Όσο και αν ο «ενθουσιασμός» είναι δικαιολογημένος για την σταθερή μείωση του δημόσιου χρέους, κανείς δεν μπορεί να ξεχνάει ότι ένα τεράστιο ληξιπρόθεσμο χρέος, πάνω από 90 δις ευρώ, λίγο κάτω δηλαδή από το 40% του ΑΕΠ, εξακολουθεί να ροκανίζει τα θεμέλια της καθημερινής οικονομικής ζωής στην εγχώρια οικονομία.
Η πρόσφατη Έκθεση του ΔΝΤ στο πλαίσιο του Προγράμματος Αξιολόγησης του Τραπεζικού Τομέα (FSAP), φρόντισε να μας το θυμίσει για άλλη μία φορά, ως αυτό που είναι, ένας σαφής κίνδυνο για το παρόν και το μέλλον της οικονομίας και όχι μια εκκρεμότητα του παρελθόντος.
Το ποσό των κόκκινων δανείων (Npls), στο οποίο αναφερόμαστε, κάπου 92 δις ευρώ, αντιπροσωπεύει ασφαλώς τα απόνερα των μνημονιακών «ρυθμίσεων». Αλλά αυτά εξακολουθούν να είναι τόσα πολλά που ο κίνδυνος να μας… πνίξουν, παραμένει πολύ ισχυρός στο σήμερα και το αύριο της οικονομίας, σύμφωνα και με το ΔΝΤ.
Θυμίζουμε για όσους το ξέχασαν (ή δεν θέλουν να το θυμούνται) ότι η σημερινή εξαιρετική υγεία των τραπεζικών ισολογισμών, οφείλεται στο γεγονός ότι ο ωκεανός των κόκκινων δανείων και των εκατομμυρίων δανειοληπτών με τα ληξιπρόθεσμα χρέη, δεν εξαφανίστηκε με κάποιο μαγικό τρόπο από τους τραπεζικούς ισολογισμούς.
Τα 92,9 δισ. ευρώ distressed στοιχεία που «έφυγαν» από τους τραπεζικούς ισολογισμούς έχουν μετακινηθεί και αλλού και δεν έχουν εξαφανιστεί ως ενεργές ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις.
Τα διαχειρίζονται σήμερα οι περιβόητοι servicers, στους οποίους έχουν καταλήξει, είτε με απευθείας «πωλήσεις» από τις τράπεζες, είτε μέσω των προγραμμάτων Ηρακλής Ι & ΙΙ & ΙΙΙ.
Εδώ πρέπει να γίνει καθαρό ότι αυτά τα 92,9 δις ευρώ, που σχεδόν αγγίζουν το 40% του ΑΕΠ, τεράστιο μέγεθος για την εγχώρια οικονομία, πέραν του ότι είναι μία ενεργή ληξιπρόθεσμη υποχρέωση, είναι ταυτόχρονα και ένας ενεργός μηχανισμός χρηματοδοτικού αποκλεισμού των οφειλετών.
Ενός μηχανισμού που λειτουργεί σε πραγματικό χρόνο σήμερα για να αποκλείσει περί τα 2,4 εκατομμύρια δανειολήπτες να απευθυνθούν για χρηματοδότηση στο τραπεζικό σύστημα… Και αυτό δεν είναι κακό μόνο για τα 2,4 εκατομ. δανειολήπτες, αλλά και για το τραπεζικό σύστημα αφού περιορίζει το εύρος των οικονομικών συναλλαγών τους με το 25% του ελληνικού πληθυσμού !
Σε πρώτη ανάγνωση δηλαδή, η μεταφορά του ρίσκου από τις τράπεζες στους servicers έχει δημιουργήσει την εντύπωση μιας καθαρής, ανανεωμένης τραπεζικής αγοράς, ικανής να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη, με όρους σχεδόν ευρωπαϊκού μέσου όρου (που λέει ο λόγος δηλαδή…).
Στην πραγματικότητα, όμως, σύμφωνα με το ΔΝΤ η «αγορά» αυτή έχει περιοριστεί κατά περισσότερο από το ένα τέταρτο του ενεργού πληθυσμού. Και στενεύει διαρκώς, αφού οι τράπεζες, αδυνατώντας ή μη επιθυμώντας να αναλάβουν ρίσκο για νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις με «ιστορικό» καθυστερήσεων, στρέφονται σχεδόν αποκλειστικά σε «μεγάλους» πελάτες.
Μέχρι πότε μπορεί να συμβαίνει αυτό χωρίς συνέπειες για τις ίδιες; Μέχρι να τελειώσουν οι ροές κοινοτικών πόρων στα μεγάλα έργα και πρότζεκτ του Ταμείου Ανάκαμψης και των ΕΣΠΑ… Γιατί για την υπόλοιπη οικονομία η πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση είναι λιγάκι όνειρο θερινής νυκτός. Αυτό σημαίνει ότι η «πιστωτική επέκταση», όποτε και όσο συμβαίνει, αφορά μια στενή «ελίτ επιχειρήσεων». Και ο μεγαλύτερος όγκος της πραγματικής οικονομίας παραμένει εκτός χρηματοδοτικού κυκλώματος.
Το πρόβλημα γίνεται οξύτερο αν αναλογιστεί κανείς το χρονικό σημείο στο οποίο εντοπίζεται αυτή η «κατάσταση».
Η διεθνής οικονομία τουλάχιστον όσο αφορά στην Ευρωζώνη, εισέρχεται σε φάση επιβράδυνσης, με τον πληθωρισμό να παραμένει ανθεκτικός λόγω ενεργειακού κόστους και γεωπολιτικών εντάσεων.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η κανονική λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, θα απαιτούσε επέκταση και όχι συρρίκνωση της πιστωτικής στήριξης, ώστε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να σταθούν ικανά να απορροφήσουν το πληθωριστικό σοκ, ή έστω ένα μέρος του. Η Ελλάδα, μπαίνει σ’ αυτή τη φάση με ένα ήδη συρρικνωμένο δίκτυο πιστωτικής διαμεσολάβησης, αφού σχεδόν 2,4 εκατομμύρια «πελάτες» θεωρούνται non-bankable…
Το αποτέλεσμα είναι μια οικονομία με ολοένα διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ «δύο ταχυτήτων», όπου η επιβράδυνση και ο πληθωρισμός θα χτυπήσουν δυσανάλογα σκληρά αυτούς που βρίσκονται ήδη εκτός συστήματος με αποτέλεσμα να «σπάει» η οικονομική δραστηριότητα ακόμα περισσότερο από ότι στο παρελθόν, στα δύο…
Όσο τα distressed assets των 92,9 δις ευρώ, παραμένουν να …δουλεύουν σιωπηρά εκτός οπτικού ορίζοντα της οικονομίας, σε αυτή τη γκρίζα ζώνη, η οικονομία θα αντιμετωπίσει, ότι και να λέμε για τις «ρυθμίσεις», τις συνέπειες στην παραγωγική της βάσης, αλλά και στην καταναλωτική δαπάνη που αποτελεί την «πηγή» του μεγαλύτερου μέρους του εγχώριου ΑΕΠ.
Η προειδοποίηση του ΔΝΤ, για τα 92,9 δις των κόκκινων δανείων, δεν είναι υπόθεση των servicers, είναι υπόθεση της οικονομίας και δεν μπορεί πλέον να «κρύβεται» κάτω από το χαλί…
