Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει την πίεση προς το Ιράν, προειδοποιώντας για πρωτοφανείς οικονομικές κυρώσεις και «τεράστιες οικονομικές συνέπειες» για οποιαδήποτε χώρα προσφέρει στήριξη στην Τεχεράνη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι έδωσε στο Ιράν την ευκαιρία να καταλήξει σε συμφωνία με τις ΗΠΑ, αλλά η Τεχεράνη δεν την αξιοποίησε.
Σε ανάρτησή του, προανήγγειλε αυτό που χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη οικονομική επιχείρηση που έχει επιβληθεί ποτέ εναντίον χώρας, κάνοντας λόγο για μια «οικονομική D-Day».
Η νέα αμερικανική απειλή δεν αφορά μόνο όμως μόνο το Ιράν.
Αφορά και χώρες και επιχειρήσεις που συνεχίζουν να διατηρούν εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Με βάση στοιχεία που επικαλείται το Reuters, ορισμένοι από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν θα μπορούσαν να βρεθούν στο στόχαστρο δευτερογενών κυρώσεων.
Κίνα: Ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου
Η Κίνα αποτελεί μακράν τον σημαντικότερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου. Περισσότερο από το 80% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου κατευθύνεται προς την κινεζική αγορά, με τις αγορές να ανέρχονται κατά μέσο όρο σε 1,38 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2025, σύμφωνα με την Kpler.
Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει αναπτύξει ένα δίκτυο ανεξάρτητων διυλιστηρίων που επεξεργάζονται σημαντικές ποσότητες ιρανικού πετρελαίου και έχουν περιορισμένη έκθεση στην αμερικανική αγορά.
Το πετρέλαιο συχνά εμφανίζεται ως προερχόμενο από άλλες χώρες, ενώ οι συναλλαγές πραγματοποιούνται σε κινεζικό νόμισμα μέσω σύνθετων εμπορικών δικτύων. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει κυρώσεις σε κινεζικό ανεξάρτητο διυλιστήριο για την αγορά ιρανικού πετρελαίου, ενώ έχουν προειδοποιήσει και κινεζικές τράπεζες για το ενδεχόμενο επιβολής δευτερογενών κυρώσεων.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Κρίσιμος οικονομικός δίαυλος
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούσαν επί χρόνια έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς διαύλους του Ιράν. Το 2024 αντιπροσώπευαν περίπου το 30% των ιρανικών εισαγωγών, συνολικής αξίας 21 δισ. δολαρίων, ενώ αντιστοιχούσαν στο 13% των εξαγωγών της χώρας.
Το μη πετρελαϊκό εμπόριο μεταξύ των δύο πλευρών ανήλθε σε 6,6 δισ. δολάρια το 2024, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά επανεξαγωγές.Ωστόσο, οι σχέσεις αυτές έχουν δεχθεί ισχυρό πλήγμα.
Τα ΗΑΕ ανέστειλαν αυτή την εβδομάδα τις χρηματοπιστωτικές και οικονομικές συναλλαγές με το Ιράν μέχρι νεωτέρας, επικαλούμενα τη στρατιωτική κλιμάκωση και τον κίνδυνο πυραυλικών επιθέσεων.
Τουρκία: Ενέργεια και βιομηχανικά προϊόντα
Σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν διατηρεί και η Τουρκία. Η Άγκυρα εισάγει ιρανικό φυσικό αέριο, ενώ παράλληλα εξάγει προς την Τεχεράνη βιομηχανικά και μεταποιημένα προϊόντα.
Το διμερές εμπόριο κινείται περίπου στα 5-6 δισ. δολάρια ετησίως, με τις τουρκικές εξαγωγές προς το Ιράν να ανέρχονται περίπου στα 3 δισ. δολάρια.Το ενεργειακό σκέλος είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το Ιράν καλύπτει περίπου το 13% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας.
Μέχρι στιγμής, η Άγκυρα δεν έχει δείξει πρόθεση να περιορίσει τις εμπορικές της σχέσεις με την Τεχεράνη.
Ινδία: Το εμπόριο με το Ιράν έχει περιοριστεί δραστικά
Οι εμπορικές σχέσεις Ινδίας και Ιράν υπέστησαν σημαντικό πλήγμα από το 2020, όταν οι ΗΠΑ ενίσχυσαν τις κυρώσεις κατά της Τεχεράνης. Το διμερές εμπόριο μειώθηκε περισσότερο από τα δύο τρίτα, από 17 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2018-19 σε περίπου 4,8 δισ. δολάρια το 2019-20.
Η πτωτική πορεία συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια, με το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών να περιορίζεται σε μόλις 1,63 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2025/26. Το μεγαλύτερο μέρος αφορά τις ινδικές εξαγωγές, οι οποίες ανήλθαν σε 1,3 δισ. δολάρια και περιλαμβάνουν κυρίως δημητριακά, τσάι, καφέ και μπαχαρικά.
Ινδοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι εξαγωγές αυτές έχουν ανθρωπιστικό χαρακτήρα και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να εξαιρούνται από τις αμερικανικές κυρώσεις.
Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν: Αυξημένες εμπορικές σχέσεις
Το Ιράν αντιπροσώπευε το 3,6% του συνολικού εμπορίου της Αρμενίας το 2025, με την αξία των συναλλαγών να ανέρχεται σε 768 εκατ. δολάρια. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, το διμερές εμπόριο έφτασε τα 371,4 εκατ. δολάρια, καταγράφοντας αύξηση 8,4%.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο ενεργειακός τομέας, καθώς περίπου το 20% του εξωτερικού εμπορίου της Αρμενίας διέρχεται μέσω του Ιράν. Παράλληλα, οι δύο χώρες εφαρμόζουν συμφωνία ανταλλαγής φυσικού αερίου με ηλεκτρική ενέργεια: η Αρμενία χρησιμοποιεί ιρανικό φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και στη συνέχεια επιστρέφει μέρος της ενέργειας στο Ιράν.Ανοδικά κινήθηκε και το εμπόριο Ιράν-Αζερμπαϊτζάν.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 αυξήθηκε κατά 4,5%, φτάνοντας τα 312,6 εκατ. δολάρια, έναντι 299,1 εκατ. το αντίστοιχο διάστημα του 2025.Οι εισαγωγές από το Ιράν αυξήθηκαν κατά 1,5%, στα 297 εκατ. δολάρια, ενώ οι εξαγωγές του Αζερμπαϊτζάν προς το Ιράν σημείωσαν πολύ μεγαλύτερη άνοδο, αυξανόμενες κατά 2,4 φορές και φτάνοντας τα 15,6 εκατ. δολάρια.
