Νέο τρόπο ελέγχου για την απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς φέρνει το φορολογικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών το οποίο υπερψηφίστηκε σε πρώτη ανάγνωση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, καθώς από το 2027 το «κλειδί» για την επιβεβαίωση της κύριας κατοικίας θα είναι το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων.
Η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ αφορά φυσικά πρόσωπα, φορολογικούς κατοίκους Ελλάδας, που έχουν την κύρια κατοικία τους σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με βάση την εκάστοτε πιο πρόσφατη απογραφή πληθυσμού. Από τη ρύθμιση εξαιρούνται οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής, εκτός από την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Πιο ευνοϊκό όριο προβλέπεται για ορισμένες παραμεθόριες περιοχές. Για τη Δυτική Μακεδονία, τον Έβρο και τους δήμους της Κεντρικής Μακεδονίας, της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Ηπείρου που εφάπτονται με τα σύνορα της χώρας, το πληθυσμιακό όριο ανεβαίνει στους 1.700 κατοίκους.
Η ρύθμιση, ωστόσο, δεν οδηγεί σε γενική απαλλαγή για όλα τα ακίνητα που βρίσκονται σε μικρούς οικισμούς. Καλύπτει μόνο τα δικαιώματα επί της κύριας κατοικίας του φορολογουμένου και υπό την προϋπόθεση ότι η συνολική αξία του 100% της πλήρους κυριότητας της κατοικίας, όπως υπολογίζεται για την επιβολή του φόρου, δεν υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ.
Με απλά λόγια, δεν αρκεί κάποιος να έχει σπίτι σε μικρό οικισμό για να μηδενίσει τον ΕΝΦΙΑ. Θα πρέπει το συγκεκριμένο ακίνητο να είναι η κύρια κατοικία του, να βρίσκεται σε περιοχή που καλύπτεται από τη διάταξη και να βρίσκεται κάτω από το όριο αξίας που θέτει ο νόμος.
Ο ρόλος του ΜΙΔΑ
Το νέο καθεστώς προβλέπει κεντρικό ρόλο στο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Το ΜΙΔΑ θα χρησιμοποιείται ως πηγή πληροφόρησης για την κύρια κατοικία, αντικαθιστώντας σταδιακά τη σημερινή εικόνα που προκύπτει από τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος. Έτσι, η απαλλαγή θα περνά μέσα από πιο συγκεκριμένη διασταύρωση των στοιχείων του ακινήτου, της χρήσης του και του δικαιώματος που έχει πάνω σε αυτό ο φορολογούμενος.
Η αλλαγή έχει πρακτική σημασία για τους ιδιοκτήτες, επειδή τα στοιχεία που θα εμφανίζονται στο ΜΙΔΑ θα συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή της απαλλαγής. Εάν η εικόνα για την κύρια κατοικία, το είδος του δικαιώματος ή τα χαρακτηριστικά του ακινήτου δεν είναι σωστή, μπορεί να επηρεαστεί και η αναγνώριση του δικαιώματος απαλλαγής από τον φόρο.
Το νομοσχέδιο προβλέπει και συμπληρωματική ρύθμιση για την προσαύξηση φόρου φυσικών προσώπων με βάση τη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας. Για τον υπολογισμό αυτής της αξίας δεν θα συνυπολογίζεται η αξία των δικαιωμάτων επί ακινήτων που απαλλάσσονται από τον ΕΝΦΙΑ, κατά το μέρος της απαλλαγής.
Μέχρι να τεθεί σε παραγωγική λειτουργία το ΜΙΔΑ, η κύρια κατοικία για την εφαρμογή της απαλλαγής θα συνεχίσει να προκύπτει από τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του προηγούμενου φορολογικού έτους για το οποίο έχει λήξει η προθεσμία υποβολής των δηλώσεων.
