθηκε σε ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές το 2024. Αφού η Χεζμπολάχ και το Ισραήλ συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός αργότερα εκείνο το έτος, η Χεζμπολάχ απέφυγε να ανταποδώσει τα πυρά, παρά τις σχεδόν καθημερινές ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, μέχρι που ξεκίνησε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η Λίνα Χατίμπ, συνεργάτιδα ερευνήτρια στο Chatham House του Λονδίνου, δήλωσε ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν «ενδέχεται να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αποκλιμάκωση» στον Λίβανο, αλλά δεν θα αντιμετωπίσει τα βασικά ζητήματα, όπως την αποχώρηση του Ισραήλ και το μέλλον του οπλοστασίου της Χεζμπολάχ. Οι ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν σταθμευμένες σε ένα ευρύ τμήμα του νότιου Λιβάνου, η μεγαλύτερη κατοχή της χώρας εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες. Η ισραηλινή επίθεση έχει καταστρέψει παραμεθόριες πόλεις και έχει αναγκάσει πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι δεν αισθάνεται δεσμευμένο από οποιαδήποτε συμφωνία σχετικά με τον Λίβανο στο πλαίσιο των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν, ενώ οι ισραηλινοί ηγέτες έχουν δηλώσει τις τελευταίες ημέρες ότι δεν προτίθενται να αποσυρθούν από τη χώρα. Η στάση αυτή θέτει σε άμεση δοκιμασία την υπόσχεση της συμφωνίας για τη διαφύλαξη της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου.
Τα όπλα της Χεζμπολάχ βρίσκονται στο ίδιο αδιέξοδο. Το Ισραήλ έχει απαιτήσει την αποστρατιωτικοποίηση της οργάνωσης προτού εξετάσει το ενδεχόμενο αποχώρησης. Η Χεζμπολάχ επικαλείται την κατοχή ως απόδειξη ότι το οπλοστάσιό της εξακολουθεί να είναι απαραίτητο. Η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει δεσμευτεί να θέσει όλα τα όπλα υπό κρατικό έλεγχο, αλλά διαθέτει ελάχιστη ικανότητα να εξασφαλίσει οποιοδήποτε από τα δύο αποτελέσματα.
«Είναι απίθανο η σύγκρουση στο Λίβανο να επιλυθεί σύντομα», δήλωσε η κα Χατίμπ.
