Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση που σημείωσαν οι τιμές του πετρελαίου τις τελευταίες μέρες, οι τιμές της βενζίνης, του ντίζελ (πετρελαίου κίνησης) και των αεροπορικών καυσίμων δύσκολα θα ακολουθήσουν την ίδια πορεία, καθώς η παγκόσμια αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή έλλειψη δυναμικότητας στη διύλιση, όπως προειδοποιούν η ExxonMobil και η Chevron, οι δύο μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ
Σύμφωνα με τις Chevron και ExxonMobil, το βασικό πρόβλημα της αγοράς δεν είναι πλέον η επάρκεια αργού πετρελαίου, αλλά η αδυναμία των διυλιστηρίων να μετατρέψουν το διαθέσιμο αργό πετρέλαιο σε καύσιμα.
Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει τα περιθώρια κέρδους στη διύλιση σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg, προσφέροντας σημαντικά οφέλη στις εταιρείες του κλάδου, αλλά παράλληλα διατηρώντας σε υψηλά επίπεδα το κόστος των καυσίμων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, παρά τη διόρθωση των τιμών του πετρελαίου.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η πτώση του αργού μεταφέρεται σχετικά γρήγορα στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες. Ωστόσο, οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στις κινεζικές εξαγωγές καυσίμων, έχουν προκαλέσει τόσο μεγάλες απώλειες στη διαθέσιμη δυναμικότητα διύλισης ώστε οι τιμές των τελικών προϊόντων παραμένουν επίμονα υψηλές, ενισχύοντας παράλληλα τις πληθωριστικές πιέσεις.
«Το μεγαλύτερο σημείο πίεσης στο ενεργειακό σύστημα είναι πλέον η διύλιση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο οικονομικός διευθυντής της ExxonMobil, Νιλ Χάνσεν, υποστηρίζοντας ότι η αγορά εξακολουθεί να υποτιμά το μέγεθος του προβλήματος.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Melius Research, σχεδόν το 10% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης βρίσκεται σήμερα ουσιαστικά εκτός αγοράς. Η περιορισμένη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι συνεχείς ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια και οι περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές καυσίμων έχουν αφαιρέσει εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγικής ικανότητας από την παγκόσμια αγορά. Ως αποτέλεσμα, τα διυλιστήρια που εξακολουθούν να λειτουργούν καλούνται να καλύψουν το κενό, λειτουργώντας σχεδόν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους, χωρίς ουσιαστικά περιθώρια αύξησης της παραγωγής ακόμη και όταν υπάρχει επαρκής προσφορά αργού πετρελαίου.
Η στενότητα αυτή έχει οδηγήσει σε ιστορικά υψηλά περιθώρια διύλισης, ενισχύοντας την κερδοφορία των εταιρειών που διαθέτουν μεγάλες μονάδες επεξεργασίας πετρελαίου. Την ίδια στιγμή, όμως, μεταφράζεται σε υψηλότερες τιμές για τους τελικούς καταναλωτές και σε αυξημένο κόστος για ολόκληρη την οικονομία, καθώς τα καύσιμα αποτελούν βασική εισροή για τις μεταφορές, τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Δυσοίωνη πρόβλεψη για το 2026
Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης ξεπέρασε τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, προκαλώντας πολιτικές πιέσεις προς τις πετρελαϊκές εταιρείες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επικρίνει τις μεγάλες εταιρείες του κλάδου επειδή οι τιμές των καυσίμων δεν αποκλιμακώνονται με τον ίδιο ρυθμό που υποχωρεί το πετρέλαιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι λιανικές τιμές της βενζίνης βρίσκονται μόλις 10% χαμηλότερα από το υψηλό του Μαΐου, ενώ το αμερικανικό αργό WTI έχει υποχωρήσει κατά περίπου 26% από τα υψηλά του 2026.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στο ντίζελ, όπου οι πιέσεις εμφανίζονται ακόμη εντονότερες. Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουέρθ, επισήμανε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στα λεγόμενα μεσαία αποστάγματα (middle distillates), δηλαδή στο ντίζελ, τα αεροπορικά καύσιμα και το πετρέλαιο θέρμανσης.
Οι λιανικές τιμές του ντίζελ βρίσκονται μόλις 6% χαμηλότερα από τα υψηλά της χρονιάς, παρότι η πτώση του WTI είναι σχεδόν τετραπλάσια. Μάλιστα, προειδοποίησε ότι η αγορά ενδέχεται να σφίξει ακόμη περισσότερο τους επόμενους μήνες, καθώς οι χώρες του βόρειου ημισφαιρίου θα αρχίσουν να αναπληρώνουν τα αποθέματα πετρελαίου θέρμανσης ενόψει του χειμώνα.
«Πιστεύω ότι θα συνεχίσουμε να βλέπουμε ανοδικές πιέσεις στις τιμές των καυσίμων κατά το τρίτο τρίμηνο και πιθανότατα και αργότερα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μάικ Γουέρθ δίνοντας έναν δυσοίωνο τόνο για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Goldman Sachs. Ο αναλυτής της τράπεζας, Νιλ Μέτα, χαρακτήρισε τη διύλιση ως τη βασικό «στενωπό» της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς, επισημαίνοντας ότι τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα λόγω της περιορισμένης προσφοράς.
Δεν θα εκλείψουν σύντομα οι πιέσεις
Οι αναλυτές διαπιστώνουν ότι η αγορά καυσίμων αποσυνδέεται ολοένα και περισσότερο από την πορεία του αργού πετρελαίου, ενώ οι τιμές της βενζίνης καθορίζονται πλέον περισσότερο από το ύψος των αποθεμάτων παρά από την τιμή του πετρελαίου. Τα αποθέματα διυλισμένων προϊόντων πλησιάζουν ιστορικά χαμηλά επίπεδα, γεγονός που διατηρεί ανοδικές πιέσεις στις τιμές ακόμη και όταν το αργό διορθώνει.
Η ExxonMobil, η οποία διαθέτει το μεγαλύτερο δίκτυο διυλιστηρίων παγκοσμίως εκτός Κίνας, εκτιμά ότι οι πιέσεις αυτές δεν πρόκειται να εκλείψουν σύντομα. Σύμφωνα με την εταιρεία, περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραγωγικής δυναμικότητας διύλισης παραμένουν ουσιαστικά εκτός της παγκόσμιας αγοράς.
«Δεν έχω ξαναδεί τόσο μικρή διαθέσιμη δυναμικότητα σε σχέση με τη ζήτηση», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ExxonMobil, Ντάρεν Γουντς, εκτιμώντας ότι θα χρειαστεί αρκετός χρόνος μέχρι η παγκόσμια βιομηχανία να αποκαταστήσει τις απώλειες.
Την ίδια στιγμή, τα διαθέσιμα διυλιστήρια λειτουργούν σχεδόν στα όριά τους. Κατά το δεύτερο τρίμηνο, οι μονάδες της ExxonMobil στις αμερικανικές ακτές του Κόλπου του Μεξικού λειτούργησαν με συντελεστή αξιοποίησης 95%, ενώ οι εγκαταστάσεις της Chevron στις ΗΠΑ έφτασαν το 97%. Ακόμη υψηλότερα κινήθηκε η Shell, η οποία λειτούργησε τα διυλιστήριά της στο 102% της ονομαστικής δυναμικότητας, αν και έχει ήδη προειδοποιήσει ότι το ποσοστό αυτό θα μειωθεί το επόμενο τρίμηνο λόγω προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης.
Η οικονομική διευθύντρια της Chevron, Έμιρ Μπόνερ, υπογράμμισε ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα έχει περιορίσει περαιτέρω την προσφορά και έχει καταστήσει ακόμη πιο πολύτιμη τη σταθερή παραγωγή καυσίμων. Όπως σημείωσε, οι μηχανισμοί που μέχρι σήμερα απορροφούσαν τους κραδασμούς της αγοράς εξαντλούνται σταδιακά, αφήνοντας την παγκόσμια αγορά ενέργειας περισσότερο εκτεθειμένη σε νέες διαταραχές και ενδεχόμενες ανατιμήσεις.
