Κεντρικός στόχος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας φαίνεται ότι είναι η ενίσχυση των αποταμιεύσεων και των επενδύσεων. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει τονίσει ότι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) αποτελεί, μαζί με την εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς, τις κορυφαίες προτεραιότητες της ΕΕ.
Η κατεύθυνση που θα ακολουθηθεί είναι οι αποταμιεύσεις των Ευρωπαίων, που είναι υψηλές σε σχέση με άλλες χώρες, να κατευθύνονται στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων της ΕΕ, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη της οικονομίας της, η οποία πιέζεται πολύ έντονα από τον ανταγωνισμό των ΗΠΑ από τη μία πλευρά και της Κίνας από την άλλη.
Ο στόχος είναι να επιτευχθεί ένα επιθυμητό επίπεδο ενοποίησης των κεφαλαιαγορών και της SIU, όμως η απόσταση από αυτόν είναι σήμερα μεγάλη, καθώς οι Ευρωπαίοι χρηματοδοτούν σε μεγάλο βαθμό αμερικανικές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της ΕΚΤ, το 34% των μετοχών που κατέχουν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά – άμεσα ή μέσω επενδυτικών ταμείων – είναι επενδυμένο σε μετοχές στις ΗΠΑ, όσο περίπου είναι και το ποσοστό των επενδύσεων τους σε εγχώριες μετοχές (35%). Αυτό οφείλεται στην ελκυστικότητα των αμερικανικών μετοχών, που δίνουν κατά κανόνα μεγαλύτερες αποδόσεις από τις ευρωπαϊκές. Οι μεγαλύτερες αποδόσεις, ωστόσο, στις ΗΠΑ εξηγούνται εν μέρει από το τεράστιο μέγεθος που έχουν οι ενιαίες χρηματιστηριακές αγορές τους, σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές που παραμένουν κατακερματισμένες, παρά τη σταδιακή ενίσχυση της παρουσίας του Euronext.
Σύμφωνα με την ίδια μελέτη της ΕΚΤ, οι Ευρωπαίοι είναι συντηρητικοί αποταμιευτές, διατηρώντας περίπου το ένα τρίτο της χρηματοπιστωτικής περιουσίας τους σε μετρητά και τραπεζικές καταθέσεις, παρά τα πολύ χαμηλά επιτόκια που αυτές δίνουν, ενώ οι επενδύσεις τους σε αξιόγραφα αντιστοιχούν περίπου στο μισό των καταθέσεων. Στις ΗΠΑ η αναλογία αυτή είναι αντίστροφη και υπολογίζεται ότι, αν ίσχυε η ίδια και στην ΕΕ θα υπήρχαν επιπλέον 8 τρις. ευρώ επενδυμένα σε αξιόγραφα.
Για να ενισχυθεί η στροφή των Ευρωπαίων σε αξιόγραφα – και συνεπώς στη μεγαλύτερη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων της περιοχής – η Κομισιόν συνέστησε τον περασμένο Σεπτέμβριο να δημιουργηθούν αποταμιευτικοί και επενδυτικοί λογαριασμοί (SIA), στους οποίους θα μπορούν επενδυθούν ακόμη και πολύ μικρά ποσά με την παροχή και φορολογικών κινήτρων για να γίνουν πιο ελκυστικοί. Επίσης, πρότεινε τη μεγαλύτερη χρήση επικουρικών συνταξιοδοτικών ταμείων με παράλληλη μείωση των εμποδίων στις επενδύσεις τους σε μετοχές.
Η προτίμηση των Ευρωπαίων στις καταθέσεις αποδίδεται και στο χαμηλό ποσοστό, περίπου 18%, που έχουν, όπως δηλώνουν, υψηλό επίπεδο χρηματοοικονομικών γνώσεων. Γι’ αυτό και τονίζεται από τις Βρυξέλλες και η ανάγκη να ενισχυθεί ο «χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός» του πληθυσμού.
Ο κατακερματισμός των κεφαλαιαγορών της ΕΕ παραμένει βασικό εμπόδιο στην επίτευξη επαρκούς κλίμακας και ρευστότητας για την προσέλκυση επενδύσεων και την αύξηση των αποδόσεων των μετοχών. Το εμπόδιο αυτό γίνεται μεγαλύτερο από τον κατακερματισμό της εποπτείας των κεφαλαιαγορών καθώς και τις διαφορές στη φορολογική μεταχείριση των επενδύσεων και των υποδομών των αγορών, σύμφωνα με την ΕΚΤ.
