Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκονται οι σχέσεις της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το ενδεχόμενο μιας ουσιαστικής ανατροπής του Brexit επανέρχεται στο προσκήνιο.
Οι Βρυξέλλες ζητούν από τη Βρετανία να αποσαφηνίσει τη στρατηγική που επιθυμεί να ακολουθήσει σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, προτού ξεκινήσει ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων για τη μελλοντική συνεργασία των δύο πλευρών καθώς το Brexit έχει βρεθεί υπό πλήρη αμφισβήτηση.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, Ευρωπαίοι διπλωμάτες ξεκαθαρίζουν ότι η ΕΕ δεν προτίθεται να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις χωρίς προηγουμένως να γνωρίζει εάν η βρετανική κυβέρνηση επιθυμεί μια βαθύτερη επαναπροσέγγιση, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην ανατροπή της αποχώρησης από την Ένωση.
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θεωρούν ότι έχουν πλέον εξαντληθεί τα περιθώρια για διαδοχικές συνόδους κορυφής και επιμέρους συμφωνίες, χωρίς να υπάρχει σαφής πολιτική κατεύθυνση. Για τον λόγο αυτό ζητούν από τον Βρετανό πρωθυπουργό, Άντι Μπέρναμ, να παρουσιάσει τις προθέσεις του και να ξεκαθαρίσει τη στάση της κυβέρνησής του στο εσωτερικό της χώρας.
Παρά τις επιφυλάξεις, η κοινή δήλωση που αναμένεται να εκδοθεί μετά τη σύνοδο κορυφής της Παρασκευής θα προβλέπει τη συνέχιση των συζητήσεων σε συγκεκριμένους τομείς. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η συμμετοχή της Βρετανίας στις ενιαίες αγορές ενέργειας της ΕΕ, η αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, καθώς και η ενίσχυση της συνεργασίας στην άμυνα και την ασφάλεια.
Ο Μπέρναμ αναμένεται να παρουσιάσει τη Δευτέρα τα επόμενα βήματα της κυβέρνησής του, ανακοινώνοντας παράλληλα την πρόθεσή του να ξεκινήσει έναν «εθνικό διάλογο» για τη διαμόρφωση μιας στενότερης σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι διαφωνίες για το «Made in Europe»
Την ίδια ώρα, οι διαπραγματεύσεις ενόψει της συνόδου κορυφής συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς, καθώς παραμένουν ανοιχτά σημαντικά ζητήματα. Σύμφωνα με προσχέδιο συμφωνίας που περιήλθε στην κατοχή του Guardian, ένα από τα βασικότερα σημεία διαφωνίας αφορά την απαίτηση των Βρυξελλών να δεσμευτεί το Ηνωμένο Βασίλειο ότι θα ευθυγραμμίζεται με τα εμπορικά μέτρα της ΕΕ.
Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι δασμοί που επιβάλλονται στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Η συγκεκριμένη δέσμευση αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή της Βρετανίας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας «Made in Europe». Το Λονδίνο, ωστόσο, επιδιώκει μια πιο ευέλικτη διατύπωση, η οποία θα περιορίζεται στη δέσμευση για προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων και αντιμετώπιση πιθανών κινδύνων καταστρατήγησης των μέτρων, χωρίς να προβλέπει πλήρη ευθυγράμμιση με την εμπορική πολιτική της ΕΕ.
Πηγή από το βρετανικό Υπουργικό Γραφείο χαρακτήρισε το ζήτημα του «Made in Europe» ως το σημαντικότερο εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις. Αντίστοιχα, Ευρωπαίος αξιωματούχος εκτίμησε ότι πρόκειται για το θέμα που ενδέχεται να παραμείνει άλυτο μέχρι την τελευταία στιγμή. Παρά την επίσημη συμφωνία για τη διεξαγωγή ετήσιων συνόδων κορυφής με στόχο την επαναπροσέγγιση, ανώτεροι Ευρωπαίοι διπλωμάτες προειδοποιούν ότι η σημερινή στρατηγική, η οποία είχε σχεδιαστεί από τον Κιρ Στάρμερ, πλησιάζει στα όριά της.
Όπως υποστηρίζουν, η πρακτική των σταδιακών και μεμονωμένων συμφωνιών δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον χωρίς μια συνολικότερη πολιτική απόφαση.
Τα τέσσερα σενάρια για τη σχέση Βρετανίας – ΕΕ
Ο Άντι Μπέρναμ έχει δηλώσει ότι δεν υπάρχει λόγος να επισπευσθούν οι αποφάσεις για τη μακροπρόθεσμη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς δέχεται πιέσεις από στελέχη του κόμματός του να κινηθεί με μεγαλύτερη προσοχή στο ζήτημα της ευρωπαϊκής επαναπροσέγγισης.
Η παρουσίαση των εναλλακτικών επιλογών δεν αναμένεται πριν από την ανακοίνωση του δεκαετούς κυβερνητικού σχεδίου, τον προσεχή Δεκέμβριο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι τέσσερις βασικές επιλογές που εξετάζονται είναι:
Διατήρηση της σημερινής κατάστασης, χωρίς ουσιαστική αλλαγή στη σχέση με την ΕΕ.
Ένταξη σε τελωνειακή ένωση, με στενότερη συνεργασία στο εμπόριο.
Συμμετοχή στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, με μεγαλύτερη οικονομική διασύνδεση.
Πλήρης επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με ανατροπή της απόφασης του Brexit.
Πηγές αναφέρουν ότι η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να ξεκινήσει το 2027 έναν εθνικό διάλογο διάρκειας ενός έτους. Στο πλαίσιο αυτό θα πραγματοποιηθούν δημόσιες συζητήσεις σε τοπικό επίπεδο και συνελεύσεις πολιτών, ώστε να καταγραφούν οι απόψεις της κοινωνίας πριν ληφθούν οι τελικές αποφάσεις, ενόψει και των επόμενων εκλογών.
Ωστόσο, η προοπτική στενότερων σχέσεων με την Ευρώπη προκαλεί ήδη αντιδράσεις. Αξιωματούχοι των Βρυξελλών παρακολουθούν με ανησυχία τη συγκρότηση της νέας εκστρατείας υπέρ του Brexit, με την ονομασία «Stay Out», στην οποία συμμετέχουν πρόσωπα που είχαν πρωταγωνιστήσει και στην καμπάνια «Vote Leave».
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποδειχθεί καθοριστικό για τις σχέσεις Λονδίνου – Βρυξελλών, καθώς η βρετανική κυβέρνηση καλείται να αποφασίσει εάν θα επιδιώξει μια σταδιακή επαναπροσέγγιση ή μια πολύ πιο ριζική αλλαγή στη σχέση της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
