Αποφυλακίστηκε ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, ο περιβόητος «Λάμπρος» της 17Ν, καθώς το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά αποφάσισε θετικά για το αίτημα που είχε υποβάλει ο καταδικασμένος σε 17 φορές ισόβια και 25ετή κάθειρξη αρχηγός της τρομοκρατικής οργάνωσης, έπειτα από 24 χρόνια εγκλεισμού.
Aρχικά είχε εκδοθεί αρνητικό βούλευμα από το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών, υιοθετώντας και την αρνητική εισαγγελική πρόταση επί του αιτήματος αποφυλάκισης που είχε καταθέσει ο «εγκέφαλος» της 17Ν, Αλέξανδρος Γιωτόπουλος.
Ωστόσο, στη συνέχεια ασκήθηκε έφεση, η οποία έγινε δεκτή από το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά.
Το Συμβούλιο αποφάσισε την αποφυλάκισή του με περιοριστικούς όρους: να μη φύγει από τη χώρα, να παρουσιάζεται μία φορά κάθε 15 ημέρες στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του και να έχει μόνιμη κατοικία.
Το αίτημα αποφυλάκισης -το πέμπτο κατά σειρά- κατατέθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2025 και την Πέμπτη (21.05.2026) ελήφθη η απόφαση. Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος αποφυλακίστηκε νωρίς το απόγευμα.
Ο «Λάμπρος» της 17Ν είχε καταδικαστεί σε 17 φορές ισόβια και κάθειρξη 25 ετών για ηθική αυτουργία σε 17 δολοφονίες, εκρήξεις, ληστείες και συμμετοχή στην τρομοκρατική οργάνωση.
Ο «Λάμπρος» της 17Ν
Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος γεννήθηκε το 1944 στο Παρίσι και είναι γιος του Δημήτρη Γιωτόπουλου, επιφανούς στελέχους του τροτσκιστικού κινήματος στη δεκαετία 1925 – 1935 και ηγέτη του ρεύματος του Αρχειομαρξισμού, και της Ζωής Μεταξά. Το 1946 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στο Χαλάνδρι, όπου και μεγάλωσε. Το 1962 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι αρχίζοντας να σπουδάζει μαθηματικά και εν συνεχεία οικονομικά ολοκληρώνοντας με επιτυχία τις σπουδές του.
Ως φυλακισμένος πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές, στο πρόγραμμα σπουδών επιπέδου Master 2, στα Θεμελιώδη Μαθηματικά, με ειδίκευση στον τομέα της μηχανικής ρευστών στο πανεπιστήμιο Paris 7.
Το 2021 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Μαθηματικών από το Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Το διδακτορικό του εκπονήθηκε εξολοκλήρου εντός των φυλακών και αφορούσε τις εξισώσεις Navier-Stokes χωρίς κατακόρυφο ιξώδες. Μέρος της δουλειάς του είναι αφιερωμένο στις εξισώσεις Navier-Stokes και σε χώρους Besov.
Υπήρξε μέλος της ΕΔΑ, ενώ με την εγκαθίδρυση της Χούντας των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση εντασσόμενος στην οργάνωση 29 Μάη και μετά τη διάλυσή της στη Λαϊκή Επαναστατική Αντίσταση (ΛΕΑ), της οποίας υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος.
Το 1968 φέρεται να ταξίδεψε μαζί με ομάδα εννέα συντρόφων στην Κούβα, ανάμεσά τους ο Γιάννης Γαλανόπουλος (πάλαι ποτέ καπετάν Ανέστης του ΕΛΑΣ, ο σκηνοθέτης Νίκος Παπατάκης και ο Χρήστος Κασσίμης (μετέπειτα ιδρυτικό μέλος του ΕΛΑ στα χρόνια της Μεταπολίτευσης για εκπαίδευση στο αντάρτικο πόλης. Ορισμένα απο τα άτομα που συμμετείχαν το 1968 σε εκείνο το ταξίδι, ταξίδεψαν με έγγραφα του δικτύου Κουριέλ, μετά απο συστάσεις του γνωστού Έλληνα Τροτσκιστή Μιχάλη Ράπτη, γνωστού και ως «Μισέλ Πάμπλο». Σε εκείνο το ταξίδι φέρονται να συμμετείχαν και άλλα άτομα, γύρω στα 20 άτομα απο την Ευρώπη. Το 1971 καταδικάστηκε ερήμην, με βάση τον νόμο 509 περί βίαιης ανατροπής του πολιτεύματος, από το ειδικό δικαστήριο Θεσσαλονίκης σε φυλάκιση πέντε ετών.
Στις 29 Αυγούστου 1972 συμμετείχε σε βομβιστική ενέργεια στο υπόγειο της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα, μεταφέροντας μάλιστα ο ίδιος τα εκρηκτικά. Την ευθύνη για την ενέργεια ανέλαβε η Λαϊκή Επαναστατική Αντίσταση (ΛΕΑ). Ήδη από την ίδια περίοδο, για να αποφύγει τη σύλληψή του από τις γαλλικές αρχές αλλά και για λόγους ασφαλείας, μιας και μπαινόβγαινε στην Ελλάδα με πλαστό διαβατήριο, είχε αρχίσει να χρησιμοποιεί επίσημα το ονοματεπώνυμο «Μιχάλης Οικονόμου», διατηρώντας το σε χρήση μέχρι και το 2002, έτος σύλληψής του.
Με την πτώση της Χούντας επέστρεψε στην Αθήνα ασχολούμενος με μεταφράσεις γαλλικών κειμένων. Διέμενε στον Βύρωνα και στους Λειψούς, όπου διατηρούσε εξοχική κατοικία, μαζί με τη σύντροφό του Μαρί Τερέζ Πεϊνό.
Η σύλληψη
Στις 17 Ιουλίου 2002 συνελήφθη από την αντιτρομοκρατική υπηρεσία στους Λειψούς. Του αποδόθηκαν κατηγορίες για ηθική αυτουργία σε δολοφονίες, ληστείες και εκρήξεις, καθώς και για συμμετοχή στην οργάνωση 17 Νοέμβρη σύμφωνα με μαρτυρίες συγκατηγορουμένων του και με στοιχεία που βρήκε η αστυνομία σε διαμερίσματα που διατηρούσε η οργάνωση.
Από την πρώτη στιγμή αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι τον ενέπλεξαν συγκατηγορούμενοί του, προκειμένου να πετύχουν ευνοϊκή μεταχείριση βάσει του τότε νέου αντιτρομοκρατικού νόμου.
Δικηγόρος του Γιωτόπουλου ήταν ο Γιάννης Ραχιώτης.
Με βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών παραπέμφθηκε σε δίκη με την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας για όλες τις ενέργειες της οργάνωσης από την ίδρυσή της μέχρι και τον Ιούλιο του 2002, ενώ του αποδόθηκε ο ρόλος του ηγέτη και του καθοδηγητή της οργάνωσης. Κατά του βουλεύματος άσκησε αίτηση ακύρωσης, η οποία απορρίφθηκε από το ποινικό τμήμα του Αρείου Πάγου.
Δίκη και φυλάκιση
Πρωτόδικα καταδικάστηκε από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων σε 21 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξης, απόφαση που τη χαρακτήρισε υπαγορευμένη από ξένα συμφέροντα.
Μετά την απόφαση του δικαστηρίου, οδηγήθηκε στις φυλακές Κορυδαλλού, όπου ήταν ήδη προφυλακισμένος. Τον Οκτώβριο του 2004 προχώρησε σε απεργία πείνας λόγω των συνθηκών κράτησής του, ενώ για το ίδιο θέμα συνάντηση είχαν με τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης, Αναστάσιο Παπαληγούρα, ο δικηγόρος του, Γιάννης Ραχιώτης, και η σύντροφός του, Πεϊνό.
Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους μεταφέρθηκε σε κρίσιμη κατάσταση στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο της Νίκαιας.
Πέντε ημέρες αργότερα ο επόπτης εισαγγελέας των φυλακών αποφάσισε την κατάργηση των ειδικών περιορισμών προαύλισης του Γιωτόπουλου και των καταδικασθέντων για συμμετοχή στη 17 Νοέμβρη, κι έτσι διέκοψε την απεργία πείνας που διαρκούσε περισσότερο από έναν μήνα.
Τον Δεκέμβριο του 2005 ξεκίνησε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο στο Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων. Κατά τη διάρκεια της δίκης αποχώρησε από την ακροαματική διαδικασία, ανακαλώντας την εντολή εκπροσώπησης προς τους δύο δικηγόρους του, Γιάννη Ραχιώτη και Κώστα Χρυσικόπουλο.
Το δικαστήριο διόρισε αυτεπάγγελτα τους ίδιους δικηγόρους. Ύστερα από αλλεπάλληλους διορισμούς δικηγόρων, ο Γιωτόπουλος επέστρεψε στην ακροαματική διαδικασία, προκειμένου να καταγραφούν οι απόψεις του ενόψει προσφυγής του στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το δικαστήριο όμως αρνήθηκε στον ίδιο να διορίσει δικηγόρο. Εντέλει με την παραίτηση του ενός εκ των τριών διορισμένων δικηγόρων, διόρισε δικηγόρο της επιλογής του με την ταυτόχρονη εικονική παρουσία των άλλων δύο. Η απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων ήταν 17 φορές ισόβια για τα ίδια εγκλήματα.
Μετά την απόφαση του εφετείου, κατέθεσε αίτηση αναίρεσης κατά της δευτεροβάθμιας απόφασης, την οποία όμως δεν έκανε δεκτή ο Άρειος Πάγος. Τον Απρίλιο του 2011 προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Τον Μάρτιο του 2010 ο Συνήγορος του Πολίτη δικαίωσε τον Γιωτόπουλο μετά την απόρριψη του αιτήματός του από τη διεύθυνση των φυλακών για χρήση υπολογιστή για εκπαιδευτικούς λόγους.
Στις 21 Μαΐου 2026, ύστερα από 24 χρόνια εγκλεισμού, ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος αποφυλακίστηκε από το σωφρονιστικό κατάστημα του Κορυδαλλού, με όρους: να εμφανίζεται μια φορά -το πρώτο πενθήμερο – κάθε μήνα στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του, να διαμένει στον Βύρωνα όπου είναι η μόνιμη κατοικία του και να μη φύγει από τη χώρα.
«Υπερφίαλη προσωπικότητα»
Ο νυν υπουργός Δημόσιας Τάξης, Μιχάλλης Χρυσοχοΐδης έχει χαρακτηρίσει τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο υπερφίαλο άτομο, που φιλοδοξούσε να ασχολείται όλη η υφήλιος μαζί του σκοτώνοντας κόσμο. Εκτιμά και αυτός ότι η προσωπικότητά του επηρεάσθηκε σε μεγάλο βαθμό από τον πατέρα του και παρατηρεί πως ακόμη και το ψευδώνυμο «Μιχάλης Οικονόμου» το έχει δανεισθεί από έναν φίλο του Δημήτριου Γιωτόπουλου. Αλλά σημειώνει ότι το πρότυπο της δράσης πηγάζει από τα λατινοαμερικανικά κινήματα. Από εκεί άντλησε τη μεθοδολογία, τις γνώσεις και τις εμπειρίες της παράνομης ζωής.
Όπως έγραφε η «Καθημερινή», είναι ένα πρόσωπο που ζει με τις δολοφονικές παρεμβάσεις του στην πολιτική ζωή της χώρας, τις οποίες όμως δεν μπορεί να απολαύσει. Φουσκώνει από τον μύθο, αλλά δεν επιτρέπεται να τον «πουλήσει» σε πλήθουσα αγορά. Μπορεί να επιβάλλεται στους Ξηρούς και στους λοιπούς στρατιώτες της «17 Νοέμβρη», να αποτελεί ένα είδος πνευματικού καθοδηγητή γι’ αυτά τα παιδιά με τη λιτή ζωή που τον ακολουθούν αδιαμαρτύρητα, αλλά τούτο είναι πολύ λίγο γι’ αυτόν. Νιώθει ανώτερος, γεννημένος για μεγάλα πράγματα, δεν μπορεί να καλυφθεί από την παρέα των Ξηρών. Ομως είναι παράνομος, καταδιωκόμενος, πρέπει να κρύβει αυτό που έχει μέσα του.
Με τα χρόνια νιώθει σχεδόν άτρωτος. Χαλαρώνει, επιτρέπει τις κινήσεις στον εαυτό του, κυκλοφορεί στην πόλη, ζει στις παρυφές του συστήματος, θέλει να είναι μέσα του, να μαθαίνει, να ακούει, να ενεργεί ως ένα είδος κατασκόπου. Και ακόμη δείχνει να έλκεται από τ’ αγαθά του συστήματος που πολεμά. Θέλει καλή ζωή. Χρησιμοποιεί τις ληστείες για να αποκτήσει περιουσιακά στοιχεία, να έχει την άνεσή του. Θέλει ευπρεπές σπίτι στην Αθήνα και ευπρεπέστερο εξοχικό στους Λειψούς. Δεν μπορεί να μείνει εκτός του συστήματος που αντιστρατεύεται και σταδιακά αποκτά όλες τις συνήθειες ενός καλοσιδερωμένου αστού. H Μαϊτέ τού προσφέρει κάλυψη. Του δίδει τη δυνατότητα. Ως καθηγήτρια της Ελληνογαλλικής Σχολής ανοίγει πόρτες, τον βάζει σε πλούσια σπίτια, του προσφέρει το άλλοθι να ξανοιχθεί στους κύκλους της τέχνης και του πολιτισμού.
Είχε απαντήσεις για όλα
Με τα χρόνια θα αποκτήσει κοινωνικό περίγυρο. Οσοι τον γνώρισαν τα τελευταία χρόνια ως «Μισέλ» Οικονόμου -έναν Ελληνα που γεννήθηκε στη Γαλλία και κάνει μεταφράσεις- αναφέρουν ότι είχε γύρω του μιαν «αυλή» με πολλούς συνομιλητές. Οι ίδιοι τον περιγράφουν πολυπράγμονα. Ως άνθρωπο που είχε απαντήσεις για τα διεθνή προβλήματα, με συχνές αναφορές στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και λύσεις για πιο πρακτικά πράγματα, από τις κατασκευές κατοικιών και τα βαρέλια για το κρασί, μέχρι τη συντήρηση μοτοσυκλετών και αυτοκινήτων.
Ο κόσμος της τέχνης, των εικαστικών και δη της ζωγραφικής, αλλά και αυτός του βιβλίου, θα αποτελέσει τη βάση των επαφών, τον προθάλαμο για την προσέγγιση επιχειρηματιών, τραπεζιτών και πολιτικών. Θα βρεθεί πολλές φορές, ύστερα από τα εγκαίνια κάποιας έκθεσης ζωγραφικής, με πρόσωπα που έχουν θεσμικούς ρόλους και ισχυρή παρουσία στη δημόσια ζωή.
Χωρίς καμία προφύλαξη
Λέγεται, μάλιστα, σημειώνει η «Καθημερινή», ότι το 1998, σε κάποια ταβέρνα στο Μπραχάμι, βρέθηκε κατάφατσα με πρόσωπα συγγενικά και συνδεόμενα με θύμα της «17 Νοέμβρη», ενώ οι Αρχές έχουν πια μαρτυρίες ότι σε πολλές δολοφονίες ήταν παρών και μετά πλησίαζε να δει το θύμα ως δήθεν περίεργος και ανυποψίαστος. Ακόμη κυκλοφορεί πως βρέθηκε κάποτε καλεσμένος σε κάποιο ρεβεγιόν Χριστουγέννων ή Πρωτοχρονιάς έχοντας δίπλα του κόσμο και κοσμάκη. Και σε παρουσιάσεις βιβλίων ήταν παρών, χωρίς καμία προφύλαξη, παρ’ ότι σε τέτοιες εκδηλώσεις συγκεντρώνεται πληθυσμός της πολιτικής και θα μπορούσε να τον προσέξει κάποιος γνωστός από το Παρίσι. Και στη Δεξαμενή στο Κολωνάκι έπινε ούζα και συνομιλούσε με πλήθος προσώπων.
Αλλά και στην Πάτμο και στους Λειψούς ήταν ανοιχτός στις παρέες, μέχρις του σημείου που πολλοί τώρα να διερωτώνται για την άνεση των κινήσεών του, ειδικά τα τελευταία 5-6 χρόνια. Ορισμένοι, μάλιστα, είχαν παρατηρήσει ιδιαίτερη γνώση στα θέματα της Εθνικής Τράπεζας. Ακόμη και παρεμβάσεις για δημοσιεύματα που αφορούσαν πρόσωπα της τράπεζας στο εξωτερικό φέρεται να επιχείρησε σε γνωστούς του στον Τύπο.
Οι διωκτικές Αρχές όσο προσεγγίζουν τον κύκλο του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου τόσο εκπλήσσονται για το εύρος και το πλήθος των ανθρώπων που συναντούσε και συνομιλούσε, αλλά και για την απουσία μέτρων προφύλαξης, σε σημείο που να θεωρούν ότι χρησιμοποιούσε ταυτοχρόνως και τα δύο ονόματα. Το πραγματικό για τους γνωστούς από το Παρίσι και το ψευδώνυμο για τους υπόλοιπους.
Εκείνο όμως που έχει προκαλέσει ιδιαίτερη εντύπωση είναι η στάση του, καθώς έως τώρα δεν έχει πει τίποτε το πολιτικό και είναι ο μόνος που δεν αποδέχθηκε τη συμμετοχή του στην οργάνωση. Δεν είπε καν ότι είναι κοινωνικός αγωνιστής.
