Το σχέδιο Προϋπολογισμού του 2027 λίγο πολύ αποτυπώνει μια εικόνα που είναι κατάλληλη για να… ξεχνιόμαστε, αλλά όχι να προετοιμαζόμαστε για τον επόμενο χρόνο. Προβλέπει Ανάπτυξη πάνω από 2%, Πρωτογενές Πλεόνασμα πάνω από το 3% του ΑΕΠ και Δημόσιο Χρέος κάτω από 130%. Λίγο πολύ αυτή η Ελλάδα θα μπορούσε να βρίσκεται και σε κάποιο άλλο πλανήτη με αυτά τα «νούμερα»…
Η αλήθεια είναι ότι η «στιγμή» που δημοσιοποιήθηκε αυτή η εικόνα ήταν η πλέον ακατάλληλη για την… αξιοπιστία τους.
Γιατί; Μα γιατί παρά την ιδανική αυτή «εικόνα», τα ελληνικά ομόλογα, δηλαδή η ικανότητα της οικονομίας αυτής να δανείζεται μέσα σε συνθήκες διεθνούς κρίσης, «έδειξαν» ότι δεν την προστατεύουν από το διεθνές sell-off.
Αντίθετα την επανέφεραν στην ομάδα των «προβληματικών» με επικεφαλής αυτή την φορά την Γαλλία, την Ιταλία και το Βέλγιο και όχι την Πορτογαλία, την Ισπανία ή την Ιρλανδία. Και μόνο η επισήμανση αυτή θα έπρεπε να χτυπήσει καμπανάκι για το που βρίσκεται «ο λάκκος στην… φάβα» αυτού του Προϋπολογισμού.
Γιατί ο κίνδυνος με πραγματικούς όρους δεν βρίσκεται στο δημόσιο χρέος παρά την αύξηση των spreads, αφού το ελληνικό δημόσιο χωρίς πρόβλημα μπορεί να σταματάει να δανείζεται χωρίς πρόβλημα, όταν οι αποδόσεις αυξάνονται σε σημείο που να μη συμφέρει να δανειστεί. Αυτό δεν μπορεί να το κάνει η Γαλλία, η Ιταλία, ή το Βέλγιο.
Τότε θα αναρωτηθεί κανείς τι σε ενδιαφέρει που πάνε τα spreads και αν μας βάζουν μαζί τους γάλλους, τους ιταλούς ή τους βέλγους; Ενδιαφέρει και μάλιστα πολύ γιατί ο επικίνδυνος «λάκκος» υπάρχει αλλά πρέπει να αναζητηθεί εκεί που το σχέδιο Προϋπολογισμού κάνει ότι δεν βλέπει τον κίνδυνο.
Ας δούμε όμως την εικόνα ολόκληρη για να δούμε που βρίσκεται «ο λάκκος».
Η δημοσιονομική «υπεραπόδοση» που μας βγάζει τα «νούμερα» που προβλέπει το σχέδιο Προϋπολογισμού δεν πέφτει από τον ουρανό ή την παραγωγική υπερανάπτυξη της οικονομίας.
Τροφοδοτείται (πέραν του Ταμείου Ανάκαμψης) σε μεγάλο βαθμό από τον πληθωρισμό, που φουσκώνει τα έσοδα από ΦΠΑ και τους φόρους κατανάλωσης. Με άλλα λόγια, το υπάρχον αλλά και το προβλεπόμενο για το 2027 υπερπλεόνασμα του ελληνικού δημοσίου είναι εν πολλοίς η άλλη όψη της συμπίεσης του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων. Των μικρομεσαίων όχι των μεγάλων επιχειρήσεων. Γιατί αυτές έχουν χρηματοδοτική τροφοδοσία από το Ταμείο Ανάκαμψης κ.λ.π. Με απλά λόγια ο δημόσιος «ισολογισμός» βελτιώνεται όσο οι ιδιωτικοί «επιβαρύνονται». Ακραίο παράδειγμα τα υψηλά πλεονάσματα του δημοσίου τώρα που τα καύσιμα οδηγούν σε ασφυξία νοικοκυριά, μισθωτούς, συνταξιούχους και ΜμΕ, χωρίς η κυβέρνηση να αγγίζει ΦΠΑ και ΕΦΚ ή τα υπερκέρδη των διυλιστηρίων.
Στο σημείο αυτό είναι που πρέπει να κάνουμε την σύνδεση με την κρίση των ομολόγων.
Το διεθνές sell off ο διαφαινόμενος κατακερματισμός της ευρωπαϊκής αγοράς ομολόγων και η «μετάδοσή» του από τη Γαλλία προς Ιταλία, Βέλγιο και Ελλάδα, σε πρώτη ανάγνωση φαίνεται να αφορά το κόστος δανεισμού του Δημοσίου. Και όμως δεν είναι αυτή η επικινδύνη πλευρά του, τουλάχιστον όχι για την Ελλάδα σε πρώτη ανάγνωση.
Ολόκληρη η οικονομία γνωρίζει πως οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων είναι το σημείο αναφοράς για το κόστος του χρήματος σε ολόκληρη την οικονομία. Όταν δηλαδή οι αποδόσεις ανεβαίνουν και μάλιστα σε ένα περιβάλλον που οι αγορές προεξοφλούν νέες αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ και το ασφάλιστρο κινδύνου (CDS) των επιχειρήσεων φθάνει στο υψηλότερο σημείο από τον περασμένο Απρίλιο, η επιβάρυνση περνάει στις… τράπεζες και από εκεί στα επιχειρηματικά και στεγαστικά δάνεια. Δηλαδή το ιδιωτικό χρέος.
Πιο καθαρή εικόνα του κινδύνου και για την Ελλάδα δεν είναι ευκολο να την βρεί κανείς πουθενά αλλού.
Το αποτέλεσμα αυτού του συνδυασμού είναι ένα διπλό σοκ για τον ιδιωτικό τομέα. Η ακριβότερη ενέργεια από τη μία και το ακριβότερο χρήμα από την άλλη ετοιμάζουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Ιδιαίτερα σε μια οικονομία όπως η ελληνική, όπου το ιδιωτικό χρέος, προς τράπεζες, servicers, Εφορία και Ασφαλιστικά Ταμεία, παραμένει το άλυτο «κληροδότημα» της προηγούμενης κρίσης, ο συνδυασμός αυτός μπορεί να πυροδοτήσει νέο κύμα ανεξέλεγκτης εκρηξης «κόκκινων» οφειλών (Npls, Npes, κ.λ.π.). Μια τέτοια «εξέλιξη» βέβαια δεν μπορεί να περιορισθεί στους ιδιωτικούς «ισολογισμούς». Χτυπάει στην κατανάλωση (από την οποία στην Ελλάδα εξαρτάται άμεσα και έμμεσα το 70% του ΑΕΠ), τις επενδύσεις και βέβαια τα φορολογικά έσοδα.
Με απλά λόγια δηλαδή, στα «θεμέλια» των προβλέψεων για Ανάπτυξη και Πλεόνασμα στο σχέδιο Προϋπολογισμού του 2027.
Η ευπάθειά του μεγαλώνει ακόμα περισσότερο εξαιτίας κάποιων από τις βασικές παραδοχές του σχεδίου.
Το Brent υπολογίζεται στα 95 δολάρια, ενώ την περασμένη Πέμπτη έκλεισε πάνω από τα 102. Και το πρόβλημα των καυσίμων πλέον δεν είναι μόνο το πόσο έχει φτάσει το Brent, αλλά το πόσο έχει περιορισθεί η ικανότητα παραγωγής διυλισμένων προϊόντων (ντίζελ, βενζίνη, κ.λ.π.), για το που θα φτάσουν οι τιμές στο βενζινάδικο.
Ο πληθωρισμός που αναθεωρείται στο 4% για φέτος και η αποκλιμάκωση στο 2,5% το 2027 προϋποθέτει υποχώρηση των ενεργειακών πιέσεων που κανείς βέβαια δεν μπορεί να εγγυηθεί, το αντίθετο μάλιστα. Και μιας και βάζουμε τις Βρυξέλλες μπροστά για κάθε απόφαση παρέμβασης στα καύσιμα, να θυμίσουμε ότι «οι Βρυξέλλες» δέχονται μόνο προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης…
Ο νέος Προϋπολογισμός κατά συνέπεια έτσι όπως παρουσιάζεται στο σχέδιο που κατατέθηκε έχει… πρόβλημα.
Γιατί, να το πούμε «χοντρά», εχει τις προϋποθέσεις να αντέξει μια κρίση δημόσιου χρέους, αλλά δεν είναι καθόλου προετοιμασμένος να κάνει το ίδιο για την «αχίλλειο πτέρνα» του, δηλαδή μία κρίση ιδιωτικού χρέους που όλοι ξέρουμε ήδη τι σημαίνει σε κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο…
