Μία μεγάλη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο ανοίγει στον ΟΗΕ, καθώς η Γενική Συνέλευση πρόκειται να ψηφίσει επί ψηφίσματος που ξεκίνησε το Τόγκο και ζητά να εγκαταλειφθεί σταδιακά ο παραδοσιακός χάρτης Mercator. Πρόκειται για την απεικόνιση που χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες, αλλά παρουσιάζει την Αφρική μικρότερη και τις βόρειες χερσαίες μάζες πολύ μεγαλύτερες από το πραγματικό τους μέγεθος.
Η ψηφοφορία στον ΟΗΕ αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, με τον χάρτη Mercator να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο. Σήμερα, η συγκεκριμένη απεικόνιση παρουσιάζει την αφρικανική ήπειρο περίπου στο μέγεθος της Γροιλανδίας, παρόλο που στην πραγματικότητα η Αφρική είναι 14 φορές μεγαλύτερη από τη Δανία.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών του Τόγκο, Robert Dussey, η πρόταση φέρεται να έχει την υποστήριξη και των υπόλοιπων 54 κρατών-μελών της Αφρικανικής Ένωσης.
«Αυτή η συζήτηση δεν είναι πολιτική [αλλά] επιστημονική, επειδή υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία, επομένως όλοι πρέπει να αποδεχτούμε την πραγματικότητα», είπε, σύμφωνα με την εφημερίδα The Guardian.
Γιατί ο χάρτης Mercator προκαλεί αντιδράσεις
Ο χάρτης που γνωρίζουμε σήμερα βασίζεται στην προβολή που παρουσίασε ο Φλαμανδός χαρτογράφος Gerardus Mercator το 1569. Δημιουργήθηκε για να βοηθήσει τους ναυτικούς στην πλοήγησή τους στις θάλασσες, όμως σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το βασικό πρόβλημα είναι ο τρόπος με τον οποίο αποτυπώνονται οι πραγματικές διαστάσεις των περιοχών του πλανήτη. Οι περιοχές κοντά στον Ισημερινό εμφανίζονται σημαντικά μικρότερες, ενώ εκείνες που βρίσκονται σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη παρουσιάζονται πολύ μεγαλύτερες.
Έτσι, η Αφρική εμφανίζεται στον χάρτη περίπου στο ίδιο μέγεθος με τη Γροιλανδία. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η Αφρική είναι 14 φορές μεγαλύτερη από τη Δανία.
Για τους υποστηρικτές της αλλαγής, το θέμα δεν αφορά μόνο τη χαρτογραφία. Υποστηρίζουν ότι αυτή η εικόνα έχει επηρεάσει για χρόνια τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι αντιλαμβάνονται το μέγεθος και τη σημασία της Αφρικής και γενικότερα του παγκόσμιου Νότου.
Μάλιστα, ορισμένοι θεωρούν ότι η συγκεκριμένη απεικόνιση έχει επηρεάσει ακόμη και την αντίληψη γύρω από τη διεθνή ισορροπία ισχύος, καθώς μειώνει οπτικά την παρουσία του παγκόσμιου Νότου και ταυτόχρονα «μεγαλώνει» τις χώρες του Βόρειου Ημισφαιρίου.
Η εκστρατεία «Διόρθωση του Χάρτη»
Τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε εξέλιξη εκστρατεία για την υιοθέτηση ενός νέου χάρτη, ο οποίος θα αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής και των υπόλοιπων περιοχών του κόσμου.
Η εκστρατεία με την ονομασία «Διόρθωση του Χάρτη» προωθεί από το 2018 τη χρήση του σχεδίου «Ίση Γη», το οποίο αναπτύχθηκε από διεθνή ομάδα χαρτογράφων.
Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας εκτιμούν ότι μία τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η Αφρική, ιδιαίτερα στα σχολεία, και να συμβάλει στην αποαποικιοποίηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων παγκοσμίως.
«Η υιοθέτηση ενός χάρτη με ίσες περιοχές… θα παρείχε μια ακριβέστερη βάση για την εκπαίδευση και την κατανόηση του κοινού, σηματοδοτώντας παράλληλα ότι η δημογραφική, οικονομική και γεωπολιτική σημασία της Αφρικής δεν πρέπει πλέον να θεωρείται υπό το πρίσμα κληρονομημένων και παραμορφωμένων συμβάσεων», δήλωσε στον Guardian ανώτερος συνεργάτης της JS Held, μιας εταιρείας συμβούλων γεωπολιτικού κινδύνου με έδρα το Λονδίνο.
Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ γενικά δεν είναι δεσμευτικά. Ωστόσο, μία ψήφος υπέρ της αλλαγής θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αλλαγές τόσο στα σχολικά προγράμματα όσο και στην καθημερινή τεχνολογία, όπου η προβολή Mercator εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως.
