Η συζήτηση για τη χρηματοοικονομική ενοποίηση στην Ευρώπη επανέρχεται στο προσκήνιο σε ένα περιβάλλον όπου η ευρωπαϊκή οικονομία αναζητά πιο σταθερές βάσεις σύγκλισης και ενίσχυση της ανθεκτικότητάς της απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό. Οι προκλήσεις της πράσινης μετάβασης, της ψηφιακής εξέλιξης και της στρατηγικής αυτονομίας αναδεικνύουν τα όρια ενός κατακερματισμένου συστήματος, το οποίο δυσκολεύεται να κατευθύνει αποτελεσματικά κεφάλαια εκεί όπου απαιτούνται. Σε αυτή τη συγκυρία εντάσσεται και η τοποθέτηση του Βασίλη Ψάλτη, Διευθύνοντα Συμβούλου της Alpha Bank στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ Δελφών 2026.
O Διευθύνων Σύμβουλος της Alpha Bank υπογράμμισε ότι ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής χρηματοοικονομικής αγοράς κοστίζει στην Ευρώπη το μέλλον της, επισημαίνοντας πως όσο οι τράπεζες παραμένουν εγκλωβισμένες σε εθνικά πλαίσια, τόσο ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις και επενδύσεις κατευθύνονται εκτός ηπείρου, την ώρα που παραδείγματα συνεργασιών, όπως αυτό της Alpha Bank με τη UniCredit, αποδεικνύουν στην πράξη ότι η ενοποίηση μπορεί να λειτουργήσει.
Ο Βασίλης Ψάλτης τόνισε ότι 300 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων κατευθύνονται ετησίως στις ΗΠΑ, ενώ η διασπασμένη χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική της ΕΕ υπονομεύει τη φιλοδοξία της για την επίτευξη των στόχων της πράσινης μετάβασης, της ψηφιοποίησης και της στρατηγικής αυτονομίας. Αναλυτικότερα, στο πλαίσιο του panel με τίτλο «Navigating the Future of European Economic Growth», με τη συμμετοχή του Χέρμαν βαν Ρομπέι, πρώην προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Μαρίας Δεμερτζή, καθηγήτριας Οικονομικής Πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο, ο Βασίλης Ψάλτης, πραγματοποίησε μία ισχυρή παρέμβαση για την κατάσταση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, στηρίζοντας τα επιχειρήματά του σε δεδομένα, στην εμπειρία και σε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, αυτό της UniCredit με την Alpha Bank, που η Ευρώπη δεν έχει κατορθώσει ακόμα να αναπαράγει σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Οι αριθμοί που επιβεβαιώνουν το χάσμα
Ο κ. Ψάλτης συνέδεσε τον τραπεζικό κατακερματισμό με την ευρύτερη απόκλιση στην ανάπτυξη μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, μία απόκλιση που χαρακτήρισε δομική και διευρυνόμενη. «Το 2006, 6 από τις 10 μεγαλύτερες τράπεζες στον κόσμο ήταν ευρωπαϊκές. Σήμερα, μόνο 5 βρίσκονται στις 20 μεγαλύτερες. Αυτή η κατάρρευση δεν είναι αποτυχία της αγοράς. Είναι άμεση συνέπεια ρυθμιστικών επιλογών που προτίμησαν την εθνική ανθεκτικότητα έναντι της ευρωπαϊκής ενοποίησης», επεσήμανε. «Μεταξύ 2008 και 2023, το ΑΕΠ των ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 87%, ενώ της ΕΕ κατά μόλις 13,5%. Από την πανδημία του 2019 μέχρι σήμερα, το αμερικανικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 14,6%, ενώ το ευρωπαϊκό μόλις 6,7%. Με τους τρέχοντες ρυθμούς ανάπτυξης, θα χρειαστούν 20 χρόνια για να διπλασιαστεί η κατά κεφαλήν παραγωγή στις ΗΠΑ, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρειαστούν 43 χρόνια», πρόσθεσε.
Τρεις πυλώνες, ένα κοινό έλλειμμα
Ο CEO της Alpha Bank σημείωσε ότι η συζήτηση για την ευρωπαϊκή χρηματοοικονομική ενοποίηση εκτυλίσσεται σε τρία αλληλένδετα αλλά διακριτά επίπεδα, που συχνά συγχέονται στον δημόσιο διάλογο. Η Τραπεζική Ένωση αφορά την ενιαία εποπτεία, εξυγίανση και εγγύηση καταθέσεων των ευρωπαϊκών τραπεζών. Η Ένωση Κεφαλαιαγορών αφορά τη διασυνοριακή λειτουργία των αγορών μετοχών, ομολόγων και εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης. Και η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, που τοποθέτησε η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο επίκεντρο της θητείας της παρούσας Κομισιόν, λειτουργεί ως ομπρέλα που ενοποιεί τους δύο πυλώνες σε μία κοινή στρατηγική κινητοποίησης των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων προς την ευρωπαϊκή οικονομία. Και, όπως επισήμανε, η ατελής λειτουργία σε αυτό το πεδίο, οδηγεί στο πιο εντυπωσιακό και ανησυχητικό στοιχείο της ευρωπαϊκής οικονομικής πραγματικότητας. Ο κ. Ψάλτης υπενθύμισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται περίπου 700 δισ. ευρώ σε πρόσθετες ετήσιες επενδύσεις για να καλύψει τους στόχους της πράσινης μετάβασης, της ψηφιοποίησης και της στρατηγικής αυτονομίας, ποσό που, όπως παρατήρησε, οι τράπεζες αδυνατούν να καλύψουν μόνες τους, ενώ τα ίδια τα έργα απαιτούν περισσότερα ίδια κεφάλαια για να βελτιώσουν το προφίλ κινδύνου τους.
Τα εμπόδια
Ως προς τα εμπόδια στον δρόμο προς μία τραπεζική ένωση, ο κ. Ψάλτης επισήμανε ότι αυτά είναι τόσο ρυθμιστικού όσο και πολιτικού χαρακτήρα. Όπως σημείωσε, περίπου 475 δισ. ευρώ σε κεφάλαια και ρευστότητα παραμένουν δεσμευμένα σε θυγατρικές εντός εθνικών συνόρων σε όλη την Ευρώπη, μη διαθέσιμα για διασυνοριακή ανάπτυξη. Επισήμανε επίσης το ρυθμιστικό κόστος της ενοποίησης: «Μία τραπεζική συγχώνευση στην ΕΕ απαιτεί κατά μέσο όρο 285 ημέρες για να ολοκληρωθεί, μάλιστα ο χρόνος αυτός έχει αυξηθεί κατά 100 ημέρες σε σχέση με το 2014, όταν η τραπεζική ένωση υποτίθεται ότι είχε αρχίσει να απλοποιεί τη διαδικασία. Στις ΗΠΑ, η ίδια διαδικασία ολοκληρώνεται σε 219 ημέρες και στην Ελβετία σε μόλις 85 ημέρες».
Πέρα από το ρυθμιστικό πλαίσιο, ο κ. Ψάλτης έκανε λόγο και για μία πολιτική αντίφαση που χαρακτηρίζει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. «Οι ίδιες κυβερνήσεις που υπερασπίζονται ενεργά τη δημιουργία εθνικών τραπεζικών πρωταθλητών είναι συχνά οι πρώτες που εγείρουν αντιρρήσεις όταν προτείνεται μια συναλλαγή ευρωπαϊκής εμβέλειας», είπε.
Alpha Bank και UniCredit: Πώς μοιάζει η ενοποίηση στην πράξη
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Ψάλτης παρουσίασε τη συνεργασία Alpha Bank – UniCredit ως μία απτή και λειτουργική εναλλακτική: «Πριν από 3 χρόνια, συμφωνήσαμε μία ευρεία συνεργασία με την UniCredit, που περιλάμβανε την απόκτηση μεριδίου 9% αρχικώς, καθιστώντας την μέτοχο αναφοράς στην Alpha Bank. Αυτό για εμάς σήμαινε πρόσβαση σε μία από τις κορυφαίες τραπεζικές πλατφόρμες της Ευρώπης, την τεχνογνωσία, την τεχνολογία, τα πλαίσια διαχείρισης κινδύνου της. Σήμαινε ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις αποκτούν πλέον πρόσβαση σε αγορές εξαγωγών σε 13 χώρες του δικτύου της UniCredit, και ότι τα ελληνικά νοικοκυριά έχουν πρόσβαση σε προϊόντα πρώτης κατηγορίας. Συγκρίνετέ το αυτό με την κατάσταση μία δεκαετία πριν, όταν η Ελλάδα ήταν αποκλεισμένη από τις αγορές».
Ήταν μάλιστα σαφής ότι η συνεργασία έχει κάνει την Alpha Bank ισχυρότερο τραπεζικό ίδρυμα.
«Αυτή η συνεργασία έκανε την Alpha Bank ισχυρότερο, πιο ανθεκτικό, πιο ευρωπαϊκό ίδρυμα. Όχι παρά τη συνεργασία, αλλά εξαιτίας της. Η ικανότητά μας να χρηματοδοτούμε την ελληνική οικονομία, και μέσω αυτής την ευρωπαϊκή, είναι μεγαλύτερη από ό,τι θα ήταν μόνοι μας. Αυτή είναι η εικόνα της ευρωπαϊκής τραπεζικής ενοποίησης όταν λειτουργεί: μία τράπεζα στην περιφέρεια της ευρωζώνης, σε μία χώρα που πριν από μία δεκαετία δεν ήταν καν στις προτεραιότητες των διεθνών επενδυτών, αποτελεί σήμερα ζωντανή απόδειξη για όλα όσα οι Βρυξέλλες συζητούν τα τελευταία δώδεκα χρόνια», τόνισε χαρακτηριστικά.
