Τα βήματα που γίνονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στην κατεύθυνση της χρήσης του ψηφιακού ευρώ συνεχίζονται, αλλά οι Ευρωπαίοι δεν πρόκειται να αποχωριστούν άμεσα την πληρωμή με μετρητά στις συναλλαγές τους, σύμφωνα με την ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα)
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, ξεκαθάρισε ότι το ψηφιακό ευρώ δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά να λειτουργήσει παράλληλα με αυτά.
Το ψηφιακό ευρώ πρόκειται να μπει πιλοτικά στην καθημερινότητα των πολιτών από το 2027, με την Κριστίν Λαγκάρντ να τονίζει σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Euronews πως πέρα από την αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιούνται οι καθημερινές πληρωμές, το ψηφιακό ευρώ αποτελεί για την ΕΚΤ και την Ευρωπαϊκή Ένωση ένα ζήτημα οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε η Κριστίν Λαγκάρντ, περίπου το 60% των συναλλαγών με κάρτες στην Ευρώπη πραγματοποιούνται μέσω υποδομών που ελέγχονται από ξένο κεφάλαιο. Η ευρωπαϊκή οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από διεθνή δίκτυα πληρωμών, κυρίως αμερικανικών εταιρειών και σε μικρότερο βαθμό κινεζικών.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ του ψηφιακού ευρώ: η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υποδομής πληρωμών, ώστε η Ευρώπη να περιορίσει την εξάρτησή της από μη ευρωπαϊκούς παρόχους και να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο σε ένα κρίσιμο κομμάτι της οικονομίας της.
Η ΕΚΤ έχει παρουσιάσει το ψηφιακό ευρώ ως ένα ψηφιακό αντίστοιχο των μετρητών, το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιείται σε ολόκληρη την Ευρωζώνη. Παράλληλα, θα αποτελεί δημόσιο χρήμα, σε αντίθεση με τις σημερινές ηλεκτρονικές πληρωμές που πραγματοποιούνται μέσω εμπορικών τραπεζών και ιδιωτικών δικτύων πληρωμών.
Τι θα αλλάξει για καταναλωτές και επιχειρήσεις
Για τον καταναλωτή, η βασική αλλαγή θα είναι η δυνατότητα πραγματοποίησης πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, χωρίς να εξαρτάται από το αν μια επιχείρηση χρησιμοποιεί συγκεκριμένο ιδιωτικό δίκτυο πληρωμών.
Η ΕΚΤ σχεδιάζει τη δυνατότητα offline συναλλαγών, ώστε το ψηφιακό ευρώ να μπορεί να χρησιμοποιείται ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Στις offline πληρωμές, τα στοιχεία της συναλλαγής θα είναι γνωστά μόνο στον πληρωτή και τον αποδέκτη, προσφέροντας επίπεδο ιδιωτικότητας αντίστοιχο με εκείνο των μετρητών.
Το ψηφιακό ευρώ, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΕΚΤ, θα είναι διαθέσιμο χωρίς χρέωση για βασική χρήση από τους πολίτες, ενώ στόχος είναι να λειτουργεί σε όλη την Ευρωζώνη.
Τα μετρητά παραμένουν
Η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι το ψηφιακό ευρώ δεν σημαίνει κατάργηση των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων.
Όπως ανέφερε, τόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ θα έχουν καθεστώς νόμιμου χρήματος. Παράλληλα, η ΕΚΤ αναμένεται να παρουσιάσει έως το τέλος του 2026 τη νέα στρατηγική για τα τραπεζογραμμάτια του ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του νέου σχεδιασμού τους.
Η επιλογή αυτή έχει και οικονομική διάσταση, καθώς η ΕΚΤ θέλει να μεταφέρει τα πλεονεκτήματα του δημόσιου χρήματος —ασφάλεια, ευρεία αποδοχή και ανεξαρτησία από ιδιωτικούς παρόχους— στο ψηφιακό περιβάλλον, χωρίς να καταργήσει την υφιστάμενη μορφή του ευρώ.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι πλέον το τέλος του 2026, όταν αναμένεται να ολοκληρωθούν οι ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις για το νομοθετικό πλαίσιο. Από εκεί και πέρα θα κριθεί η τελική πορεία προς την υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ.
Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα για τη χρήση των μετρητών από τις επιχειρήσεις στην Ευρωζώνη, που δημοσίευσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η αποδοχή των μετρητών από τις επιχειρήσεις παρουσίασε μικρή ανάκαμψη.
Το 2026, το 92% των επιχειρήσεων που πωλούν αγαθά και υπηρεσίες σε φυσικά καταστήματα στους κλάδους του λιανεμπορίου, της εστίασης, των ξενοδοχείων, καθώς και των τεχνών, της ψυχαγωγίας και της αναψυχής, δήλωσε ότι δέχεται πληρωμές με μετρητά. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2024 ήταν 90%, γεγονός που δείχνει ότι η αποδοχή των μετρητών ανέκαμψε μετά την υποχώρηση που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία.
Συνολικά, τα μετρητά παραμένουν ο πιο ευρέως αποδεκτός τρόπος πληρωμής στην Ευρωζώνη. Η αποδοχή των πληρωμών με κάρτα παρέμεινε ουσιαστικά σταθερή, στο 88%, μεταξύ 2024 και 2026. Αντίθετα, η αποδοχή των πληρωμών μέσω κινητού τηλεφώνου αυξήθηκε σημαντικά, από 36% σε 68% των επιχειρήσεων μέσα στην ίδια περίοδο.
Παράλληλα, το 25% των επιχειρήσεων στην Ευρωζώνη αναφέρει ότι έχει λάβει μέτρα για την προώθηση των ψηφιακών πληρωμών. Μεταξύ άλλων, οι επιχειρήσεις επενδύουν σε ταμεία που δέχονται πληρωμές χωρίς μετρητά ή μειώνουν τον αριθμό των ταμείων στα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν μετρητά. Στην Ευρωζώνη, το 13% των επιχειρήσεων έχει εγκαταστήσει τερματικά αυτοεξυπηρέτησης (self-checkout).
Όταν αποφασίζουν ποιους τρόπους πληρωμής θα δέχονται, οι επιχειρήσεις αναφέρουν συχνότερα ως βασικά κριτήρια τις προτιμήσεις των καταναλωτών, την ασφάλεια και την ευκολία διαχείρισης. Σε σύγκριση με τις ψηφιακές μεθόδους πληρωμής, εξακολουθούν να θεωρούν ότι τα μετρητά προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως η προστασία της ιδιωτικότητας και η αξιοπιστία.
Η έρευνα της ΕΚΤ πραγματοποιήθηκε σε 8.205 επιχειρήσεις και στις 21 χώρες της Ευρωζώνης. Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο του 2026.
