Έτοιμες να πλήξουν το Ιράν μέσα στις επόμενες ημέρες εμφανίζονται οι ΗΠΑ με τον Ντόναλντ Τραμπ να βάζει όρους στη Τεχεράνη για να της επιτεθεί. Ήδη η εμφάνιση του πολεμικού πλοίου Abraham Lincoln στον Αραβικό Κόλπο έχει προκαλέσει ερωτηματικά σχετικά με τις πιθανές κινήσεις των Αμερικανών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε το Ιράν ότι «ο χρόνος τελειώνει» για να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα, μετά τη σταθερή συσσώρευση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στον Κόλπο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι μια «τεράστια αρμάδα» «κινείται γρήγορα, με μεγάλη δύναμη, ενθουσιασμό και σκοπό» προς το Ιράν, αναφερόμενος σε έναν μεγάλο αμερικανικό ναυτικό στόλο.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Αν δεν επιτευχθεί τελευταία στιγμή συμφωνία με την Τεχεράνη και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δώσει εντολή στις αμερικανικές δυνάμεις να επιτεθούν, τα πιθανά σενάρια είναι επτά.
1. Στοχευμένα πλήγματα, περιορισμένες απώλειες και μετάβαση σε δημοκρατία
Οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν περιορισμένα και ακριβή πλήγματα σε στρατιωτικές βάσεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και της μονάδας Μπασίτζ Βασίτζ – της παραστρατιωτικής οργάνωσης που βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Φρουρών της Επανάστασης – σε εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων και στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Σε ένα αισιόδοξο σενάριο, το ήδη αδύναμο καθεστώς θα ανατραπεί και η χώρα θα περάσει στη δημοκρατία. Ωστόσο, η εμπειρία από Ιράκ και Λιβύη δείχνει ότι η στρατιωτική παρέμβαση της Δύσης σπάνια οδηγεί σε ομαλή μετάβαση.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
2. Το καθεστώς επιβιώνει αλλά μετριάζει τις πολιτικές του
Το λεγόμενο «μοντέλο Βενεζουέλας» προβλέπει γρήγορη και ισχυρή αμερικανική δράση που αφήνει το καθεστώς στη θέση του, αλλά με πιο περιορισμένες πολιτικές.
Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα σήμαινε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία επιβιώνει, ικανοποιώντας ελάχιστους Ιρανούς, αλλά περιορίζοντας την υποστήριξή της σε ένοπλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή, περιορίζοντας τα πυρηνικά και βαλλιστικά προγράμματα και χαλαρώνοντας την καταστολή διαδηλώσεων.
Ωστόσο κάτι τέτοιο και πάλι μοιάζει απίθανο να συμβεί. Η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας αντιστέκεται στην αλλαγή εδώ και 47 χρόνια. Μια αλλαγή της πολιτικής της πορείας δεν φαίνεται ως ένα σενάριο που θα μπορούσε να υποστηρίξει.
3. Κατάρρευση καθεστώτος και ο στρατός στην εξουσία
Αυτό θεωρείται το πιο πιθανό σενάριο. Παρά την αντιδημοφιλία του καθεστώτος και τις συνεχείς διαδηλώσεις, υπάρχει ένα ισχυρό, πανταχού παρόν βαθύ κράτος ασφαλείας που ενδιαφέρεται για τη διατήρηση της εξουσίας.
Σε ένα κενό εξουσίας μετά από αμερικανικά πλήγματα, το Ιράν ενδέχεται να βρεθεί υπό τη διακυβέρνηση στρατιωτικής ηγεσίας, κυρίως από στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης.
4. Αντίποινα κατά αμερικανικών δυνάμεων και γειτονικών κρατών
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα αντιδράσει σε οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση, δηλώνοντας ότι «είναι με το δάχτυλο στη σκανδάλη».
Παρά την αδυναμία του να αντιμετωπίσει την ισχύ των ΗΠΑ, μπορεί να πλήξει με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, πολλά από τα οποία βρίσκονται σε κρυφά σημεία ή σε ορεινές περιοχές.
Οι αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο, ιδιαίτερα στο Μπαχρέιν και το Κατάρ, αλλά και οι υποδομές συμμάχων όπως η Ιορδανία, θα βρίσκονταν σε κίνδυνο. Το πλήγμα στην Saudi Aramco το 2019 έδειξε την ευπάθεια της περιοχής απέναντι σε ιρανικούς πυραύλους.
5. Νάρκες στον Κόλπο
Το ενδεχόμενο να στήσει το Ιράν ναρκοπέδια στη θάλασσα αποτελεί σημαντική απειλή για την παγκόσμια ναυτιλία και τις τιμές του πετρελαίου.
Τα Στενά του Ορμούζ – το στρατηγικό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν – αποτελούν κρίσιμο σημείο, μέσω του οποίου περνά το 20% των εξαγωγών LNG και περίπου 20–25% του πετρελαίου παγκοσμίως.
6. Βύθιση αμερικανικού πολεμικού πλοίου
Τα ναυτικά πληρώματα του Ιράν έχουν επικεντρώσει μεγάλο μέρος της εκπαίδευσής τους σε αντισυμβατικό ή «ασύμμετρο» πόλεμο, αναζητώντας τρόπους για να ξεπεράσουν ή να παρακάμψουν τα τεχνικά πλεονεκτήματα που απολαμβάνει ο κύριος αντίπαλός τους, ο Πέμπτος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Ένα πλήγμα που θα μπορούσε να βυθίσει αμερικανικό πλοίο και να αιχμαλωτίσει μέλη του πληρώματος θα αποτελούσε τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ, αν και θεωρείται απίθανο.
Μιλώντας στο BBC, ένας λοχαγός του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ σε πολεμικό πλοίο στον Κόλπο ανέφερε ότι αυτή είναι μια από τις απειλές για την οποία ανησυχεί περισσότερο.
Σε αυτή την περίπτωση, το Ιράν θα μπορούσε να εξαπολύσει μαζική επίθεση με drones υψηλής εκρηκτικότητας και γρήγορες τορπιλάκατους σε έναν ή περισσότερους στόχους, που ακόμη και οι άμυνες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ δεν είναι σε θέση να τα εξαλείψουν ταυτόχρονα.
Ενώ αυτό το σενάριο θεωρείται απίθανο, το αντιτορπιλικό USS Cole, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, βυθίστηκε ύστερα από επίθεση αυτοκτονίας της Αλ Κάιντα στο λιμάνι του Άντεν το 2000, σκοτώνοντας 17 Αμερικανούς ναύτες. Πριν από αυτό, το 1987, ένας Ιρακινός πιλότος εκτόξευσε κατά λάθος δύο πυραύλους Exocet σε ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο, το USS Stark, σκοτώνοντας 37 ναύτες.
7. Το καθεστώς πέφτει
Πρόκειται για τον μεγαλύτερο κίνδυνο που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή το Ιράν και εκτός από τους πολίτες του, είναι μια ανησυχία που απασχολεί τους βασικούς γείτονες της χώρας όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.
Εκτός από την πιθανότητα ενός εμφυλίου πολέμου, όπως αυτόν που βιώνουν η Συρία, η Υεμένη και η Λιβύη, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος, μέσα στο χάος και τη σύγχυση, οι εθνοτικές εντάσεις να μετατραπούν σε ένοπλη σύγκρουση.
Μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής σίγουρα θα χαιρόταν να δει την Ισλαμική Δημοκρατία να καταρρέει, αλλά κανείς δεν θέλει να δει το μεγαλύτερο έθνος της Μέσης Ανατολής σε πληθυσμό, περίπου 93 εκατομμύρια, να βυθίζεται στο χάος, πυροδοτώντας μια νέα ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.
Η μεγαλύτερη ανησυχία παραμένει ότι ο Πρόεδρος Τραμπ, έχοντας συγκεντρώσει ισχυρές δυνάμεις κοντά στα σύνορα του Ιράν, θα αποφασίσει να δράσει, ξεκινώντας έναν πόλεμο με αβέβαιο τέλος και με απρόβλεπτες συνέπειες.
