Νέο ρόλο στους Δήμους για την αντιμετώπιση του κόστους των ενοικίων δίνει η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, καθώς στο σχέδιο που έχει τεθεί σε διαβούλευση προβλέπεται η δημιουργία Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης.
Τα ενοίκια παραμένουν ένα από τα μεγαλύτερα βάρη για τα νοικοκυριά, και για αυτό οι Δήμοι καλούνται πλέον να αποκτήσουν πιο ενεργό ρόλο στη σύνδεση διαθέσιμων κατοικιών με τη στεγαστική πολιτική σε τοπικό επίπεδο.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το νέο εργαλείο ξεφεύγει από την λογική της επιδοματικής πολιτικής, και αναμένεται να λειτουργήσει ως μηχανισμός διαμεσολάβησης και υποστήριξης της κοινωνικής και προσιτής μίσθωσης. Στην πράξη, στόχος είναι να υπάρξει ένας τοπικός κρίκος ανάμεσα στα διαθέσιμα ακίνητα, τους ιδιοκτήτες, τους δικαιούχους και τους φορείς που εφαρμόζουν στεγαστικά προγράμματα.
Πώς θα λειτουργεί ο νέος μηχανισμός
Σύμφωνα με το κείμενο της στρατηγικής, τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης προτείνονται ως τοπικοί μηχανισμοί που θα λειτουργούν σε επίπεδο πόλης ή Δήμου. Ο ρόλος τους θα είναι να υποστηρίζουν την κοινωνική και προσιτή μίσθωση, δηλαδή να βοηθούν ώστε κατοικίες που μπορούν να διατεθούν στην αγορά να συνδεθούν με ανάγκες στέγασης.
Η παρέμβαση επιχειρεί να καλύψει ένα κενό που δεν λύνεται μόνο με οριζόντιες ενισχύσεις καθώς σήμερα, ακόμη και όταν υπάρχουν διαθέσιμα ή κλειστά ακίνητα, δεν είναι δεδομένο ότι φτάνουν σε νοικοκυριά που αναζητούν προσιτό ενοίκιο. Άλλοτε οι ιδιοκτήτες διστάζουν, άλλοτε τα ακίνητα χρειάζονται ανακαίνιση, άλλοτε λείπει ο φορέας που θα οργανώσει τη σύνδεση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σε αυτό το σημείο εντάσσονται οι Δήμοι, καθώς η λογική του σχεδίου είναι ότι η στεγαστική πίεση δεν έχει παντού τα ίδια χαρακτηριστικά, αλλά διαφοροποιείται κατά τόπους. Άλλες ανάγκες έχει ένα μεγάλο αστικό κέντρο, άλλες ένας τουριστικός δήμος και άλλες μια περιοχή όπου υπάρχουν κλειστά σπίτια αλλά όχι οργανωμένη διαδικασία αξιοποίησής τους.
Προϋπολογισμός 6,5 εκατ. ευρώ
Για τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης προβλέπεται εκτιμώμενος προϋπολογισμός 6,5 εκατ. ευρώ, με πηγή χρηματοδότησης το ΕΣΠΑ 2021-2027. Φορείς υλοποίησης εμφανίζονται το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, η Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ του υπουργείου και οι δήμοι.
Το μέτρο εντάσσεται στον στόχο για ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας και συνδέεται με άλλα εργαλεία που προβλέπει η στρατηγική, όπως ο Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής και το εξειδικευμένο ταμείο για τη δημιουργία κοινωνικού αποθέματος κατοικιών. Με αυτόν τον τρόπο, το σχέδιο επιχειρεί να περάσει από τα μεμονωμένα προγράμματα σε ένα πιο οργανωμένο σύστημα διαχείρισης.
Η διαφοροποίηση στη στεγαστική πολιτική
Η βασική διαφορά είναι ότι τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης δεν έρχονται να πληρώσουν απλώς μέρος του ενοικίου, αλλά να στηρίξουν τη διαδικασία ώστε περισσότερα σπίτια να γίνουν διαθέσιμα για κοινωνική ή προσιτή μίσθωση. Αυτό σημαίνει ότι το μέτρο έχει νόημα μόνο αν συνδεθεί με πραγματικά ακίνητα και με σαφείς όρους για το ποιοι ιδιοκτήτες θα συμμετέχουν, ποιοι ενοικιαστές θα ωφελούνται και πώς θα καθορίζεται το προσιτό μίσθωμα.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι Δήμοι θα αποκτήσουν τις αναγκαίες υπηρεσίες, το προσωπικό και τα εργαλεία για να παίξουν αυτόν τον ρόλο. Η στεγαστική πολιτική μέχρι σήμερα κινείται κυρίως μέσα από κεντρικά προγράμματα, επιδοτήσεις και φορολογικά κίνητρα. Η νέα πρόβλεψη μεταφέρει ένα μέρος της εφαρμογής πιο κοντά στις τοπικές αγορές κατοικίας, εκεί όπου φαίνεται καθαρότερα ποια σπίτια λείπουν, ποιοι πιέζονται και ποια ακίνητα μπορούν να αξιοποιηθούν.
