Στο επίκεντρο των συζητήσεων των Ευρωπαίων ηγετών με την Κομισιόν βρέθηκε χθες Πέμπτη (12.2.2026) το ακανθώδες θέμα της λειτουργίας της αγοράς ενέργειας.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει δεχτεί πιέσεις ήδη από το 2022 και την ενεργειακή κρίση, ώστε να αλλάξει το κυρίαρχο μοντέλο, οι οποίες συνεχίζονται και σήμερα. Σύμφωνα με τα όσα δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, σήμερα η παραγωγή ηλεκτρισμού με ΑΠΕ στην Ευρώπη στοιχίζει 34 ευρώ/MWh, η αντίστοιχη με πυρηνική ενέργεια 50 – 60 ευρώ και με φυσικό αέριο 100 ευρώ.
Η αγορά, ως γνωστόν, λειτουργεί με βάση την ακριβότερη μονάδα για τη διαμόρφωση της ωριαίας τιμής χονδρικής. Πρόκειται για το λεγόμενο merit order, που έχει βρεθεί στο στόχαστρο επικρίσεων από μερίδα των κυβερνήσεων και των ειδικών του χώρου.
Ο λόγος που επιλέχθηκε το συγκεκριμένο μοντέλο είναι ώστε να υπάρχει το μέγιστο οικονομικό κίνητρο για επενδύσεις σε μονάδες που έχουν χαμηλό κόστος παραγωγής. Με απλά λόγια, ένας επενδυτής έχει κίνητρο να υλοποιήσει ένα έργο που παράγει στα 40 ευρώ εφόσον αμείβεται με 100 ευρώ, παρά ένα έργο που παράγει στα 100 ευρώ.
Οι Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται σε βάθος χρόνου μείωση της μέσης τιμής χονδρικής, με όφελος για τους καταναλωτές. Παρόλα αυτά, ο αντίλογος είναι ότι το σύστημα σχεδιάστηκε πριν από 25 χρόνια, όταν οι ΑΠΕ δεν ήταν ακόμα πραγματικότητα. Η μαζική τους ανάπτυξη έχει οδηγήσει σε συνθήκες που απαιτούν έναν ανασχεδιασμό της αγοράς.
Όπως δήλωσε σχετικά η Λάιεν, στη σύνοδο της Πέμπτης δεν υπήρξε κάποια συμφωνία. Πάντως, στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα παρουσιαστούν διαφορετικές επιλογές και στοιχεία για να αποφασιστεί αν η αγορά θα παραμείνει ως έχει ή αν θα αλλάξει.
Οι δηλώσεις της προέδρου συνιστούν από μόνες τους μια αλλαγή ρητορικής σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όταν οι Βρυξέλλες έκριναν ότι δεν είναι απαραίτητη μια μεταρρύθμιση. Μόνο και μόνο το γεγονός ότι η Λάιεν αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο ανασχεδιασμού αποτελεί σημαντικό βήμα και αναμένεται να οδηγήσει σε έντονες ζυμώσεις στο εξής.
Τέλος, να προσθέσουμε ότι το θέμα των τιμών ενέργειας δεν περνάει μόνο μέσα από την αρχιτεκτονική, αλλά και από πολυάριθμους άλλους παράγοντες. Οι πλέον βασικοί είναι η τιμή του φυσικού αερίου, αλλά και οι διασυνδέσεις ανά την Ευρώπη που κρίνεται ότι θα πρέπει να αναβαθμιστούν. Προς την κατεύθυνση αυτή, η Κομισιόν ποντάρει στο Πακέτο για τα Δίκτυα που παρουσίασε στα τέλη του 2025.
