Η Κομισιόν πρόκειται να ανακοινώσει σύντομα τα νέα της μέτρα σε καύσιμα, φυσικό αέριο και ηλεκτρισμό, με στόχο να αναχαιτίσει την ενεργειακή κρίση που έχει ξεσπάσει λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Όπως αποκάλυψε χθες (31.3.2026) ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, μετά από τηλεδιάσκεψη με τους υπουργούς, υπάρχουν πολλά διδάγματα από την προηγούμενη κρίση του 2022, όμως και μπόλικες διαφορές. Σε γενικές γραμμές, η νέα κρίση είναι χειρότερη διότι εκτείνεται και στο αργό πετρέλαιο με τα καύσιμα, ενώ η προηγούμενη αφορούσε κυρίως το αέριο. Ενδεικτικό είναι ότι από την έναρξη του πολέμου η τιμή του αερίου έχει αυξηθεί κατά 70% στην Ευρώπη και του πετρελαίου κατά 60%. Σε οικονομικούς όρους, το επιπλέον κόστος βρίσκεται μέχρι στιγμής στα 14 δισ. ευρώ.
«Δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες: Η διαταραχή δεν θα διαρκέσει λίγο», επισήμανε ο Γιόργκενσεν. Ως εκ τούτου, η ΕΕ καλείται να προβεί σε συντονισμένη κοινή δράση, αλλά και στοχευμένα και προσωρινού χαρακτήρα μέτρα εκτός από τις μακροχρόνιες πολιτικές της.
Συγκεκριμένα, η Κομισιόν στρέφεται σε δύο κατευθύνσεις: Η μια είναι η παρότρυνση προς τα κράτη-μέλη να εφαρμόσουν την εργαλειοθήκη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), που περιλαμβάνει μέτρα περιορισμού της ζήτησης για καύσιμα. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται η τηλεργασία, η θέσπιση κατώτερων ορίων ταχύτητας σε μεγάλους δρόμους, η αυξημένη χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς κτλ.
Πάντως, στην παρούσα φάση δεν υπάρχουν σκέψεις για υποχρεωτική εφαρμογή των παραπάνω μέτρων, τα οποία παραμένουν στη διακριτική ευχέρεια των κυβερνήσεων.
Επίσης, οι Βρυξέλλες σκοπεύουν να ενεργοποιήσουν ξανά αποφάσεις που ελήφθησαν το 2022, όπως είναι η επιβολή πλαφόν στο φυσικό αέριο και η φορολόγηση των υπερκερδών. Παρόλο που οι τιμές σήμερα δεν βρίσκονται κοντά σε τέτοια ύψη, είναι σαφές ότι αν κλιμακωθούν περαιτέρω, η Κομισιόν δεν θα διστάσει να «μαζέψει» χρήμα ώστε να στηρίξει τους καταναλωτές και τη βιομηχανία.
Από εκεί και πέρα, ζητήθηκε ήδη από τα κράτη-μέλη να μειώσουν τη φορολογία στα καύσιμα και στον ηλεκτρισμό, και πάλι δίχως υποχρεωτικότητα. Αντίστοιχα, δεν είναι σαφές αν θα απαιτηθεί να αναπληρωθούν ήδη από τώρα οι αποθήκες φυσικού αερίου που βρίσκονται σε χαμηλό πενταετίας.
Ο Νταν Γιόργκενσεν πρόσθεσε στα παραπάνω πως θα ληφθούν άμεσα αποφάσεις για να ξεκλειδώσουν εργαλεία ανάπτυξης των ΑΠΕ και της αποθήκευσης ενέργειας, όπως είναι δηλαδή τα διμερή συμβόλαια ή τα συμβόλαια διαφορικής προσαύξησης. Στόχος είναι να απλοποιηθούν και να γίνουν πιο εύχρηστα, ενισχύοντας περαιτέρω τη διείσδυση των πράσινων πηγών που οδηγούν σε περισσότερη ενεργειακή ανεξαρτησία.
Τέλος, υπήρξε και μια τοποθέτηση του επιτρόπου που φανερώνει το πως βλέπει η Κομισιόν την ανάπτυξη του φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο από χώρες όπως η Κύπρος, και κατ’ επέκταση και από χώρες όπως η Ελλάδα.
Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα, ο Γιόργκενσεν περιορίστηκε να πει ότι η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού με αέριο είναι θετική, παραπέμποντας έτσι και στο αέριο που μπορεί να παραχθεί εντός της ίδιας της ΕΕ. Εντούτοις, οι τιμές του καυσίμου είναι εν πολλοίς διεθνείς, άρα δεν λύνεται έτσι το πρόβλημα του κόστους για την Ευρώπη σε περιόδους κρίσης.
Εξαίρεση των έκτακτων μέτρων από το δημοσιονομικό πλαίσιο ζήτησε ο Παπασταύρου
Στο μεταξύ, η χθεσινή ημέρα έφερε θετικές και αρνητικές ειδήσεις από το μέτωπο των ενεργειακών τιμών για τη χώρα μας.
Πτωτική ήταν η τάση στο ευρωπαϊκό φυσικό αέριο, που υποχώρησε στα 50 ευρώ/MWh, από 55 ευρώ τις προηγούμενες ημέρες και το μέγιστο των 70 ευρώ που είχε φτάσει αρχικά με το ξέσπασμα του πολέμου.
Όμως, η χονδρική τιμή ηλεκτρισμού ξεκίνησε τον Απρίλιο με άλμα στα 155 ευρώ ανά μεγαβατώρα αντικατοπτρίζοντας πλέον την άνοδο στο φυσικό αέριο κατά τον τελευταίο μήνα.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, μετέφερε χθες το μήνυμα στις Βρυξέλλες ότι τα έκτακτα μέτρα στήριξης θα πρέπει να εξαιρεθούν από τον δείκτη καθαρών δαπανών του δημοσιονομικού πλαισίου, ως εφάπαξ παρεμβάσεις.
Ο ίδιος τάχθηκε υπέρ μιας επανεξέτασης των κανόνων του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών CO2 και στήριξε την έγκαιρη αναπλήρωση των αποθηκών αερίου ανά την ευρωπαϊκή ήπειρο.
