Φανταστείτε έναν κορυφαίο πολιτικό, τον πιο ισχυρό του πλανήτη, που όμως, μιλάει και σχολιάζει σαν να είναι μέλος του group chat που έχετε με τα παιδιά του γυμναστηρίου.
Σύντομες φράσεις, κοφτές ατάκες με γλίσχρο χιούμορ, επαναλήψεις, γκριμάτσες εμπνευσμένες από emojis, «καφενειακός» λόγος… αλλά, ξαφνικά όλοι μπορούν να τον παρακολουθήσουν, καταλαβαίνουν τα αγγλικά του Πλανητάρχη, μπαίνουν στο νόημα, νιώθουν ότι είναι ισότιμοι συνομιλητές.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σαν να ανέβηκε ο μέσος όρος τηλεθεατών στο επίπεδο του ισχυρότερου ανθρώπου, αυτή τη στιγμή, ο οποίος λαμβάνει αποφάσεις για όλο τον πλανήτη.
Δεν αντιλαμβάνονται, βέβαια, ποιο είναι το «παιχνίδι».
Η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ έχει αυτήν την παιγνιώδη, σχεδόν αγοραία, καθημερινή ποιότητα: γίνεται κατανοητή σε ευρύ κοινό, ακόμα και σε όσους έχουν περιορισμένες γλωσσικές γνώσεις.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Πίσω από αυτήν την οικεία «γλώσσα» κρύβονται στοιχειώδεις επιλογές λεξιλογίου και δομής.
Ας δούμε κάποια αριθμητικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν τα παραπάνω.
Αναλύσεις λένε ότι ο ενεργός προφορικός κόσμος του Τραμπ περιλαμβάνει περίπου 2.605 μοναδικές λέξεις – ο μικρότερος αριθμός εδώ και δεκαετίες, συγκρινόμενος με προέδρους όπως ο Μπαράκ Ομπάμα, που χρησιμοποιούσε σχεδόν διπλάσιο λεξιλόγιο (4.869 μοναδικές λέξεις).
Οι λέξεις που επιλέγει έχουν, κατά μέσο όρο, μόλις 1,33 συλλαβές και είναι πιο απλοϊκές σε μορφή από εκείνες που χρησιμοποίησε ιστορικά ο πρόεδρος Χέρμπερτ Κλαρκ Χούβερ με 1,57 συλλαβές κατά μέσο όρο.
Η στατιστική εικόνα συμπληρώνεται από στοιχεία χρήσης: στο debate με την Κάμαλα Χάρις τον Σεπτέμβριο του 2024, ο Τραμπ μίλησε με 9.675 λέξεις συνολικά, από τις οποίες μόνο 601, δηλαδή περίπου το 6,2% – χαρακτηρίστηκαν «σύνθετες».
Τα νούμερα εξηγούν γιατί η κατανόηση είναι εύκολη: με γνώση μόλις 100 λέξεων από το λεξιλόγιό του κάποιος καταλαβαίνει περίπου το 50% των tweets του, και με 500 λέξεις φτάνει στο 75%, ποσοστό που επιτρέπει την αντίληψη του βασικού νοήματος των μηνυμάτων του Αμερικανού προέδρου.
Ο βραβευμένος συγγραφέας Φίλιπ Ροθ, έλεγε για τον Τραμπ ότι «είναι αδαής, χωρίς καμία αξιοπρέπεια, με λεξιλόγιο 77 λέξεων».
Πρόκειται, βεβαίως για καλλιτεχνική υπερβολή και αιχμηρή κριτική που βρίσκει βάση στην έλλειψη λεπτής γλωσσικής διαφοροποίησης.
Ωστόσο είναι κοινά αποδεκτό ότι το εύρος του λεξιλογίου του, παραμένει ασυνήθιστα περιορισμένο για πολιτικό ηγέτη και μάλιστα σε αυτή την υψηλή θέση.
Υπάρχει λόγος και μάλιστα στρατηγικός: η επανάληψη φράσεων και συνθημάτων δημιουργεί ακουστικές γέφυρες που διευκολύνουν την αναγνώριση και την απομνημόνευση.
Ο ρυθμός και η έμφαση στις λέξεις-κλειδιά, σε συνδυασμό με μη λεκτικά στοιχεία, όπως τόνος φωνής, χειρονομίες, εκφράσεις προσώπου, δυναμώνουν την επικοινωνία.
Τα μέσα ενημέρωσης, που επιμελούνται αποσπάσματα, υπότιτλους και social media highlights, ενισχύουν αυτά τα μοτίβα, μετατρέποντας τη ρητορική σε αναγνωρίσιμα στοιχεία.
Υπάρχει και το τίμημα, βέβαια, αλλά ελάχιστοι το αναγνωρίζουν. Η ποιότητα του λόγου, είναι ανάλογη της ποιότητας του ακροατηρίου και το αντίστροφο.
Ταυτίζεσαι με αυτό που καταλαβαίνεις, συνδέεσαι με αυτό που αναγνωρίζεις. Το απλοποιημένο λεξιλόγιο περιορίζει τη δυνατότητα να εκφραστούν λεπτές αποχρώσεις και σύνθετες επιχειρηματολογίες, δεν έχει ευελιξία, ούτε δημοκρατική διάθεση και δεν αφήνει παράθυρο για αναθεωρήσεις και διάλογο.
Ο Τραμπ μιλάει με τρόπο που μειώνει τις γλωσσικές απαιτήσεις, αξιοποιεί τη μιντιακή μηχανή και βασίζεται στη γνώση ένος νοηματικού πλαισίου που ο ίδιος σύστησε στο κοινό.
