Κοκαΐνη στα νερά των ποταμιών: Ανησυχία για επιπτώσεις στη συμπεριφορά των σολομών

Ίχνη κοκαΐνης που καταλήγουν σε ποτάμια και λίμνες ενδέχεται να συσσωρεύονται στον εγκέφαλο των σολομών, επηρεάζοντας τη συμπεριφορά τους και προκαλώντας ανησυχία για τις επιπτώσεις στους πληθυσμούς τους.

Σε πειραματικές συνθήκες, νεαροί σολομοί του Ατλαντικού που εκτέθηκαν τόσο στην κοκαΐνη όσο και στο βασικό προϊόν αποδόμησής της εμφάνισαν αυξημένη δραστηριότητα, διανύοντας μεγαλύτερες αποστάσεις και διασκορπιζόμενοι σε ευρύτερη περιοχή μιας λίμνης.

Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι τέτοιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη μετακίνηση, τη διατροφή και την έκθεσή τους σε θηρευτές.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι ρύποι αυτοί εισέρχονται στα υδάτινα οικοσυστήματα κυρίως μέσω εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, ωστόσο οι πραγματικές συνέπειες στη φύση παραμένουν ασαφείς.

Πιθανές επιπτώσεις περιλαμβάνουν αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και μεγαλύτερη ευαλωτότητα σε αρπακτικά, καθώς τα ψάρια αναγκάζονται να αναζητούν περισσότερη τροφή.

Ο Δρ Τζακ Μπραντ από το Σουηδικό Πανεπιστήμιο Γεωπονικών Επιστημών σημειώνει ότι, αν και τα πλήρη αποτελέσματα δεν είναι ακόμη γνωστά, είναι πιθανό να υπάρχουν «αντισταθμίσεις» που επιβαρύνουν τα ζώα, οδηγώντας τα είτε σε χειρότερη φυσική κατάσταση είτε σε πιο επικίνδυνες συμπεριφορές.

Το ζήτημα εντάσσεται σε μια ευρύτερη ανησυχία για τη ρύπανση από φαρμακευτικές και άλλες χημικές ουσίες, η οποία θεωρείται αυξανόμενη απειλή για τη βιοποικιλότητα.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει, για παράδειγμα, πέστροφες που εμφανίζουν συμπεριφορές «εθισμού» σε μεθαμφεταμίνη και πέρκες που χάνουν τον φόβο τους απέναντι σε θηρευτές λόγω αντικαταθλιπτικών.

Σε παλαιότερες έρευνες έχουν εντοπιστεί δεκάδες διαφορετικές ουσίες —μεταξύ αυτών κοκαΐνη, μεθαμφεταμίνη και ψυχοφάρμακα— σε οργανισμούς γλυκού νερού, χωρίς όμως να υπάρχουν σαφή συμπεράσματα για τις επιπτώσεις τους.

Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές τοποθέτησαν εμφυτεύματα σε σολομούς δύο ετών που απελευθέρωναν σταδιακά ρεαλιστικές ποσότητες κοκαΐνης ή του μεταβολίτη της. Τα ψάρια παρακολουθήθηκαν για δύο μήνες σε μεγάλη λίμνη της Σουηδίας, με τη βοήθεια ακουστικών πομπών.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, ιδιαίτερα προς το τέλος της μελέτης, τα εκτεθειμένα ψάρια ήταν πιο δραστήρια.

Όσα είχαν εκτεθεί στον μεταβολίτη διένυσαν ακόμη μεγαλύτερες αποστάσεις και μετακινήθηκαν πιο βόρεια σε σχέση με τα υπόλοιπα, γεγονός που υπογραμμίζει ότι οι μεταβολίτες μπορεί να έχουν ακόμη ισχυρότερη επίδραση από την ίδια την ουσία.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι αξιολογήσεις κινδύνου πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τις αρχικές χημικές ενώσεις αλλά και τα παράγωγά τους, διαφορετικά ενδέχεται να υποεκτιμάται η πραγματική περιβαλλοντική απειλή.

Τέλος, επισημαίνεται ότι η βελτίωση της διαχείρισης των λυμάτων —ιδίως ο περιορισμός της απόρριψης ακατέργαστων λυμάτων— θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τους κινδύνους για τα υδάτινα οικοσυστήματα και την άγρια ζωή.