Νέα ένταση καταγράφεται στις σχέσεις Ελλάδας και Λιβύης με φόντο τον ενεργειακό σχεδιασμό της Αθήνας, νότια της Κρήτης. Η λιβυκή πλευρά τραβάει το σκοινί και αμφισβητεί τις ελληνικές πρωτοβουλίες για την έρευνα και αξιοποίηση υδρογονανθράκων, ενώ προειδοποιεί ότι η συνέχισή τους θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αναστολή των διμερών διαπραγματεύσεων.
Η εξέλιξη καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική ενεργειακή εταιρεία Chevron προετοιμάζεται για τη δραστηριοποίησή της στις θαλάσσιες περιοχές που έχουν ενταχθεί στον ελληνικό σχεδιασμό. Παράλληλα, το τουρκολιβυκό μνημόνιο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο τριβής, καθώς οι διεκδικήσεις που συνδέονται με αυτό επηρεάζουν τις συζητήσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την εφημερίδα «Πρώτο Θέμα», η ένταση αποτυπώνεται στη ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η Λιβύη στην Ελλάδα στις 24 Αυγούστου. Με αυτήν, η λιβυκή πλευρά δεν περιορίζεται στην έκφραση διαφωνίας για τις έρευνες που έχουν προγραμματιστεί νοτίως της Κρήτης, αλλά προειδοποιεί ότι η συνέχισή τους θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις διμερείς διαπραγματεύσεις, φτάνοντας ακόμη και στην παύση τους.
Οι ενστάσεις της Λιβύης για τις έρευνες νότια της Κρήτης
Στη ρηματική διακοίνωση, η Λιβύη εκφράζει την αντίθεσή της στις έρευνες και στις δραστηριότητες εξερεύνησης που πραγματοποιούνται σε θαλάσσιες περιοχές οι οποίες δεν έχουν οριοθετηθεί μεταξύ των δύο χωρών. Παράλληλα, στρέφεται κατά της επέκτασης των συγκεκριμένων περιοχών και εκφράζει ανησυχία για την πρόσκληση υποβολής προσφορών που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 17 Αυγούστου 2026.
Η συγκεκριμένη πρόσκληση επιβεβαιώνει όσα είχαν δημοσιευθεί στην Ελληνική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 30 Ιουνίου 2026 και αφορούν την παραχώρηση αδειών για τη διενέργεια σεισμικών ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης, της Πελοποννήσου και στο Ιόνιο Πέλαγος, μέσω της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ).
Στη Ρηματική Διακοίνωση επισημαίνεται ότι οι «ενέργειες αυτές αποτελούν ρητή παραβίαση και καταπάτηση της λιβυκής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή έχει ανακοινωθεί επίσημα και έχει καταγραφεί στα Ηνωμένα Εθνη στις 27 Μαΐου 2025».
Επισημαίνεται δε προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ότι «τέτοιου είδους ενέργειες ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την πορεία των διμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες, παρά τον αργό ρυθμό τους, σημείωσαν πρόοδο στους μέχρι τώρα γύρους. Ωστόσο, η εξακολούθηση αυτών των παραβιάσεων θα οδηγούσε ενδεχομένως στην παύση τους, με δεδομένο ότι οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει να μην υπάρξουν προκλητικές ενέργειες που θα επηρέαζαν την πορεία και τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων».
Η λιβυκή πλευρά, σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, αναφέρεται στη διεθνή δημόσια πρόσκληση για τη χορήγηση «αδειών αναζήτησης για την πρόσκτηση και επεξεργασία σεισμικών δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης (non-exclusive seismic data) εντός θαλασσίων περιοχών στη Δυτική και Νότια Ελλάδα», την οποία απηύθυνε η Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης – ΕΧΑΕΘ.
Η προκήρυξη αφορά την πραγματοποίηση σεισμικών ερευνών δύο και τριών διαστάσεων (2D και 3D) σε οκτώ θαλάσσιες περιοχές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι περιοχές «Νότια της Κρήτης 1», «Νότια της Κρήτης 2» και «Νοτιοδυτικά της Κρήτης».
Οι συγκεκριμένες περιοχές έχουν καθοριστεί βάσει της ελληνικής νομοθεσίας και ειδικότερα του νόμου 4001/2011, ο οποίος προβλέπει τη χρήση της μέσης γραμμής ως εξωτερικού ορίου για τον καθορισμό της ΑΟΖ, όταν δεν υπάρχει συμφωνία οριοθέτησης με γειτονικό κράτος.
Η οριοθέτηση των ελληνικών οικοπέδων και των αδειών που πρόκειται να εκδοθούν για έρευνες επικαλύπτει σε ορισμένα σημεία περιοχές που, σύμφωνα με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αποδίδονται στη Λιβύη ως τμήμα της δικής της, δήθεν, ΑΟΖ, αλλά και περιοχές που η Λιβύη επιχειρεί να διεκδικήσει ως λιβυκή ΑΟΖ με υπολογισμούς βάσει της γενικής εφαρμογής της λογικής που ακολουθήθηκε στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και με μονομερείς κινήσεις, όπως το κλείσιμο του Κόλπου της Σύρτης και ο μη συνυπολογισμός της επήρειας νησιών όπως η Γαύδος.
Η λιβυκή πλευρά διαμαρτύρεται για τις ελληνικές έρευνες δηλώνοντας ότι έχει συμφωνηθεί η αποφυγή «προκλητικών ενεργειών», την ώρα που η ίδια επιδιώκει να κατοχυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και θέλει στις συνομιλίες με την Ελλάδα να γίνουν αποδεκτές οι προσπάθειές της να επιβάλει τετελεσμένα μέσω της κατάθεσης στον ΟΗΕ χάρτη των θαλάσσιων ζωνών που όρισε μονομερώς στη βάση του τουρκολιβυκού μνημονίου και όλων των δικών της απώτατων διεκδικήσεων επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
