Σε νέα εποχή έχει περάσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) μετά την ανακοίνωση της Κριστίν Λαγκάρντ ότι θα παραιτηθεί τον Φεβρουάριο του 2027, περίπου οκτώ μήνες πριν από την κανονική λήξη της θητείας της.
Οι βασικοί υποψήφιοι για τη θέση της Κριστίν Λαγκάρντ στην ΕΚΤ, ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος και ο Ολλανδός Κλάας Κνοτ, έχουν ξεκινήσει εδώ και μήνες την κούρσα διαδοχής, με την τελική απόφαση να αναμένεται πριν από το τέλος του έτους, όπως δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς.
Η πρόωρη αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ από την ηγεσία της ΕΚΤ συνδέεται άμεσα με τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, τον ερχόμενο Απρίλιο, σύμφωνα με δημοσιεύματα.
Περιβάλλον αβεβαιότητας
Όπως ανέφεραν, η κ. Λαγκάρντ είχε προταθεί να αναλάβει επικεφαλής του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (World Economic Forum), γνωστού και ως Φόρουμ του Νταβός, από το ελβετικό θέρετρο όπου πραγματοποιούνται οι ετήσιες σύνοδοι του οργανισμού τον Ιανουάριο.
Άλλα δημοσιεύματα στη συνέχεια ανέφεραν ότι η Λαγκάρντ θα παραιτούνταν πριν από τις γαλλικές εκλογές, ώστε να μην επηρεαστεί η επιλογή του διαδόχου της από το εκλογικό αποτέλεσμα στη Γαλλία και το ενδεχόμενο ανάληψης της προεδρίας από την ακροδεξιά.
Η ίδια η Λαγκάρντ είχε διαψεύσει το ενδεχόμενο να είναι υποψήφια στις γαλλικές εκλογές, ενώ στη συνέντευξη που έδωσε την περασμένη Πέμπτη (29.10.2026), μετά τη συνεδρίαση της ΕΚΤ, εξέφρασε την επιθυμία της να έχει μεγαλύτερη ελευθερία να εκφράζεται και να τοποθετείται για ζητήματα πέραν της νομισματικής πολιτικής, καθώς ως πρόεδρος της ΕΚΤ έπρεπε να κρατάει πιο ουδέτερη στάση.
Στη μετα-Λαγκάρντ εποχή, σε ένα περιβάλλον όπου η ευρωπαϊκή οικονομία δέχεται μεγάλες πιέσεις από τους πολέμους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, καθώς και από τον έντονο ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας, ο ρόλος της ΕΚΤ ως πυλώνας σταθερότητας είναι πιο αναγκαίος από ποτέ.
Με επικεφαλής την κ. Λαγκάρντ, σύμφωνα με τα στοιχεία, κατάφερε να αντιμετωπίσει το πληθωριστικό σοκ της περιόδου 2021-2022 και να επαναφέρει σταδιακά τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο του 2%.
Οι κρίσεις στη νομισματική πολιτική
Η Κριστίν Λαγκάρντ ανέλαβε την προεδρία της ΕΚΤ την 1η Νοεμβρίου 2019 και σημαδεύτηκε από διαδοχικές κρίσεις στη νομισματική πολιτική: πανδημία, ενεργειακή κρίση, ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, πληθωριστική έξαρση.
Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν το 2022, όταν η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και οι αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία οδήγησαν τον πληθωρισμό σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Τον Ιούλιο του 2022, η ΕΚΤ προχώρησε στην πρώτη αύξηση των επιτοκίων της έπειτα από έντεκα χρόνια. Από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Σεπτέμβριο του 2023, τα βασικά επιτόκια αυξήθηκαν συνολικά κατά 450 μονάδες βάσης.
Η περιοριστική νομισματική πολιτική συνέβαλε στη σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, επιτρέποντας στην κεντρική τράπεζα να ξεκινήσει τον Ιούνιο του 2024 τη μείωση των επιτοκίων. Ο κύκλος χαλάρωσης συνεχίστηκε το 2025, με το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων να υποχωρεί στο 2% τον Ιούνιο, καθώς ο πληθωρισμός επέστρεψε κοντά στον μεσοπρόθεσμο στόχο της ΕΚΤ.
Η αποχώρησή της σηματοδοτεί έτσι το τέλος μιας περιόδου κατά την οποία η ΕΚΤ χρειάστηκε να περάσει από τα έκτακτα μέτρα στήριξης της οικονομίας στη ραγδαία αύξηση των επιτοκίων και, στη συνέχεια, στη σταδιακή χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, με τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών να παραμένει η βασική της προτεραιότητα.
Οι προκλήσεις για τους διαδόχους
Ο πόλεμος στο Ιράν διαμορφώνει νέο περιβάλλον θέτοντας και πάλι τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη σε ανοδική τροχιά, μια σημαντική πρόκληση για τον επόμενο πρόεδρο της ΕΚΤ.
Οι νέες πληθωριστικές πιέσεις οδήγησαν την ΕΚΤ σε επιστροφή στις αυξήσεις των επιτοκίων το 2026, με το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων να διαμορφώνεται στο 2,5% τον Οκτώβριο.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει η νέα ηγεσία της κεντρικής τράπεζας στην προσπάθεια να συγκρατήσει τον πληθωρισμό, χωρίς να επιβαρύνει υπέρμετρα την οικονομική δραστηριότητα.
Στις προκλήσεις αυτές προστίθεται και η κρίση στην αγορά των γαλλικών ομολόγων, η οποία εντείνει τις ανησυχίες για τη δημοσιονομική σταθερότητα της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης.
Οι δύο βασικοί υποψήφιοι για τη διαδοχή της Λαγκάρντ διαθέτουν σημαντική εμπειρία στον χώρο των κεντρικών τραπεζών.
Ο Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος είναι γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) και προηγουμένως διετέλεσε επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας. Ο Κλάας Κνοτ διετέλεσε πρόεδρος της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας από το 2011 έως το 2025.
Ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ θα κληθεί να διαχειριστεί ένα σύνθετο οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον, διατηρώντας την αξιοπιστία και την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.
