Τη ρητή απαλλαγή από τα τεκμήρια για εισφορές έως 10.000 ευρώ τον χρόνο αφαιρεί το κατατεθέν νομοσχέδιο για τον παιδικό κουμπαρά, ενώ αλλάζει τους όρους για τις επενδύσεις, την προστασία των χρημάτων και τις χρεώσεις των οικογενειών.
Ο παιδικός κουμπαράς, δηλαδή ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων, περιλαμβανόταν στη διαβούλευση με ξεχωριστή πρόβλεψη για τα τεκμήρια διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων. Η συγκεκριμένη παράγραφος απαλείφθηκε από το κείμενο που κατατέθηκε στη Βουλή στις 3 Νοεμβρίου.
Η διαφορά έχει σημασία για εκείνον που βάζει χρήματα στον λογαριασμό του παιδιού, καθώς η εξαίρεση από τα τεκμήρια αφορά τη φορολογική αντιμετώπιση της καταβολής. Ξεχωριστά λειτουργεί η απαλλαγή από φόρο δωρεάς και γονικής παροχής, η οποία διατηρείται, όπως και το αφορολόγητο των επενδυτικών αποδόσεων.
Στο νέο κείμενο παραμένει επίσης η πρόβλεψη ότι οι εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως και η κρατική συνεισφορά εξαιρούνται από το εισόδημα του ανήλικου δικαιούχου και από τον υπολογισμό των κριτηρίων κοινωνικών παροχών. Η φορολογική μεταχείριση του παιδιού και η αντιμετώπιση της δαπάνης εκείνου που καταβάλλει τα χρήματα αποτελούν διαφορετικά ζητήματα.
Η προεπιλογή στρέφεται στις μετοχές
Ουσιαστική μεταβολή υπάρχει και για την οικογένεια που θα ανοίξει λογαριασμό και θα ακολουθήσει την προεπιλεγμένη επένδυση του παρόχου. Στη διαβούλευση προβλεπόταν συντηρητικό προφίλ εγγυημένου κεφαλαίου. Στη Βουλή η προεπιλογή γίνεται αναπτυξιακή.
Σύμφωνα με τον πίνακα του νομοσχεδίου, το αναπτυξιακό προφίλ προβλέπει 70% σε μετοχές και 30% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος, για το επενδεδυμένο μέρος του λογαριασμού. Ως μετοχικές τοποθετήσεις υπολογίζονται τόσο οι άμεσες επενδύσεις σε μετοχές όσο και οι επενδύσεις μέσω μετοχικών αμοιβαίων κεφαλαίων.
Τρία χρόνια πριν από τα 18, η προεπιλεγμένη επένδυση μεταφέρεται αυτομάτως στο ισορροπημένο προφίλ, με 70% σε σταθερό εισόδημα και 30% σε μετοχές. Ο νόμιμος εκπρόσωπος έχει τη δυνατότητα να δηλώσει εγγράφως διαφορετική επιλογή.
Για την οικογένεια, αυτό σημαίνει ότι η αρχική τοποθέτηση έχει μεγαλύτερη έκθεση στις διακυμάνσεις των μετοχών, ενώ η αυτόματη αλλαγή της σύνθεσης προβλέπεται κοντά στην ενηλικίωση, όταν το παιδί αποκτά πρόσβαση στα χρήματα.
Ποια ποσά προστατεύονται
Το κατατεθέν σχέδιο προσδιορίζει αναλυτικά και τη βασική κεφαλαιακή προστασία. Αυτή αφορά τις ιδιωτικές εισφορές έως το ετήσιο ποσό που αντιστοιχίζεται από το κράτος και την αντίστοιχη κρατική συμμετοχή.
Με το αρχικό όριο των 1.200 ευρώ κρατικής συνεισφοράς τον χρόνο, η προστατευόμενη βάση αντιστοιχεί σε ιδιωτικές εισφορές έως 1.200 ευρώ και σε κρατική συμμετοχή έως άλλα 1.200 ευρώ ετησίως. Κατά τη συμπλήρωση των 18 ετών, η αξία των επενδύσεων που αποκτήθηκαν με αυτά τα προστατευόμενα ποσά πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το ονομαστικό τους ύψος.
Το υπόλοιπο των ιδιωτικών εισφορών ακολουθεί την επενδυτική επιλογή του λογαριασμού, με δυνατότητα πρόσθετης προστασίας και ξεχωριστής τιμολόγησης. Έτσι, σε ετήσιες ιδιωτικές καταβολές 5.000 ευρώ, η βασική προστασία αφορά τα πρώτα 1.200 ευρώ και την κρατική αντιστοίχιση, ενώ τα επιπλέον 3.800 ευρώ μπορούν να καλυφθούν με πρόσθετη συμφωνία.
Η προστασία παρέχεται μέσω ανέκκλητης δέσμευσης από πιστωτικό ίδρυμα που πληροί τις προϋποθέσεις του νόμου ή από ασφαλιστική επιχείρηση. Η δέσμευση υπέρ του παιδιού προβλέπεται να ισχύει και σε περίπτωση αφερεγγυότητας του παρόχου του λογαριασμού.
Χωριστή χρέωση για την εγγύηση
Το ανώτατο ετήσιο κόστος της προεπιλεγμένης επενδυτικής επιλογής παραμένει στο 0,5% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού. Στο όριο συνυπολογίζονται οι άμεσες και έμμεσες χρεώσεις, καθώς και τα τρέχοντα έξοδα των υποκείμενων επενδυτικών προϊόντων.
Στο νέο κείμενο, όμως, το κόστος της κεφαλαιακής προστασίας χρεώνεται χωριστά και βρίσκεται εκτός του ορίου 0,5%, όπως και οι φόροι και τα τέλη ρυθμιζόμενης αγοράς ή αποθετηρίου. Για την οικογένεια, επομένως, το συνολικό κόστος θα διαμορφώνεται και από αυτή την πρόσθετη χρέωση.
Προβλέπεται ενιαίος τρόπος παρουσίασης των επιβαρύνσεων, ώστε τα προϊόντα να συγκρίνονται στην ίδια βάση. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα δημοσιεύει ετησίως συγκριτικό πίνακα κόστους της προεπιλεγμένης επιλογής κάθε παρόχου, με χωριστή εμφάνιση της χρέωσης για την προστασία κεφαλαίου.
Πώς ανοίγει και πώς χρηματοδοτείται
Η αίτηση για τον λογαριασμό υποβάλλεται πριν το παιδί συμπληρώσει τα δύο χρόνια. Το νέο κείμενο προβλέπει πρόσβαση για παιδιά με ελληνική ιθαγένεια και για παιδιά με ιθαγένεια άλλου κράτους της ΕΕ, εφόσον στη δεύτερη περίπτωση είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας.
Ο λογαριασμός ανοίγει στο όνομα του παιδιού από τον νόμιμο εκπρόσωπό του. Χρήματα μπορούν να καταθέτουν φυσικά και νομικά πρόσωπα, με συνολικό ανώτατο όριο ιδιωτικών εισφορών 10.000 ευρώ ανά λογαριασμό και ημερολογιακό έτος.
Το Δημόσιο βάζει ποσό ίσο με τις επιλέξιμες εισφορές, αρχικά έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Η κρατική συμμετοχή υπολογίζεται σε μηνιαία βάση για εισφορές έως 100 ευρώ, ενώ προβλέπεται ετήσια εκκαθάριση όταν οι καταβολές διαφέρουν από μήνα σε μήνα. Το ετήσιο ανώτατο ποσό της κρατικής συμμετοχής αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.
Στην αυτοδιαχείριση, όπου τις επενδυτικές εντολές δίνει ο νόμιμος εκπρόσωπος, προστίθεται ελάχιστο ύψος χαρτοφυλακίου που θα καθοριστεί με υπουργική απόφαση. Ο πάροχος θα ελέγχει κάθε εντολή ως προς τους επενδυτικούς περιορισμούς και τη διασπορά των τοποθετήσεων.
Προβλέπεται επίσης μεταφορά του λογαριασμού σε άλλον πάροχο εντός δέκα εργάσιμων ημερών από την υποβολή πλήρους αιτήματος, με διατήρηση των φορολογικών δικαιωμάτων και χωρίς τέλος ή ποινή πρόωρης εξόδου. Όταν απαιτείται ρευστοποίηση των επενδύσεων, η αξία τους μεταφέρεται απευθείας στον νέο πάροχο. Κατά την αλλαγή παρόχου λήγει η προηγούμενη κεφαλαιακή προστασία και η νέα καλύπτει την αξία μεταφοράς των προστατευόμενων επενδύσεων και τις μεταγενέστερες προστατευόμενες εισφορές.
Η πρόσβαση στα χρήματα
Το κεφάλαιο παραμένει δεσμευμένο έως τα 18. Ειδικές εξαιρέσεις προβλέπονται για θάνατο γονέα ή νόμιμου εκπροσώπου, θάνατο του παιδιού και σοβαρούς λόγους υγείας του που πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Σε ανάληψη κατά παράβαση του ηλικιακού περιορισμού, επιστρέφεται στο Δημόσιο ολόκληρη η κρατική συμμετοχή μαζί με τις αποδόσεις της. Το νέο κείμενο προβλέπει ότι ο λογαριασμός συνεχίζει να λειτουργεί με το υπόλοιπό του και ότι η κρατική συνεισφορά μπορεί να επανεκκινήσει με νέες εισφορές, υπό τους όρους του προγράμματος.
Στα 18 ο δικαιούχος μπορεί να αναλάβει τα χρήματα ή να τα μεταφέρει σε δικό του καταθετικό ή επενδυτικό λογαριασμό ή σε ασφαλιστικό επενδυτικό προϊόν, με την προβλεπόμενη φορολογική απαλλαγή. Η ημερομηνία έναρξης του προγράμματος θα καθοριστεί με υπουργική απόφαση.
