Σημάδια βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας αποτυπώνονται στην πορεία του εξωτερικού εμπορίου την τελευταία διετία, με τις εξαγωγές αγαθών να καταγράφουν σημαντική αύξηση και τις εισαγωγές να εμφανίζουν συγκρατημένη άνοδο.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι εξαγωγές κάλυψαν το 63,7% των εισαγωγών κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, έναντι 59% την αντίστοιχη περίοδο του 2025 και 55% το 2019, επιβεβαιώνοντας τη βελτίωση της σχέσης εξαγωγών προς εισαγωγές.
Πριν από την κρίση χρέους, το συγκεκριμένο ποσοστό βρισκόταν ακόμη και κάτω από το 40%, εξέλιξη που συνδεόταν με την περιορισμένη παραγωγική βάση της χώρας και την υψηλή εγχώρια ζήτηση, η οποία στηριζόταν στα δημοσιονομικά ελλείμματα. Η ενίσχυση των εξαγωγών δεν περιορίζεται στην αξία τους, αλλά καταγράφεται και σε όρους όγκου, δηλαδή σε σταθερές τιμές. Αντίθετα, οι εισαγωγές μειώθηκαν το 2025 τόσο σε αξία όσο και σε όγκο, ενώ το 2026 εμφανίζουν μόνο οριακή αύξηση σε πραγματικούς όρους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας (ΤτΕ) για το ισοζύγιο πληρωμών, ο όγκος των εισαγωγών υποχώρησε κατά 2% το 2025 και αυξήθηκε μόλις κατά 0,6% το πρώτο επτάμηνο του 2026. Την ίδια περίοδο, οι εξαγωγές σε σταθερές τιμές ενισχύθηκαν κατά 4,9% και 1,9%, αντίστοιχα.
Η συγκράτηση των εισαγωγών καταγράφεται παρά την αύξηση του ΑΕΠ με ετήσιο ρυθμό 2%, γεγονός που ενδέχεται να υποδηλώνει ότι μέρος των εισαγόμενων προϊόντων υποκαθίσταται πλέον από την εγχώρια παραγωγή.
Εξαγωγές 37,1 δισ. ευρώ
Η βελτίωση του δείκτη κάλυψης των εισαγωγών από τις εξαγωγές καταγράφεται ακόμη και όταν εξαιρείται το εμπόριο καυσίμων, το οποίο αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του ελληνικού εξωτερικού εμπορίου.
Η αξία των καυσίμων παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, λόγω των μεγάλων μεταβολών στις διεθνείς τιμές που συνδέονται με τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή και με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι εξαγωγές χωρίς καύσιμα αντιστοιχούσαν στο 59,6% των αντίστοιχων εισαγωγών κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026.
Στο σύνολο του εξωτερικού εμπορίου, η αξία των ελληνικών εξαγωγών αυξήθηκε κατά 16,5% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 37,1 δισ. ευρώ. Ο ρυθμός αυτός ήταν διπλάσιος από την αύξηση των εισαγωγών, οι οποίες ενισχύθηκαν κατά 8,2% και διαμορφώθηκαν στα 58,3 δισ. ευρώ. Ως αποτέλεσμα, το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου περιορίστηκε κατά 3,8%.
Η σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση της αξίας των εξαγωγών σε σχέση με τον όγκο τους οφείλεται κυρίως στην άνοδο των τιμών των καυσίμων.
Ειδικότερα, οι εξαγωγές καυσίμων από τα ελληνικά διυλιστήρια αυξήθηκαν σε αξία κατά 44,7%, προσθέτοντας 3,58 δισ. ευρώ στο σύνολο. Αντίστοιχα, οι εισαγωγές καυσίμων ενισχύθηκαν κατά 34%, ή κατά 3,55 δισ. ευρώ. Ωστόσο, θετική ήταν και η εικόνα στο εμπόριο προϊόντων εκτός καυσίμων, καθώς η αξία των εξαγωγών αυξήθηκε κατά 7,6%, έναντι αύξησης μόλις 2% των αντίστοιχων εισαγωγών.
Άνοδος των εξαγωγών σε 9 από τους 10 κλάδους
Η δυναμική των ελληνικών εξαγωγών αποτυπώνεται και στην πορεία των επιμέρους κατηγοριών προϊόντων, καθώς εννέα από τους δέκα κλάδους ταξινόμησης της ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψαν αύξηση κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026.
Τη μεγαλύτερη ενίσχυση σημείωσαν οι πρώτες ύλες, πλην τροφίμων, με 23,4%, ενώ ακολούθησαν τα μηχανήματα και το υλικό μεταφορών με 13,7% και τα τρόφιμα και ζώντα ζώα με 10,5%. Η μοναδική κατηγορία που κινήθηκε πτωτικά ήταν τα λάδια και λίπη, με μείωση 19,3%.
Από την πλευρά των εισαγωγών, περίπου το ένα τέταρτο της συνολικής αξίας τους αφορούσε καύσιμα, κυρίως αργό πετρέλαιο που προμηθεύονται τα ελληνικά διυλιστήρια για την παραγωγή των προϊόντων τους, καθώς και φυσικό αέριο. Σημειώνεται πως σημαντικό μέρος του φυσικού αερίου εισάγεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε υγροποιημένη μορφή (LNG).
Στη δεύτερη θέση, με μικρή διαφορά, βρίσκονται τα μηχανήματα και το υλικό μεταφορών, που αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα πέμπτο των συνολικών εισαγωγών. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την αύξηση των επενδύσεων των ελληνικών επιχειρήσεων, στην οποία έχουν συμβάλει σημαντικά τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ανάπτυξη ευρείας βάσης
Σχολιάζοντας την πορεία των εξαγωγών, ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ), Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, δήλωσε ότι «πρόκειται για ανάπτυξη ευρείας βάσης, θεμελιωμένη στην πραγματική παραγωγική οικονομία. Πίσω από τα μεγέθη βρίσκεται ένας σιωπηλός ψηφιακός μετασχηματισμός, ηλεκτρονική τιμολόγηση και εργαλεία ανάλυσης δεδομένων επιτρέπουν πλέον ακόμη και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στοχευμένη διείσδυση σε νέες αγορές. Η ψηφιοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας είναι το νέο διαβατήριο ανταγωνιστικότητας».
Ο πρόεδρος του ΠΣΕ χαρακτήρισε την εξέλιξη των ελληνικών εξαγωγών ως μια «νέα, ανθεκτική κανονικότητα», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη μείωση του εμπορικού ελλείμματος και στην αύξηση των εξαγωγών προς τρίτες χώρες. Όπως επισήμανε, οι ελληνικές επιχειρήσεις διεκδικούν πλέον μεγαλύτερα μερίδια σε αναδυόμενες διεθνείς αγορές, αξιοποιώντας τις νέες δυνατότητες που δημιουργούνται για την εξωστρέφειά τους.
Παράλληλα, ζήτησε την αναβάθμιση των εθνικών εργαλείων ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων και παροχής ρευστότητας, καθώς και την ενίσχυση των μικρομεσαίων μεταποιητικών επιχειρήσεων ως προς το κεφάλαιο κίνησης. Στις προτεραιότητες που έθεσε περιλαμβάνονται η επιτάχυνση των επιστροφών ΦΠΑ και η στοχευμένη μείωση του μη μισθολογικού και ενεργειακού κόστους, με τον ίδιο να δηλώνει ότι «ζητούμενο για το τελευταίο τετράμηνο είναι να μετατραπεί η σημερινή δυναμική σε μόνιμο χαρακτηριστικό της ελληνικής εξωστρέφειας».
