Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει μια πρωτοφανή στρατηγική «σταδιακής ένταξης» για την Ουκρανία, με στόχο να γίνει πλήρες μέλος έως το 2027.
Με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αβεβαιότητα για το μέλλον της Ευρώπης, στις Βρυξέλλες ωριμάζει ένα σχέδιο που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τους κανόνες ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με δέκα αξιωματούχους και διπλωμάτες, η ΕΕ εξετάζει ένα πρωτοφανές μοντέλο «μερικής ένταξης» που θα έδινε στο Κίεβο θέση στο ευρωπαϊκό τραπέζι ακόμη και από το επόμενο έτος – πριν ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για πλήρη συμμετοχή.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή, η Ουκρανία πιέζει για ένταξη στην ΕΕ έως το 2027, με στόχο να συμπεριληφθεί και σε μια μελλοντική συμφωνία ειρήνης με τη Μόσχα.
Η ιδέα που συζητιέται στις Βρυξέλλες, όπως αναφέρει το Politico, σηματοδοτεί μια δραματική αλλαγή φιλοσοφίας: αντί η πλήρης συμμόρφωση να προηγείται της ένταξης, η διαδικασία θα μπορούσε να ξεκινήσει από το αντίστροφο – με την Ουκρανία να αποκτά ρόλο στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και στη συνέχεια να ολοκληρώνει σταδιακά τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει τονίσει ότι το αίτημα είναι επείγον, προειδοποιώντας πως η Ρωσία θα επιχειρήσει να εμποδίσει την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. «Γι’ αυτό ζητάμε μια συγκεκριμένη ημερομηνία», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η ένταξη στην ΕΕ συνδέεται άμεσα με τις εγγυήσεις ασφάλειας για το μέλλον της Ουκρανίας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ωστόσο, τα εμπόδια είναι σημαντικά. Η ένταξη απαιτεί ομοφωνία των 27 κρατών-μελών και ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν παραμένει κάθετα αντίθετος.
Στις Βρυξέλλες εξετάζονται διάφορα σενάρια: από πολιτικές πιέσεις και διπλωματικές ισορροπίες μέχρι τη στήριξη μεγάλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών – ακόμη και την πιθανή παρέμβαση της Ουάσιγκτον.
Η συζήτηση για τη λεγόμενη «μερική ένταξη» της Ουκρανίας δεν μένει σε επίπεδο ιδέας.
Στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους έχει ήδη διαμορφωθεί ένας οδικός χάρτης πέντε βημάτων, που – εφόσον προχωρήσει – θα μπορούσε να ανατρέψει τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ υποδέχεται νέα κράτη.
Βήμα 1: Προετοιμασία της Ουκρανίας
Η ΕΕ έχει ήδη αρχίσει να «προωθεί μπροστά» τη διαδικασία ένταξης, παρέχοντας στο Κίεβο τεχνική καθοδήγηση για τα διαπραγματευτικά κεφάλαια που απαιτούνται.
Από τους έι βασικούς πυλώνες μεταρρυθμίσεων, έχουν δοθεί πληροφορίες για τους τρεις, ενώ στόχος είναι να ανοίξουν και οι υπόλοιποι ώστε να ξεκινήσει άμεσα η διαδικασία.
Παράλληλα, ευρωπαίοι αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι δεν θα υπάρξουν «εκπτώσεις» στις μεταρρυθμίσεις – ιδίως στη Δικαιοσύνη, τη δημοκρατική λειτουργία και το πολιτικό σύστημα.
Βήμα 2: Δημιουργία μιας «light» μορφής ένταξης
Η ιδέα που συζητείται προβλέπει ένα νέο μοντέλο συμμετοχής: η Ουκρανία θα μπορούσε να αποκτήσει θέση στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και σταδιακά να λαμβάνει πλήρη δικαιώματα και υποχρεώσεις.
Δεν πρόκειται για χαλάρωση των κριτηρίων, αλλά για μια πολιτική κίνηση υψηλού συμβολισμού, που θα δείχνει ότι η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή – ακόμη και σε χώρες που βρίσκονται σε πόλεμο ή αντιμετωπίζουν πολιτικά εμπόδια.
Το μοντέλο αυτό θα μπορούσε να αφορά και άλλες υποψήφιες χώρες, όπως η Μολδαβία ή η Αλβανία.
Βήμα 3: Το «αγκάθι» Όρμπαν
Η μεγαλύτερη δυσκολία είναι η ομοφωνία που απαιτείται για κάθε διεύρυνση. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν παραμένει σταθερά αντίθετος στην ένταξη της Ουκρανίας, μετατρέποντας το θέμα σε κεντρικό πολιτικό ζήτημα στο εσωτερικό της χώρας του.
Στις Βρυξέλλες στρέφουν το βλέμμα στις εκλογές στην Ουγγαρία, ελπίζοντας ότι μια πιθανή πολιτική αλλαγή θα μπορούσε να διαφοροποιήσει τη στάση της Βουδαπέστης.
Βήμα 4: Η «κάρτα» των ΗΠΑ
Αν η αντίσταση της Ουγγαρίας συνεχιστεί, ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο.
Η αμερικανική επιρροή – και ειδικά η σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Όρμπαν – εκτιμάται ότι ίσως χρησιμοποιηθεί ως μοχλός πίεσης, ιδιαίτερα αν η ένταξη της Ουκρανίας ενταχθεί σε μια ευρύτερη συμφωνία ειρήνης.
Βήμα 5: Το έσχατο μέτρο
Στο πιο ακραίο σενάριο, η ΕΕ εξετάζει ακόμη και την ενεργοποίηση του Άρθρου 7 κατά της Ουγγαρίας – της πιο βαριάς πολιτικής κύρωσης που μπορεί να επιβληθεί σε κράτος-μέλος.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να περιορίσει τα δικαιώματα ψήφου της χώρας και να άρει το μπλόκο στις αποφάσεις για διεύρυνση. Προς το παρόν, το ενδεχόμενο παραμένει στο παρασκήνιο, αλλά η συζήτηση έχει ήδη ανοίξει.
