Πρώτο, θετικό μέχρι στιγμής, crash test για τα δημόσια έσοδα αποτελεί το μέτρο της επιστροφής ενοικίου, καθώς καλά ενημερωμένες πηγές αναφέρουν πως από την μέχρι τώρα εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων προκύπτουν αυξημένα ποσά από τα μισθώματα.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η επιστροφή ενοικίου έχει αρχίσει να αφήνει καθαρό αποτύπωμα στα δημόσια έσοδα, καθώς φέτος εμφανίζονται υψηλότερα ποσά δηλωμένων ενοικίων σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, εξέλιξη που μεταφράζεται σε μεγαλύτερη φορολογητέα ύλη για την εφορία
Η εικόνα αυτή δεν αποδίδεται μόνο στην άνοδο των τιμών στην αγορά κατοικίας, η οποία έχει ήδη ανεβάσει τα πραγματικά μισθώματα σε μεγάλο μέρος της χώρας, αλλά και στο κίνητρο που δημιούργησε το νέο μέτρο για τους ενοικιαστές. Από τη στιγμή που η ενίσχυση υπολογίζεται με βάση το ενοίκιο που έχει δηλωθεί στη φορολογική δήλωση, ο μισθωτής έχει πλέον άμεσο λόγο να εμφανίζεται το πραγματικό ποσό που καταβάλλει.
Αυτό ακριβώς ήταν ένα από τα στοιχήματα του οικονομικού επιτελείου όταν σχεδιάστηκε η παρέμβαση. Η κυβέρνηση δεν έβλεπε την επιστροφή ενός ενοικίου μόνο ως μέτρο στήριξης απέναντι στο στεγαστικό κόστος, αλλά και ως μηχανισμό πίεσης για το φανέρωμα μισθωμάτων που μέχρι σήμερα είτε δηλώνονταν χαμηλότερα είτε δεν αποτυπώνονταν πλήρως στην εφορία.
Το κλειδί βρίσκεται στη διασταύρωση των στοιχείων, καθώς για να πληρωθεί η ενίσχυση, το ποσό που δηλώνει ο ενοικιαστής δεν εξετάζεται μόνο του καθώς περνά από έλεγχο με το ηλεκτρονικό μισθωτήριο και με τη φορολογική δήλωση του ιδιοκτήτη. Έτσι, ο ενοικιαστής που θέλει να λάβει την επιστροφή πιέζει πρακτικά να καταγραφεί σωστά το μίσθωμα, ενώ ο ιδιοκτήτης δυσκολεύεται να κρατήσει χαμηλότερα δηλωμένο εισόδημα από ακίνητα.
Για την ΑΑΔΕ το όφελος είναι διπλό καθώς από τη μία πλευρά, αυξάνεται η φορολογητέα βάση στα εισοδήματα από ακίνητη περιουσία, τα οποία φορολογούνται αυτοτελώς, χωρίς αφορολόγητο, με κλίμακα που ξεκινά από 15% και φτάνει έως 45%. Από την άλλη, δημιουργείται ένα πιο καθαρό μητρώο πραγματικών μισθωμάτων, χρήσιμο για μελλοντικούς ελέγχους, διασταυρώσεις και στοχευμένες παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας.
Η άλλη πλευρά του νομίσματος.
Η εξέλιξη έχει όμως και δεύτερη ανάγνωση για τον προϋπολογισμό. Όσο περισσότερα πραγματικά ενοίκια αποκαλύπτονται, τόσο αυξάνεται μεν ο φόρος που βεβαιώνεται στους ιδιοκτήτες, αλλά ανεβαίνει και το δημοσιονομικό κόστος της επιστροφής ενοικίου. Ο λόγος είναι πως η ενίσχυση ισούται με το 1/12 του ετήσιου δηλωμένου ενοικίου, έως τα προβλεπόμενα πλαφόν. Άρα, όταν το δηλωμένο ποσό αυξάνεται, αυξάνεται και το ποσό που πρέπει να επιστρέψει το Δημόσιο στον δικαιούχο.
Στην πράξη, το μέτρο λειτουργεί σαν δημοσιονομική «ανταλλαγή» εφόσον το κράτος δίνει πίσω ένα μέρος του ενοικίου στον μισθωτή, αλλά ταυτόχρονα υποχρεώνει την αγορά να εμφανίσει μεγαλύτερο μέρος της πραγματικής συναλλαγής. Αν η αύξηση των φορολογικών εσόδων από τα ενοίκια αποδειχθεί ισχυρότερη από την αύξηση του κόστους της ενίσχυσης, τότε το μέτρο θα έχει δικαιώσει τον σχεδιασμό του και στο σκέλος της φοροδιαφυγής.
Στο οικονομικό επιτελείο θεωρούν ότι η πρώτη εικόνα είναι ενθαρρυντική, καθώς δείχνει πως η επιστροφή ενοικίου δεν έμεινε μόνο στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής, αλλά άρχισε να λειτουργεί και ως εργαλείο συμμόρφωσης. Το τελικό συμπέρασμα, πάντως, θα φανεί μετά την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης των δηλώσεων και τη σύγκριση με τα περσινά δεδομένα, όταν θα αποτυπωθεί καθαρά πόσα πρόσθετα μισθώματα δηλώθηκαν και πόσο αυξήθηκε τελικά ο λογαριασμός για τα δημόσια έσοδα.
