Σε δύο φάσεις της ελληνικής κρίσης η χώρα κινδύνευσε με Grexit, δηλαδή με την επιβολή εξόδου από το ευρώ, σύμφωνα με την συνέντευξη του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), Γιάννης Στουρνάρας, στην «Ομάδα Αλήθειας».
Όπως αναφέρει ο Γιάννης Στουρνάρας, η χώρα βρέθηκε στο κατώφλι του Grexit το 2012, λίγο πριν και κατά την διάρκεια της κυβέρνησης Σαμαρά, και το καλοκαίρι του 2015, με το δημοψήφισμα του Αλέξη Τσίπρα.
Απαντώντας στον πρώην πρωθυπουργό, ο διοικητής της ΤτΕ αναφέρει ότι δεν γνωρίζει καμία ειδική κατάθεση 5,5 δισ. ευρώ και ξεκαθαρίζει πως το αποθεματικό ασφαλείας της χώρας προήλθε από δανειακά κεφάλαια, ενώ επαναφέρει το κόστος των επιλογών που οδήγησαν στα capital controls.
Στο ερώτημα αν υπήρξε τέτοιος λογαριασμός, ο κ. Στουρνάρας δηλώνει ότι «αυτό το ακούω για πρώτη φορά». Η διευκρίνιση που προσθέτει είναι ότι το μόνο αποθεματικό που αναγνωρίζει ως «μαξιλάρι ασφαλείας» είναι το ταμειακό απόθεμα που είχε σχηματιστεί από δανειακά κεφάλαια και είχε φτάσει, όπως λέει, στα 15,5 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι είχε ταχθεί υπέρ μιας προληπτικής γραμμής στήριξης, την οποία χαρακτηρίζει ασφαλέστερη επιλογή για την περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Κατά τη δική του περιγραφή, η προληπτική γραμμή δεν θα σήμαινε «άλλο μνημόνιο», καθώς, όπως υποστηρίζει, δεν επρόκειτο να ζητηθεί κάτι περισσότερο από όσα είχαν ήδη συμφωνηθεί. Αντίθετα, θα λειτουργούσε ως πρόσθετη ασφάλεια, μειώνοντας την ανάγκη διατήρησης τόσο μεγάλου ταμειακού αποθέματος.
Η συζήτηση για τα αποθεματικά και την ασφάλεια της χώρας συνδέεται στη συνέντευξη με μια συνολική αποτίμηση της τελευταίας δεκαπενταετίας. Ο κ. Στουρνάρας αναφέρεται σε δύο περιόδους κατά τις οποίες, όπως λέει, υπήρξε κίνδυνος εξόδου από το ευρώ, το 2012 και το 2015. Για τη δεύτερη, δηλώνει ότι η χώρα έφτασε «πολύ πιο κοντά» σε σχέση με το 2012, συνδέοντας την κλιμάκωση με τη διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου του 2015.
Ειδικά για το 2015, περιγράφει ότι είχε προειδοποιήσει εγκαίρως πως, χωρίς συμφωνία στο Eurogroup, θα οδηγούνταν αναγκαστικά στο κλείσιμο των τραπεζών για να αποτραπεί μαζική φυγή καταθέσεων. Αναφέρει ότι ο πανικός εντάθηκε με την εξαγγελία του δημοψηφίσματος, όταν, όπως λέει, τα ΑΤΜ άδειασαν μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι είχε παραδώσει οδηγίες χειρισμών και είχε ενημερώσει κυβερνητικούς παράγοντες για το ενδεχόμενο ενεργοποίησής τους.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο διοικητής της ΤτΕ επανέρχεται στο οικονομικό κόστος εκείνης της περιόδου, υποστηρίζοντας ότι δεν μετριέται μόνο με έναν «στατικό» δείκτη, αλλά και «δυναμικά», δηλαδή με βάση τη μόνιμη ζημιά που αφήνει στην οικονομική πορεία, στη χρηματοδότηση και στις προοπτικές ανάπτυξης. Στη συνέντευξη εξηγεί και τη λογική του «αποτελέσματος χιονοστιβάδας», που προκύπτει από τη διαφορά επιτοκίου και ρυθμού ανάπτυξης. Κατά τον ίδιο, όταν η προσαρμογή πλήττει τις επενδύσεις και συμπιέζει την ανάπτυξη, το κόστος ανεβαίνει μέσω υψηλότερων τόκων και ασθενέστερων φορολογικών εσόδων.
Στο σήμερα, ο κ. Στουρνάρας περιγράφει ως δύο βασικούς πυλώνες σταθερότητας τη δημοσιονομική ισορροπία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, ενώ μεταφέρει την έμφαση στις επενδύσεις και στις διαρθρωτικές αλλαγές. Αναφέρει ότι οι επενδύσεις έχουν φτάσει περίπου στο 17% του ΑΕΠ και ότι, κατά την εκτίμηση που παρουσιάζει, η χώρα χρειάζεται να κινηθεί προς το 22% του ΑΕΠ. Υποστηρίζει επίσης ότι η πρόωρη αποπληρωμή δανείων συνέβαλε στη βελτίωση της αξιολόγησης και στη μείωση του κόστους δανεισμού. Για την περίοδο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, εκφράζει την άποψη ότι δεν αναμένει απότομη επιβράδυνση, σημειώνοντας ότι θα συνεχίσουν να υπάρχουν ευρωπαϊκοί πόροι και χρηματοδοτικά εργαλεία. Ως επίσημη πρόταση της Τράπεζας της Ελλάδος, αναφέρει ότι μέχρι και το 2028 οι ρυθμοί ανάπτυξης μπορούν να κινηθούν γύρω στο 2-2,1%.
Ξεχωριστό κεφάλαιο της συνέντευξης είναι το ψηφιακό ευρώ, το οποίο ο διοικητής της ΤτΕ χαρακτηρίζει αναγκαία μεταρρύθμιση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία στις πληρωμές και για χαμηλότερες προμήθειες. Στο ερώτημα για τις καταθέσεις, επιμένει ότι δεν τίθεται θέμα μεταφοράς μαζικών ποσών από τις εμπορικές τράπεζες, καθώς, όπως λέει, το ποσό που θα μπορεί να διακρατείται στην κεντρική τράπεζα θα είναι περιορισμένο, της τάξης 2.000 έως 3.000 ευρώ, χωρίς επιτόκιο, με χαρακτηριστικά «μετρητών» σε ψηφιακή μορφή.
