Νέα δεδομένα για την Ελλάδα και τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ δημιουργεί η εξέλιξη γύρω από την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, καθώς, σύμφωνα με τη σημερινή πληροφορία, ο Λευκός Οίκος ζήτησε επίσημα την παραίτησή της από τη θέση της Αμερικανίδας πρέσβη στην Αθήνα. Η εξέλιξη ανοίγει τον δρόμο για αλλαγή στην ηγεσία της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής, σε μια περίοδο που βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικά ζητήματα για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Το ενδεχόμενο η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ελλάδα να μείνει για μεγάλο διάστημα χωρίς πρέσβη, μετά την αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ προκαλεί ερωτήματα για το πώς θα επηρεαστούν οι επαφές Αθήνας και Ουάσινγκτον.
Τα ελληνοτουρκικά, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου και η ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο απαιτούν συνεχείς διπλωματικές επαφές, την ώρα που η Τουρκία διατηρεί ισχυρή εκπροσώπηση στην αμερικανική πρωτεύουσα μέσω των δικών της διαύλων επικοινωνίας.
Ο Λευκός Οίκος ζήτησε επίσημα την παραίτησή της
Η ανακοίνωση ήρθε μόλις μία ημέρα μετά τη δημόσια τοποθέτηση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε δηλώσει για το ενδεχόμενο απομάκρυνσης της Γκίλφοϊλ: «Το εξετάζουμε. Δεν είμαστε ικανοποιημένοι».
Το αίτημα παραίτησης είναι πλέον επίσημο, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί η αποχώρησή της ή ότι η θέση του πρέσβη έχει μείνει τυπικά κενή.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα μια πρεσβεία χωρίς επικεφαλής
Το βασικό ερώτημα για την Αθήνα είναι πόσο θα διαρκέσει η περίοδος μέχρι να αναλάβει νέος Αμερικανός πρέσβης.
Η επιλογή διαδόχου δεν είναι μια απλή διαδικασία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ πρέπει να προτείνει νέο πρόσωπο, το οποίο στη συνέχεια χρειάζεται την έγκριση της αμερικανικής Γερουσίας.
Αυτό μπορεί να πάρει μήνες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης στις ΗΠΑ και ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Στο μεταξύ, η πρεσβεία στην Αθήνα δεν σταματά να λειτουργεί. Τη διπλωματική αποστολή μπορεί να αναλάβει προσωρινά επιτετραμμένος, ενώ οι υπηρεσίες και οι επαφές με την ελληνική κυβέρνηση συνεχίζονται.
Η διαφορά είναι ότι ένας επιτετραμμένος δεν έχει απαραίτητα το ίδιο πολιτικό βάρος ή την ίδια δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με την αμερικανική ηγεσία που μπορεί να έχει ένας πρέσβης με προσωπική σχέση με τον πρόεδρο.
Τα ελληνοτουρκικά και ο ρόλος του Τομ Μπάρακ
Η αλλαγή στην αμερικανική πρεσβεία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας παραμένουν ιδιαίτερα σημαντικές για την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Στην Άγκυρα, ο Αμερικανός πρέσβης Τομ Μπάρακ διατηρεί στενή σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ και αποτελεί σημαντικό δίαυλο επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον.
Αυτό δημιουργεί μια πιθανή διπλωματική ανισορροπία: η Τουρκία διαθέτει έναν ισχυρό συνομιλητή της αμερικανικής κυβέρνησης, ενώ η Ελλάδα ενδέχεται να περιμένει για αρκετό διάστημα τον νέο επικεφαλής της αμερικανικής πρεσβείας.
Δεν σημαίνει ότι η Αθήνα χάνει την πρόσβασή της στις ΗΠΑ. Διαθέτει δική της πρεσβεία στην Ουάσινγκτον, κυβερνητικές επαφές και συνεργασία με το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών και το Πεντάγωνο.
Ωστόσο, η απουσία ενός Αμερικανού πρέσβη με ισχυρή πολιτική επιρροή μπορεί να δυσκολέψει την ταχύτητα και τον συντονισμό ορισμένων επαφών.
Στο επίκεντρο η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου
Ένα από τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν την ελληνική πλευρά είναι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Πρόκειται για έργο με ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία, το οποίο συνδέεται με την ασφάλεια εφοδιασμού και τη θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αμερικανική στάση απέναντι στις ενεργειακές εξελίξεις της περιοχής έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Γι’ αυτό, μια παρατεταμένη αλλαγή φρουράς στην πρεσβεία θα μπορούσε να κάνει πιο δύσκολη τη διαχείριση των διπλωματικών επαφών γύρω από το έργο.
Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι η αποχώρηση της Γκίλφοϊλ οδηγεί αυτόματα σε καθυστέρηση ή ακύρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Οι καταγγελίες που οδήγησαν στην κρίση
Η απομάκρυνση της Γκίλφοϊλ συνδέεται με δημοσιεύματα για τη συμπεριφορά της και τις οικονομικές συναλλαγές της.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η Αμερικανίδα διπλωμάτης φέρεται να ζήτησε 100.000 δολάρια από τον επιχειρηματία Έρικ Ντίτερς, με αντάλλαγμα πρόσβαση σε πρόσωπα της κυβέρνησης Τραμπ.
Η νομική της ομάδα απορρίπτει τις καταγγελίες και υποστηρίζει ότι τα χρήματα αφορούσαν οφειλές για ομιλίες και συμβουλευτικές υπηρεσίες που είχε προσφέρει πριν αναλάβει τα διπλωματικά της καθήκοντα.
Σύμφωνα με την ίδια πλευρά, υπήρχε συμφωνία αμοιβής 200.000 δολαρίων που δεν εξοφλήθηκε.
Το γραφείο του γενικού επιθεωρητή του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών έχει ξεκινήσει έρευνα για τις καταγγελίες. Δεν έχει προκύψει τελική διαπίστωση ενοχής.
Το επόμενο βήμα και το κρίσιμο διάστημα για την Αθήνα
Για την ελληνική πλευρά, το σημαντικότερο δεν είναι μόνο ποιος θα αντικαταστήσει την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, αλλά και πότε θα αναλάβει καθήκοντα.
Η Ελλάδα παραμένει σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, με στρατιωτικές εγκαταστάσεις και συνεργασίες που έχουν ιδιαίτερη αξία για τις αμερικανικές επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η διμερής συνεργασία δεν εξαρτάται από ένα μόνο πρόσωπο. Παρ’ όλα αυτά, η αλλαγή στην ηγεσία της πρεσβείας δημιουργεί ένα διάστημα αβεβαιότητας, σε μια στιγμή που η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ισχυρούς διαύλους επικοινωνίας με την κυβέρνηση Τραμπ.
Το πραγματικό στοίχημα για την Ελλάδα είναι να μη μετατραπεί η προσωρινή απουσία Αμερικανού πρέσβη σε κενό πολιτικής επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον, την ώρα που τα ελληνοτουρκικά και τα ενεργειακά ζητήματα απαιτούν σταθερή διπλωματική παρουσία.
