Με τρεις βασικές επιλογές συνταξιοδότησης, αλλά και σημαντικές εξαιρέσεις για ασφαλισμένους που έχουν κατοχυρώσει παλαιότερα δικαιώματα, θα υποδεχθεί το 2027 χιλιάδες εργαζομένους που σχεδιάζουν να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν οι εργαζόμενοι έχουν συμπληρώσει τα απαιτούμενα χρόνια ασφάλισης και το προβλεπόμενο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης. Ωστόσο, για αρκετές κατηγορίες εργαζομένων καθοριστικό ρόλο παίζουν επίσης η ημερομηνία πρώτης ασφάλισης, το ασφαλιστικό ταμείο, η οικογενειακή κατάσταση και η ύπαρξη θεμελιωμένου ή κατοχυρωμένου συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Οι τρεις γενικοί κανόνες
Με βάση το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο, οι βασικές δυνατότητες συνταξιοδότησης είναι τρεις.
- 1. Πλήρης σύνταξη στα 67 με 15 χρόνια ασφάλισης. Απαιτούνται τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης. Πρόκειται για τη γενική δυνατότητα συνταξιοδότησης όσων δεν έχουν συμπληρώσει 40ετία.
- 2. Πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης. Απαιτούνται συνολικά 12.000 ημέρες ασφάλισης. Ο κανόνας αφορά ασφαλισμένους του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα.
- 3. Μειωμένη σύνταξη στα 62 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Η δυνατότητα δεν παρέχεται αυτομάτως σε όλους. Πρέπει να προβλέπεται από τις διατάξεις που ισχύουν για τον ασφαλισμένο και να πληρούνται οι πρόσθετες προϋποθέσεις.
Ποιοι μπορούν να φύγουν πριν από τα 62
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ασφαλισμένοι που είχαν κατοχυρώσει δικαιώματα με παλαιότερες διατάξεις.
Στην κατηγορία αυτή μπορεί να περιλαμβάνονται μητέρες ανηλίκων, ασφαλισμένοι με 35ετία, 36ετία ή 37ετία και εργαζόμενοι του Δημοσίου ή πρώην ειδικών ταμείων.
Για αυτούς δεν αρκεί η διαπίστωση ότι έχουν συμπληρώσει συγκεκριμένο αριθμό ενσήμων. Χρειάζεται να εξεταστεί πότε συμπληρώθηκαν οι ασφαλιστικές προϋποθέσεις και ποιο μεταβατικό όριο ηλικίας αντιστοιχεί στην περίπτωσή τους.
Όσοι είχαν κατοχυρώσει δικαίωμα μέχρι το τέλος του 2021 δεν το χάνουν επειδή επιλέγουν να συνταξιοδοτηθούν το 2027.
Τι ισχύει για τα βαρέα και ανθυγιεινά
Ειδικές δυνατότητες προβλέπονται για εργαζομένους που έχουν ασφαλιστεί στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.
Η πλήρης σύνταξη μπορεί να χορηγηθεί στα 62 με 4.500 ημέρες συνολικής ασφάλισης και τις απαιτούμενες ημέρες στα βαρέα, υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις.
Για ορισμένους παλαιούς ασφαλισμένους με 10.500 ημέρες ασφάλισης προβλέπεται επίσης δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 60.
Πλασματικά χρόνια και 40ετία
Όσοι πλησιάζουν τη συνταξιοδότηση μπορούν να εξετάσουν την αναγνώριση πλασματικών χρόνων, όπως στρατιωτικής θητείας, σπουδών ή τέκνων, όπου επιτρέπεται.
Η αναγνώριση μπορεί να βοηθήσει στη συμπλήρωση της 40ετίας ή στην κατοχύρωση δικαιώματος, ανάλογα με την περίπτωση. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε πλασματικός χρόνος αναγνωρίζεται χωρίς περιορισμούς.
Τα σημεία που χρειάζονται προσοχή
Πριν υποβληθεί αίτηση συνταξιοδότησης, είναι απαραίτητο να ελεγχθούν:
- ο συνολικός ασφαλιστικός χρόνος,
- τα διαστήματα διαδοχικής ασφάλισης,
- τυχόν οφειλές προς τον ΕΦΚΑ και
- οι δυνατότητες αναγνώρισης πλασματικών ετών.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη μειωμένη σύνταξη, καθώς η μείωση αφορά το εθνικό τμήμα της σύνταξης και μπορεί να φτάσει έως το 30% αυτού, ανάλογα με την πρόωρη αποχώρηση. Η μείωση είναι μόνιμη.
Το 2027, συνεπώς, δεν υπάρχει μία ενιαία ηλικία συνταξιοδότησης για όλους. Η δυνατότητα αποχώρησης εξαρτάται από τον συνδυασμό ηλικίας, ασφαλιστικού χρόνου και ειδικών διατάξεων που ισχύουν για κάθε εργαζόμενο.
