Νέα πεδία αντιπαράθεσης δημιουργεί η Τουρκία στο Αιγαίο με αφορμή το περιβάλλον και τα ενεργειακά. Οι τελευταίες ανακοινώσεις της Άγκυρας για τα περιβαλλοντικά θαλάσσια πάρκα και για το ελληνικό χωροταξικό των ΑΠΕ αυξάνουν την ένταση και απαιτούν απαντήσεις.
Η Τουρκία έχει πλέον ως βασικό πυλώνα της πολιτικής της τη Γαλάζια Πατρίδα. Στην πράξη έχει διαμηνύσει ότι δεν θα επιτρέψει στην Ελλάδα να προβεί χωρίς την άδεια της σε δραστηριότητες στο μισό Αιγαίο, που σχετίζονται με θαλάσσιες έρευνες ή οικονομικές δραστηριότητες, όπως είναι π.χ. οι ενεργειακές διασυνδέσεις.
Από την πλευρά της, η Ελλάδα είχε ήδη επιλέξει να αποφύγει την ένταση, όταν παλαιότερα αποφάσισε να προχωρήσει σε έρευνες υδρογονανθράκων στο Αιγαίο, παρά μόνο στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης.
Η συγκεκριμένη επιλογή φτάνει τώρα σε αδιέξοδο, διότι οι υδρογονάνθρακες έχουν πάψει πλέον να αποτελούν το μοναδικό πεδίο πιθανής αντιπαράθεσης που αφορά την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα. Η χώρα μας καλείται να φέρει εις πέρας αρκετά ακόμη ενεργειακά έργα και η προσπάθειά της προσκρούει στις παράνομες τουρκικές διεκδικήσεις.
Σε πρώτη φάση αυτό έγινε εμφανές το 2024 στην Κάσο, όταν παρεμποδίστηκαν τα πλοία που έκαναν βυθομετρικές έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου, GSI.
Πλέον η χώρα μας καλείται όχι μόνο να υλοποιήσει το συγκεκριμένο έργο (με γαλλική βοήθεια), αλλά και να ξεκινήσει τα αντίστοιχα καλώδια των Δωδεκανήσων και του Βορείου Αιγαίου.
Ταυτόχρονα, η ελληνική κυβέρνηση σκοπεύει να αναπτύξει τα υπεράκτια αιολικά σε αρκετές περιοχές του Αιγαίου, ενώ και η Τουρκία ξεκινά με το δικό της αντίστοιχο πρόγραμμα.
Προ ημερών έγινε γνωστό ότι η Άγκυρα επιδιώκει να εγκαταστήσει υπεράκτια αιολικά σε θαλάσσιες περιοχές κοντά στην Ίμβρο και την Τένεδο. Αυτό που δεν είναι γνωστό ακόμα είναι οι ακριβείς συντεταγμένες και κατά πόσο είναι συμβατές με τη χάραξη των θαλασσίων ζωνών όπως την ορίζουμε εμείς και το διεθνές δίκαιο.
Η διαφορά που έχουν τα καλώδια και τα υπεράκτια αιολικά σε σύγκριση με τα θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα είναι ότι μιλάμε για φυσικές υποδομές. Για παράδειγμα, οι ανεμογεννήτριες τοποθετούνται για δεκαετίες, άρα παράγουν ένα διαρκές τετελεσμένο. Έτσι, θα μπορούσαν θεωρητικά να εξελιχθούν σε αναθεωρητικό μοχλό.
Αξίζει να τονίσουμε επίσης ότι η τακτική της ειδοποίησης της Τουρκίας κάθε φορά που η Ελλάδα θέλει να αναπτύξει ένα έργο είναι κάτι που έχει πέσει στο τραπέζι. Μάλιστα, στο παρελθόν ένα τηλεπικοινωνιακό καλώδιο προχώρησε με αυτόν τον τρόπο, με την κυβέρνηση να κρύβεται πίσω από τον ξένο όμιλο που το υλοποιούσε.
Πρόκειται για μια ακόμη αδιέξοδη τακτική, για τους εξής λόγους: Πρώτον, η ειδοποίηση έχει αξία για την Τουρκία μονάχα εφόσον γνωστοποιείται ευρέως και το μαθαίνει εν τέλει η διεθνής κοινότητα. Διαφορετικά δεν παράγει αποτέλεσμα, άρα η Άγκυρα έχει κάθε συμφέρον να αναδείξει τέτοιες υποχωρητικές πρακτικές που η Αθήνα θα προτιμούσε να κρατήσει αθέατες.
Δεύτερον, μοιραία θα οδηγήσει σε ολοένα και περισσότερες απαιτήσεις από την Τουρκία, η οποία θα θελήσει να ειδοποιείται και να παρέχει την άδεια της για το παραμικρό που συμβαίνει στο Αιγαίο.
Τέλος, ερώτημα αποτελεί η δυνατότητα της Αθήνας να «διεθνοποιήσει» αυτά τα προβλήματα και να ενεργοποιήσει συμμάχους, σε μια περίοδο κατά την οποία η προσοχή των άλλων κρατών είναι στραμμένη στα γεγονότα της Μέσης Ανατολής.
Το σύνθημα για τη συνέχεια θα δώσει σε πρώτη φάση η επιλογή της κυβέρνησης σχετικά με το πως θα συνεχιστούν οι έρευνες του GSI. Προς το παρόν αναμένουμε τη ναύλωση των σχετικών πλοίων και την έκδοση της NAVTEX.
