Το δυστύχημα του «Titan» παραμένει μία από τις πιο σοκαριστικές τραγωδίες της σύγχρονης εξερεύνησης των ωκεανών. Το μικρό σκάφος που μετέφερε πέντε ανθρώπους στα βάθη του Ατλαντικού για να δουν το ναυάγιο του Τιτανικού κατέληξε σε καταστροφική έκρηξη προς τα μέσα (implosion), σκοτώνοντας ακαριαία όλους τους επιβαίνοντες.
Σύμφωνα με μια ιδιαίτερα αυστηρή έκθεση των καναδικών αρχών ασφαλείας, το δυστύχημα δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα μιας τεχνικής αστοχίας. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η εταιρεία πίσω από το σκάφος είχε παρασυρθεί από «ομαδική σκέψη» και «προκατάληψη επιβεβαίωσης», με αποτέλεσμα να μην αντιληφθεί το μέγεθος των κινδύνων που αντιμετώπιζε το σε μεγάλο βαθμό αδοκίμαστο υποβρύχιό της.
Το υποβρύχιο «Titan», μήκους 6,7 μέτρων, βυθίστηκε στον Ατλαντικό Ωκεανό τον Ιούνιο του 2023 με προορισμό το ναυάγιο του Τιτανικού. Ωστόσο, περίπου δύο ώρες μετά την αναχώρησή του με πέντε επιβάτες, οι επικοινωνίες χάθηκαν. Η εξαφάνισή του προκάλεσε μια αγωνιώδη διεθνή επιχείρηση έρευνας και διάσωσης, με τον Καναδά και τις ΗΠΑ να κινητοποιούν κάθε διαθέσιμο μέσο.
Η OceanGate, η εταιρεία που διοργάνωνε την αποστολή, πραγματοποιούσε ταξίδια στο σημείο όπου βρίσκεται ο Τιτανικός, το διάσημο υπερωκεάνιο που προσέκρουσε σε παγόβουνο το 1912 και βυθίστηκε, παρασύροντας στον θάνατο περισσότερους από 1.500 από τους 2.200 επιβάτες και μέλη του πληρώματος.
Στο «Titan» επέβαιναν ο 58χρονος Βρετανός εξερευνητής και πιλότος Χάμις Χάρντινγκ, ο 48χρονος Βρετανοπακιστανός επιχειρηματίας Σαχζάντα Νταούντ και ο 19χρονος γιος του Σουλεϊμάν, ο Πολ-Ανρί Ναργκεολέ, βαθυσκάφος δύτης, πιλότος υποβρυχίων, πρώην διοικητής του γαλλικού ναυτικού και ένας από τους μεγαλύτερους ειδικούς στον κόσμο για το ναυάγιο του Τιτανικού, καθώς και ο Στόκτον Ρας, ιδρυτής της OceanGate.
Μέσα σε λίγες ημέρες οι ερευνητές εντόπισαν τα συντρίμμια του σκάφους περίπου 640 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών της Νέας Γης και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι όλοι οι επιβαίνοντες πέθαναν ακαριαία όταν το σκάφος υπέστη καταστροφική κατάρρευση της κατασκευής του κοντά στο ναυάγιο του Τιτανικού.
Στην έκθεσή του, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, το Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών του Καναδά (TSB) ανέφερε ότι μια σειρά από αποτυχίες στον σχεδιασμό του υποβρυχίου αλλά και στη γενικότερη κουλτούρα της εταιρείας αποτέλεσαν βασικούς παράγοντες της τραγωδίας, αναφέρει δημοσίευμα του Guardian.
Η OceanGate παρουσιαζόταν ως μια φιλόδοξη εταιρεία υποθαλάσσιας εξερεύνησης, η οποία είχε αναπτύξει ένα πρωτοποριακό υποβρύχιο από ανθρακονήματα για αποστολές σε ακραία βάθη.
Οι επιθεωρητές σημείωσαν: «Δεν υπήρχε προηγούμενο για κατάδυση σε μεγάλα βάθη με επανδρωμένο υποβρύχιο από ανθρακονήματα και η εταιρεία αναγνώριζε, τόσο εσωτερικά όσο και δημόσια, ότι οι δραστηριότητές της έκρυβαν κινδύνους.»
Η εταιρεία κατασκεύασε δύο μοντέλα του «Titan» σε κλίμακα 1/3 για να δοκιμάσει πώς αντιδρούσαν στις τεράστιες πιέσεις. Πραγματοποιήθηκαν έξι δοκιμές και τα δύο μοντέλα απέτυχαν σε βάθη μικρότερα από εκείνο όπου βρίσκεται ο Τιτανικός.
Hoy se cumplen 3 años de la tragedia del sumergible Titan de OceanGate.
— Alerta Mundial (@AlertaMundoNews) June 18, 2026
El 18 de junio de 2023, la nave implosionó durante su descenso hacia los restos del Titanic, cobrando la vida de sus 5 tripulantes. pic.twitter.com/2MQ7yXJJ6S
Στη συνέχεια η εταιρεία τροποποίησε τον σχεδιασμό και τη διαδικασία κατασκευής για να περιορίσει το φαινόμενο της «κυματοειδούς παραμόρφωσης» των ανθρακονημάτων, μια ατέλεια που μπορεί να μειώσει δραματικά την αντοχή του υλικού.
Ωστόσο, χωρίς να το γνωρίζει η εταιρεία, ο κύλινδρος από ανθρακονήματα του «Titan» συσσώρευε φθορές κάθε φορά που βρισκόταν σε ακραίες πιέσεις.
«Η συνήθης μηχανολογική πρακτική θα ήταν να υποβληθούν μοντέλα πλήρους κλίμακας σε έναν πολύ μεγάλο αριθμό δοκιμαστικών κύκλων (εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες)», έγραψαν οι επιθεωρητές.
Η OceanGate πραγματοποίησε σχετικά περιορισμένες δοκιμές στο τελικό σκάφος. Παρότι έγιναν δοκιμές σε βάθη αντίστοιχα ή και μεγαλύτερα από εκείνα του Τιτανικού, δεν ακολούθησε περαιτέρω ανάλυση για να διαπιστωθεί πότε και αν το κύτος θα μπορούσε να αποτύχει έπειτα από επαναλαμβανόμενη χρήση.
«Ο αριθμός των κύκλων ακραίας πίεσης που μπορούσε να αντέξει το κύτος πλήρους κλίμακας παρέμενε άγνωστος», αναφέρει η έκθεση.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι τα συμβατικά υποβρύχια χρησιμοποιούν διαφορετικά υλικά και γεωμετρικά σχήματα για μεγαλύτερη ασφάλεια σε τόσο μεγάλα βάθη. Ο σχεδιασμός του «Titan» χαρακτηρίζεται ως «καινοτόμος», ενώ διαπιστώνεται ότι «η κατασκευή και οι δοκιμές του, δεν ακολούθησαν τις καθιερωμένες μηχανολογικές πρακτικές».
| ÚLTIMA HORA: Acaban de revelar nueva imágen de los restos del sumergible OceanGate Titan en el fondo del mar, a solo 500 metros de la proa del Titanic.
— Alerta Mundial (@AlertaMundoNews) September 16, 2024
El sumergible implosionó trágicamente en junio de 2023, matando a las cinco personas a bordo. pic.twitter.com/Pd0QnWNAXU
Οι επιθεωρητές εξέτασαν υπολείμματα του υλικού που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του κύτους και εντόπισαν δομικές ατέλειες που αποδυνάμωναν την αντοχή του σκάφους.
Παράλληλα, κατέγραψαν αρκετά περιστατικά στα οποία το Titan ενδέχεται να υπέστη ζημιές, μεταξύ αυτών μια σύγκρουση με το μπροστινό αριστερό τμήμα του Τιτανικού το 2022, καθώς και έναν δυνατό κρότο που ακούστηκε κατά την ανάδυση από άλλη κατάδυση λίγες ημέρες αργότερα. Το υποβρύχιο παρέμεινε επίσης εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες για σχεδόν έναν χρόνο, από το 2022 έως το 2023.
«Κάθε φορά που μια κατασκευή καταπονείται, μπορεί να συσσωρεύονται μικρές βλάβες. Όσο μεγαλύτερη είναι η καταπόνηση που δέχεται η κατασκευή, τόσο πιο γρήγορα συσσωρεύονται αυτές οι βλάβες», αναφέρει η έκθεση.
Παρότι το Titan ολοκλήρωσε επιτυχώς 13 καταδύσεις, οι συσσωρευμένες αδυναμίες στα υλικά αποδείχθηκαν μοιραίες στην 14η αποστολή. Αν και δεν ανακτήθηκαν όλα τα συντρίμμια, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αστοχία του κύτους συνέβη 5,397 δευτερόλεπτα μετά την αποστολή του τελευταίου γραπτού μηνύματος από το πλήρωμα, σε βάθος μεγαλύτερο των 3.000 μέτρων.
Το ακουστικό σύστημα παρακολούθησης, το οποίο υποτίθεται ότι θα προειδοποιούσε για επικείμενη δομική αστοχία, «δεν είχε δοκιμαστεί ώστε να αποδειχθεί ότι θα παρείχε με συνέπεια επαρκή προειδοποίηση» και όταν σημειώθηκε η καταστροφή «δεν λειτούργησε όπως προβλεπόταν κατά το συμβάν», σύμφωνα με την έκθεση.
Πέρα από τα τεχνικά προβλήματα, οι επιθεωρητές διαπίστωσαν ότι η εταιρική κουλτούρα χαρακτηριζόταν από «κλειστό τρόπο σκέψης, πιέσεις για ομοφωνία και υπερεκτίμηση της δύναμης της ομάδας», στοιχεία που αύξησαν ακόμη περισσότερο το ρίσκο της αποστολής.
«Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της OceanGate, εργαζόμενοι με εξειδικευμένες γνώσεις αποχώρησαν από την εταιρεία ή απολύθηκαν αφού εξέφρασαν ανησυχίες για θέματα ασφαλείας ή διατύπωσαν απόψεις διαφορετικές από εκείνες του διευθύνοντος συμβούλου», αναφέρει η έκθεση. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι η προκατάληψη επιβεβαίωσης «επηρέαζε τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση κινδύνου της OceanGate σε ό,τι αφορούσε τη δομική ακεραιότητα και τη διάρκεια ζωής του κύτους πίεσης του Titan».
Τον Ιούλιο του 2023 η OceanGate δημοσίευσε μια λιτή ανακοίνωση μίας μόνο πρότασης στον ιστότοπό της, αναφέροντας ότι είχε διακόψει «όλες τις εξερευνητικές και εμπορικές δραστηριότητες».
Οι επιθεωρητές διαπίστωσαν επίσης ότι ο χώρος των βαθυσκαφών είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκώς ρυθμισμένος. Όπως σημειώνεται στην έκθεση, «δεν υπήρχαν εξωτερικοί έλεγχοι στις διαδικασίες αξιολόγησης κινδύνου της OceanGate από τις ρυθμιστικές αρχές» σε καμία από τις χώρες όπου δραστηριοποιούνταν η εταιρεία, ούτε υπήρχε εποπτεία από κάποιον αναγνωρισμένο οργανισμό πιστοποίησης.
Λόγω της περιορισμένης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της Transport Canada και άλλων κρατικών υπηρεσιών, η υπηρεσία συχνά δεν διέθετε κρίσιμα στοιχεία για το «Titan».
Σε μία περίπτωση, το υπουργείο Αλιείας και Ωκεανών του Καναδά συμμετείχε σε αποστολή της OceanGate το 2021 και διαπίστωσε ότι το εν λόγω σκάφος δεν είχε εγκριθεί ή πιστοποιηθεί από καμία ρυθμιστική αρχή, ήταν κατασκευασμένο από υλικό που δεν χρησιμοποιείται ευρέως σε επανδρωμένα υποβρύχια και η εταιρεία δεν διέθετε ασφαλιστική κάλυψη.
Η Transport Canada προειδοποίησε ότι χωρίς αλλαγές στην πολιτική εποπτείας «υπάρχει κίνδυνος σκάφη και πληρώματα να συνεχίσουν να επιχειρούν χωρίς τις ελάχιστες δικλίδες ασφαλείας, οδηγώντας σε επικίνδυνες συνθήκες και πιθανώς σε θανατηφόρα ατυχήματα».
Ο πρόεδρος του TSB, Γιοάν Μαριέ, δήλωσε: «Εδώ και χρόνια ζητούμε ισχυρότερη ρυθμιστική εποπτεία στον ναυτιλιακό τομέα. Οι ζωές ανθρώπων βρίσκονται σε κίνδυνο όταν τα κενά ασφαλείας παραμένουν χωρίς αντιμετώπιση.»
