Ανάλυση Bloomberg: Η Ευρώπη δεν αντέχει έναν βαρύ χειμώνα – Φόβοι για νέο ενεργειακό σοκ

Με μια εκτεταμένη ανάλυση το Bloomberg προειδοποιεί πως η Ευρώπη δεν είναι έτοιμη να αντέξει έναν βαρύ χειμώνα, καθώς πέντε χρόνια μετά το σοκ του 2022 και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία η γηραιά ήπειρος φαίνεται πως δεν είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει μια νέα κρίση ενέργειας μετά τον πόλεμο του Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg για την ενέργεια, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα τέλη Οκτωβρίου, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Οι τιμές του ντίζελ στα πρατήρια έχουν καταγράψει ιστορικό ρεκόρ, ενώ σχεδόν διπλασιασμένες είναι οι τιμές της κηροζίνης.

Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο λογαριασμός των ενεργειακών εισαγωγών της Ευρώπης έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 127 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στο 72% τα αποθέματα φυσικού αερίου

Μεγάλη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση των αποθηκών φυσικού αερίου. Την 1η Οκτωβρίου, τα αποθέματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονταν στο 72% της χωρητικότητάς τους, στο χαμηλότερο εποχικό επίπεδο που έχει καταγραφεί, περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον πρόσφατο μέσο όρο και αρκετά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό στόχο του 90%.

Σύμφωνα με σενάριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSOG), εάν ο χειμώνας είναι ψυχρότερος από το αναμενόμενο και η παγκόσμια αγορά LNG παραμείνει περιορισμένη, η Ευρώπη θα μπορούσε να βγάλει τον χειμώνα με τις αποθήκες της γεμάτες μόλις κατά 10%.

Για να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο, θα έπρεπε να ζητήσουν μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κατά 15%, ενώ στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, τα αποθέματα δεν αποκλείεται να εξαντληθούν έως τον Μάρτιο.

Η ανάγκη αναπλήρωσης των αποθεμάτων το καλοκαίρι του 2027 ενδέχεται να διατηρήσει την πίεση στις αγορές για μεγαλύτερο διάστημα, προειδοποίησε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας.

Την ίδια ώρα, τα μετεωρολογικά μοντέλα προβλέπουν γενικά ήπιο χειμώνα, χωρίς ωστόσο να αποκλείουν ψυχρά κύματα τον Δεκέμβριο και τους επόμενους μήνες. Ένας ψυχρός χειμώνας στην Ασία θα μπορούσε επίσης να εντείνει τον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία LNG και να οδηγήσει σε νέες αυξήσεις τιμών.

Σχεδόν 35 δισ. ευρώ σε μέτρα στήριξης

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αυξήσει σημαντικά τις παρεμβάσεις τους για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους. Σύμφωνα με στοιχεία του ινστιτούτου Bruegel που επικαλείται το Bloomberg, τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης έχουν φτάσει σχεδόν τα 35 δισ. ευρώ. Η Ισπανία αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της συνολικής δαπάνης, έχοντας διαθέσει από τον Μάρτιο 12 δισ. ευρώ για τον περιορισμό των επιπτώσεων στους ενεργειακούς λογαριασμούς.

Στη Γαλλία, η κυβέρνηση του Μακρόν επιλέγει αυτή τη φορά πιο περιορισμένη και στοχευμένη στήριξη, σε αντίθεση με το 2022, όταν είχε διαθέσει περίπου 70 δισ. ευρώ για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η πολιτική αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις, ενόψει και των προεδρικών εκλογών του Απριλίου.

Στην Ιταλία, η εξάρτηση από τις εισαγωγές είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς η χώρα καλύπτει περίπου τα τρία τέταρτα των ενεργειακών της αναγκών από το εξωτερικό. Το Κατάρ έχει παρατείνει έως το τέλος του έτους την κατάσταση ανωτέρας βίας για τις παραδόσεις LNG προς την Edison, με αποτέλεσμα η εταιρεία να έχει χάσει 35 φορτία μέσα στη χρονιά. Παράλληλα, περίπου το 60% των εισαγωγών ντίζελ της Ιταλίας προέρχεται από την περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι οι ενεργοβόροι κλάδοι, όπως η χημική βιομηχανία, τα λιπάσματα, η χαλυβουργία, οι κατασκευές και οι μεταφορές.

Στην Πολωνία, η βιομηχανία λιπασμάτων ζητά κυβερνητική παρέμβαση, ενώ η νορβηγική Yara International, που λειτουργεί 21 εργοστάσια στην Ευρώπη, προειδοποιεί ότι εάν οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν υψηλές, το ενεργειακό της κόστος θα αυξηθεί κατά 450 εκατ. δολάρια σε ετήσια βάση το τελευταίο τρίμηνο του 2026.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων αποτελεί η γερμανική εταιρεία πορσελάνης Kahla Porzellan, η οποία θα διακόψει τη λειτουργία της στο τέλος του έτους, έπειτα από 182 χρόνια δραστηριότητας. Οι μηνιαίοι λογαριασμοί φυσικού αερίου έφτασαν πρόσφατα έως και τα 180.000 ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 70% των λειτουργικών δαπανών της. Το κλείσιμο θα οδηγήσει στην απώλεια περίπου 100 θέσεων εργασίας.

Το Bloomberg κάνει ειδική αναφορά και στην Ελλάδα, μέσα από τις επισημάνσεις του Νίκου Κεραμμίδα, γενικού διευθυντή ευρωπαϊκών υποθέσεων της Metlen Energy & Metals, η οποία λειτουργεί τη μοναδική πλήρως καθετοποιημένη μονάδα παραγωγής αλουμινίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. O ίδιος υπογραμμίζει ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετώπιζε ήδη προβλήματα ανταγωνιστικότητας λόγω του ενεργειακού κόστους, ακόμη και πριν από τον πόλεμο στο Ιράν. Ο ίδιος ζητά μεγαλύτερη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς κανόνες κρατικών ενισχύσεων, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά είναι δύσκολο να αποκλειστούν νέα λουκέτα στην Ευρώπη.

Η εξάρτηση από το ρωσικό αέριο και το στοίχημα των ΑΠΕ

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η απώλεια των συγκεκριμένων προμηθειών εκτιμάται ότι θα αντιστοιχεί περίπου στο 15% του συνολικού εφοδιασμού της ΕΕ, ποσότητα ισοδύναμη με ένα φορτίο LNG κάθε δύο ημέρες, σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg.

Η Ευρώπη θα χρειαστεί να αναζητήσει εναλλακτικές προμήθειες στη διεθνή αγορά, ενώ ήδη ενισχύεται η εξάρτησή της από το αμερικανικό φυσικό αέριο. Μακροπρόθεσμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ποντάρει στην επιτάχυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στην ηλεκτροδότηση, προκειμένου να περιορίσει την εξάρτησή της από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.