Νέα πίεση δέχεται ο προϋπολογισμός από το πετρέλαιο που κινείται πλέον πέριξ των 100 δολαρίων το βαρέλι, καθώς η παράταση της ενεργειακής αναταραχής αυξάνει ταυτόχρονα τον λογαριασμό των κρατικών παρεμβάσεων και το κόστος μετακίνησης των νοικοκυριών.
Για τον προϋπολογισμό, το πετρέλαιο γύρω από τα 100 δολάρια δεν σημαίνει μόνο περισσότερα έσοδα ΦΠΑ στην αντλία, αλλά και μεγαλύτερη πίεση για συνέχιση των επιδοτήσεων, την ώρα που η ακρίβεια περιορίζει την πραγματική κατανάλωση και απειλεί να μεταφέρει νέες αυξήσεις σε προϊόντα και υπηρεσίες.
Το Brent βρέθηκε μέσα στην εβδομάδα να «φλερτάρει» με το όριο των 100 δολαρίων. Ωστόσο, η πραγματική επίπτωση στην οικονομία δεν θα κριθεί από μία στιγμιαία υπέρβαση του συγκεκριμένου επιπέδου, αλλά από το χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι τιμές θα παραμείνουν τόσο υψηλές.
Η αναθεωρημένη παραδοχή του οικονομικού επιτελείου για το 2026 τοποθετεί τη μέση τιμή του Brent στα 89 δολάρια ανά βαρέλι, αντί περίπου 62 δολαρίων που προέβλεπε αρχικά ο προϋπολογισμός. Επομένως, μια τιμή 100 δολαρίων βρίσκεται περίπου 12% πάνω από το επικαιροποιημένο βασικό σενάριο και δεν αποτελεί πλέον το ίδιο σοκ που θα συνιστούσε στις αρχές του έτους.
Στα 342 εκατ. ευρώ ο λογαριασμός των καυσίμων
Οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης έχουν ήδη αποτυπωθεί στις κρατικές δαπάνες. Για την πληρωμή του Fuel Pass διατέθηκαν 131 εκατ. ευρώ, ενώ με την παράταση της επιδότησης του πετρελαίου κίνησης και για τον Σεπτέμβριο, το συνολικό κόστος του συγκεκριμένου μέτρου από τον Απρίλιο διαμορφώνεται στα 211 εκατ. ευρώ.
Ο συνολικός λογαριασμός των δύο άμεσων παρεμβάσεων στα καύσιμα φθάνει, επομένως, τα 342 εκατ. ευρώ. Μόνο η παράταση της επιδότησης του diesel για τον Σεπτέμβριο, ύψους 10 λεπτών ανά λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ, επιβαρύνει τον προϋπολογισμό κατά περίπου 30 εκατ. ευρώ.
Εφόσον η διεθνής τιμή του πετρελαίου παραμείνει κοντά στα 100 δολάρια και η κυβέρνηση αποφασίσει να διατηρήσει την ίδια επιδότηση μέχρι το τέλος του έτους, μία απλή αναγωγή του σημερινού κόστους δείχνει πρόσθετη δαπάνη περίπου 90 εκατ. ευρώ για το τρίμηνο Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου. Το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί από την κατανάλωση και το ύψος της ενίσχυσης που ενδεχομένως θα επιλεγεί.
Το πρόσκαιρο κέρδος του ΦΠΑ
Η αύξηση των τιμών δημιουργεί αρχικά περισσότερα έσοδα ΦΠΑ ανά λίτρο καυσίμου, χωρίς όμως να αυξάνει αυτομάτως τα έσοδα από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Ο ΕΦΚ παραμένει σταθερός στα 70 λεπτά ανά λίτρο για την αμόλυβδη και στα 41 λεπτά για το πετρέλαιο κίνησης.
Με βάση τη σύνθεση των τιμών στα τέλη Αυγούστου, οι φόροι και οι υπόλοιπες επιβαρύνσεις αντιστοιχούσαν περίπου στο 54,5% της τελικής τιμής της αμόλυβδης και σχεδόν στο 42% της τιμής του diesel.
Κάθε αύξηση της τελικής τιμής κατά 10 λεπτά περιλαμβάνει περίπου 1,94 λεπτά πρόσθετου ΦΠΑ ανά λίτρο. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα θεωρητικό έσοδο που προϋποθέτει ότι οι πωλούμενες ποσότητες θα παραμείνουν σταθερές.
Αν οι οδηγοί περιορίσουν τις μετακινήσεις τους ή μειώσουν τις ποσότητες που αγοράζουν, τα έσοδα από τον ΕΦΚ μπορεί να υποχωρήσουν, καθώς ο συγκεκριμένος φόρος υπολογίζεται ανά λίτρο. Παράλληλα, όταν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος κατευθύνεται στα καύσιμα, περιορίζονται άλλες αγορές των νοικοκυριών, επηρεάζοντας τα έσοδα ΦΠΑ από την υπόλοιπη κατανάλωση.
Ο προϋπολογισμός μπορεί, συνεπώς, να εμφανίσει πρόσκαιρα αυξημένες εισπράξεις στην αντλία, αλλά το καθαρό δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα κριθεί από τη διάρκεια των επιδοτήσεων, την πορεία των πωλήσεων και τις δευτερογενείς επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα.
Πάνω από 100 ευρώ το γέμισμα
Η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης διαμορφώθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου στα 2,057 ευρώ ανά λίτρο και του diesel κίνησης στα 2,016 ευρώ. Με αυτές τις τιμές, ένα γέμισμα 50 λίτρων κοστίζει περίπου 102,85 ευρώ για ένα βενζινοκίνητο όχημα και 100,80 ευρώ για ένα πετρελαιοκίνητο.
Μία πρόσθετη αύξηση κατά 5 λεπτά ανά λίτρο προσθέτει 2,50 ευρώ σε κάθε γέμισμα 50 λίτρων. Στα 10 λεπτά η επιβάρυνση φθάνει τα 5 ευρώ και στα 20 λεπτά τα 10 ευρώ. Για ένα νοικοκυριό που καταναλώνει 100 λίτρα καυσίμου τον μήνα, τα αντίστοιχα πρόσθετα ποσά διαμορφώνονται σε 5, 10 και 20 ευρώ τον μήνα.
Η πίεση δεν περιορίζεται στους ιδιώτες οδηγούς. Το ακριβότερο diesel αυξάνει το κόστος των οδικών μεταφορών, των διανομών, της αγροτικής παραγωγής και των επαγγελματικών μετακινήσεων, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μετακύλιση μέρους της επιβάρυνσης στις τιμές τροφίμων και άλλων προϊόντων.
Η απόφαση του Οκτωβρίου
Οι σημερινές τιμές στην αντλία συγκρατούνται ήδη από προσωρινές παρεμβάσεις. Η κρατική επιδότηση των 10 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης ισχύει μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ έως την ίδια ημερομηνία έχει παραταθεί και η έκτακτη έκπτωση της HELLENiQ ENERGY, η οποία αντιστοιχεί σε περίπου 10 λεπτά ανά λίτρο στην αμόλυβδη και 5 λεπτά στο diesel μαζί με τον ΦΠΑ.
Αν οι παρεμβάσεις λήξουν ενώ το Brent παραμένει κοντά στα 100 δολάρια, μέρος της επιβάρυνσης που σήμερα απορροφάται μπορεί να εμφανιστεί στην αντλία ακόμη και χωρίς νέα μεγάλη άνοδο της διεθνούς τιμής. Αν παραταθούν, θα αυξηθεί ο δημοσιονομικός λογαριασμός του τελευταίου τριμήνου.
Στην εξίσωση θα προστεθεί από τις 15 Οκτωβρίου και το πετρέλαιο θέρμανσης. Για μία παραγγελία 1.000 λίτρων, κάθε αύξηση κατά 5 λεπτά ανά λίτρο σημαίνει πρόσθετο κόστος 50 ευρώ, ενώ στα 10 λεπτά η επιβάρυνση φθάνει τα 100 ευρώ και στα 20 λεπτά τα 200 ευρώ.
Κατά την προηγούμενη περίοδο θέρμανσης καταβλήθηκαν συνολικά περίπου 173,3 εκατ. ευρώ ως επίδομα θέρμανσης, από τα οποία σχεδόν 84,9 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε δικαιούχους που χρησιμοποιούν πετρέλαιο. Η παραμονή του Brent στα σημερινά υψηλά επίπεδα θα καθορίσει αν οι υφιστάμενες παράμετροι του επιδόματος θα θεωρηθούν επαρκείς ή αν θα δημιουργηθεί ανάγκη για πρόσθετη δημοσιονομική παρέμβαση.
