Τελευταία έχει τεθεί -και δημόσια- ένα πολύ δικαιολογημένο ερωτηματικό. Γιατί η Αθήνα (και ο τόσο προσεκτικός μέχρι σήμερα ΟΔΔΗΧ), μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτικής και οικονομικής αστάθειας, με τον πόλεμο στον Κόλπο να επεκτείνεται σχεδόν καθημερινά, αποφασίζει να ξοδέψει τα λεφτά που έχει στο… στρώμα (το περιβόητο μαξιλάρι) για να προ-πληρώσει τους δανειστές της.
Σε τέτοιες περιπτώσεις αυτό που σκέφτεται κανείς είναι ότι αφού «δεν μου τα ζητάνε τώρα», καλύτερα στην δική μου τσέπη παρά στην δική τους. Λογικό και απολύτως δικαιολογημένο.
Παρ’ όλα αυτά το ελληνικό δημόσιο στην βάση της διαχειριστικής «γραμμής» του ΟΔΔΗΧ, έχει αποφασίσει να προεξοφλήσει ένα σημαντικό κομμάτι του χρέους (από το πρώτο δάνειο, το GLF) ύψους 7 περίπου δις ευρώ, ήτοι σχεδόν 3,5% του ΑΕΠ (!) για να μειώσει το χρέος πριν από τα μέσα του χρόνου.
Μάλιστα – αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία – με τα 7 περίπου δις ευρώ της νέας πρόωρης αποπληρωμής, εξοφλείται το κομμάτι εκείνο του δανείου (σύμφωνα με το τρίτο μνημόνιο) που το ελληνικό δημόσιο ήταν δεσμευμένο να κρατάει λεφτά στην πάντα (περί τα 15 δις ευρώ) και το οποίο αποτελούσε τον «πυρήνα» του περιβόητου «μαξιλαριού» για παν ενδεχόμενο. Και ειδικά για να εξασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξουν νέα προβλήματα με τις τράπεζες παρά την παρέμβαση με τους Ηρακλή Ι και ΙΙ και ΙΙΙ (δηλαδή την «ενοικίαση» εγγυήσεων από το δημόσιο στις τράπεζες για τις πωλήσεις και τιτλοποιήσεις των κόκκινων δανείων).
Με αυτά τα δεδομένα λοιπόν ήμαστε στο σημείο, που σε ένα απολύτως ασταθές και αβέβαιο οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον το ελληνικό δημόσιο συνεχίζει να «ξοδεύει» το μαξιλάρι για να προπληρώνει τα μνημονιακά δάνεια.
Δικαιολογημένα λοιπόν τα ερωτηματικά ως προς το αν αυτό είναι μία «σώφρον» κίνηση και στα σημερινά αλλαγμένα δεδομένα…
Η αλήθεια βέβαια είναι ότι μετά το 2018 έχουμε αρχίσει σταδιακά να «ξεχνάμε» τι σημαίνει να είσαι η πλέον υπερχρεωμένη χώρα/οικονομία στην Ευρώπη και τι σημαίνει αυτό σε περιόδους κρίσης σαν την σημερινή.
Και δεν εννοούμε ως κρίση τις συνέπειες του πολέμου στον Κόλπο. Ο πόλεμος αυτός είναι μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος αστάθειας οικονομικής και πολιτικής που δεν στερείται άλλων … ευκαιριών δραματικών και απρόβλεπτων εξελίξεων, γιατί στον οικονομικό πόλεμο, ο «θερμός» πόλεμος δεν είναι παρά μία συνέπεια και αιτία μεγαλύτερων επιπλοκών και σπασμών στην γεωπολιτική σκακιέρα.
Η νέα «αθέατη» κρίση
Αλλά ας έρθουμε στα γεγονότα. Στα διεθνή οικονομικά ΜΜΕ την προηγούμενη εβδομάδα πέρασε – περίπου – στα «ψιλά» μία ανακοίνωση της Goldman Sachs.
Η ανακοίνωση η οποία περιέργως δεν σχολιάστηκε ευρύτερα επισήμανε ότι «η μεγαλύτερη/σημαντικότερη εξέλιξη τις τελευταίες δύο εβδομάδες ήταν η απότομη σύσφιξη των διεθνών χρηματοπιστωτικών συνθηκών…». Το γεγονός αυτό σύμφωνα με την Goldman Sachs ήταν η σημαντικότερη οικονομική εξέλιξη μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου.
Τι σημαίνει απότομη σύσφιξη των διεθνών χρηματοπιστωτικών συνθηκών; Σημαίνει όπως είναι γνωστόν κρίση ρευστότητας. Τι είναι η κρίση ρευστότητας; Είναι η αιτία, πέστε το και «αφορμή», για κάθε μεγάλη οικονομική κρίση μέσα στην χιλιετία και πιο συγκεκριμένα ο τρόπος με τον οποίο άρχισε να ξεδιπλώνεται η κρίση το 2008, η κρίση του Σεπτέμβρη του 2019, η κρίση με το lock out της πανδημίας, κ.λ.π. Και αυτή η κρίση παρ’ ότι έχει τα σημεία αιχμής και κορύφωσης, είναι μία διαδικασία, δεν είναι μία εφ’ άπαξ στιγμή, καθώς με την εμφάνισή της αναγκαστικά δρομολογείται η παρέμβαση, σιωπηρή ή ανοικτή των Κεντρικών Τραπεζών.
Γιατί; Γιατί η κρίση ρευστότητας ανάλογα την «πηγή» της και τους τομείς που αρχίζει να εκδηλώνεται πυροδοτεί τις ανάλογες αντιδράσεις, αφού εκφράζεται με πτώση τιμών μετοχών, ομολόγων (κρατικών και ιδιωτικών), χρυσού, κρυπτονομισμάτων και κάθε είδους assets που κινούνται στην αγορά είτε ως περιουσιακά στοιχεία, είτε ως ανοικτές υποχρεώσεις, είτε με την μορφή συμφωνιών repo. Μας «θυμίζει» κάτι αυτό; Αυτή την φορά πέραν των άλλων έχουμε τέτοια «ανοίγματα» ιδιαίτερα από τις μετοχές στην ΑΙ και τα private credit funds που έχουν αρχίσει να χτυπάνε «κόκκινο», όπως μπορούμε να διαβάσουμε σχεδόν καθημερινά στα μεγάλα οικονομικά ΜΜΕ, πέρα από τις πτώσεις τιμών σε μετοχές, ομόλογα, πολύτιμα μέταλλα, κ.λ.π.
Τι κάνουν συνήθως οι Κεντρικές Τράπεζες; Η «ιστορία» λέει ότι …παρατάνε ότι κάνουν μέχρι εκείνη την στιγμή και τρέχουν να διοχετεύσουν στην αγορά «χρήμα» για να κλείσουν τρύπες.
Το λέμε και «ποσοτική χαλάρωση» αυτό και συνήθως πέρα από την ποσότητα του χρήματος που διοχετεύεται από τους ισολογισμούς τους συνοδεύεται και από μία προσπάθεια να συγκρατήσουν το κόστος δανεισμού με πιέσεις στα επιτόκια. Και άλλα πολλά βεβαίως, όπως για παράδειγμα την προχθεσινή απόφαση της Fed να απελευθερώσει κάπου 200 δις δολάρια από τα δεσμευμένα αποθεματικά των αμερικανικών τραπεζών για την οποία επίσης δεν υπήρξε κανένα σχόλιο…
Και τι σχέση έχουν όλα αυτά με την απόφαση του ΟΔΔΗΧ για προεξόφληση χρέους θα πεί κανείς;
Έχουν… γιατί η Ευρωζώνη δεν είναι ένας ενιαίος οικονομικός χώρος, όπως είναι π.χ. η Μεγάλη Βρετανία, οι ΗΠΑ, η Κίνα κ.λ.π. Παρ’ ότι έχει ένα «ενιαίο» νόμισμα έχει δεκάδες διαφορετικές οικονομίες, με δεκάδες διαφορετικούς προϋπολογισμούς και κυβερνήσεις, που όταν όλα πάνε καλά μπορούν να έχουν «μία» νομισματική πολιτική και να αντιμετωπίζονται από τις αγορές ως μία ευρωαγορά.
Σε περιόδους όμως όπως η κρίση του 2008, ή της Πανδημίας ή του πολέμου ή πολύ χειρότερα «τώρα» σε περίπτωση μίας νέας κρίσης ρευστότητας, ο ομολογημένος «κατακερματισμός» της ευρωπαϊκής αγοράς ομολόγων αναδεικνύει αμέσως τους αδύναμους κρίκους της αγοράς και τους βάζει στο …κάδρο, δηλαδή στο στόχαστρο.
Αυτή την «ιδιότητα», να βρίσκεται δηλαδή ακόμα στο κέντρο του ευρωπαϊκού κάδρου χρέους της Ευρωζώνης, εξακολουθεί να την έχει η ελληνική οικονομία, χάρη στην «αλληλεγγύη» των τριών μνημονίων των ευρωπαίων εταίρων της.
Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι οι αγορές γνωρίζουν ότι παραμένει ο αδύναμος (σπασμένος και ξανα-κολλημένος) κρίκος της αγοράς χρέους με συνέπεια να είναι πάντα στα όρια ή και εκτός αυτών, των ευνοϊκών παρεμβάσεων των Κεντρικών Τραπεζών στην – αμφίβολη – εκάστοτε προσπάθεια για να αντιμετωπίσουν την κρίση.
Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για την ΕΚΤ η οποία με ένα νόμισμα πρέπει να αντιμετωπίσει 27 διαφορετικές ανάγκες… Με λίγα λόγια ο ΟΔΔΗΧ «τρέχει» να βγάλει την Αθήνα από το κάδρο ή έστω να μην είναι αυτή στο στόχαστρο όταν οι προβλέψεις της Goldman Sachs αρχίσουν να γίνουν ορατές… Και το ερώτημα είναι αν προλαβαίνει.
