H φράση που του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, ότι πρέπει να αποφύγουμε την παγίδα του Θουκυδίδη, λέει τα πάντα, σύμφωνα με τον Διοικητή της ΤτΕ, Γιάννη Στουρνάρα, που κλήθηκε να σχολιάσει την κρίση λόγω του πολέμου στο Ιράν και το αποτύπωμά της στην ελληνική οικονομία στο Most Powerful Women Summit 2026 του Fortune.
Ο Γιάννης Στουρνάρας σημείωσε ότι ζούμε διαδοχικά σοκ από την πλευρά της προσφοράς και δεν ξέρουμε ακόμα πώς θα εξελιχθεί η κρίση ενώ παράλληλα αναφέρθηκε στην μετάβαση της οικονομίας κάνοντας ειδική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, της οποίας η επίπτωση στην παραγωγικότητα δεν είναι σαφής. «Γι’ αυτό πρέπει να κρατάμε μικρό καλάθι», τόνισε για να συμπληρώσει ότι αυτά που συμβαίνουν είναι ένα ξυπνητήρι που χτυπάει για μία ακόμα φορά.
Η Ευρώπη, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, μέχρι τώρα προχωράει μετά από κρίσεις. «Η ελληνική κρίση, για παράδειγμα, με έχει οδηγήσει πολλές φορές να πω σε διεθνή φόρα και ακροατήρια ότι η Ελλάδα λειτούργησε ως μαμή της ιστορίας. Δηλαδή, αν δεν ήταν η Ελλάδα με την κρίση, η Ελλάδα, η Ευρώπη σήμερα ούτε θα είχε μια σύγχρονη κεντρική τράπεζα, όπως έχει, όπως έχει γίνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μετά την ελληνική κρίση. Και είμαι πολύ προσεκτικός. Μετά την ελληνική κρίση η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έγινε μια σύγχρονη κεντρική τράπεζα. Ούτε θα υπήρχε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, ούτε θα υπήρχε αυτό που λέμε η μακροπροληπτική εποπτεία για τις τράπεζες. Άρα λοιπόν, λειτούργησε η ελληνική κρίση πολύ θετικά. Ούτε η Ευρώπη θα έπαιρνε τα μέτρα με το RRF, με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αν δεν είχε πάρει τα μαθήματα από την ελληνική κρίση, τα οποία τα μελέτησε σωστά. Γιατί ναι μεν και εμείς ως Έλληνες κάναμε σφάλματα και μπήκαμε στην κρίση, αλλά και η Ευρώπη στην αρχική αντιμετώπιση είχε κάνει λάθη», πρόσθεσε.
Οι αύξηση μισθών και η παραγωγικότητα
Σχετικά με τα εισοδήματα, παραδέχθηκε ότι υπάρχουν συμπολίτες μας που τα βγάζουν δύσκολα πέρα αλλά πρόσθεσε ότι δεν μπορούν να γίνουν θαύματα. «Δηλαδή εάν αυξήσουμε, για παράδειγμα τον κατώτατο μισθό, πολύ παραπάνω από ό,τι επιτρέπει η παραγωγικότητα, τότε πολλές επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να τα βγάλουν πέρα. Υπάρχει μια χρυσή ισορροπία, τόνισε, να ανεβαίνουμε σιγά σιγά», εξήγησε τονίζοντας ότι πρέπει να προσέχουμε τα δημοσιονομικά μας γιατί αυτά μας έριξαν έξω. Ειδικότερα, όπως είπε:
- Θα πρέπει πάντα να έχουμε πρωτογενή πλεονάσματα για να μπορούμε να ξεπληρώνουμε το μεγάλο ακόμη χρέος μας
- Θα πρέπει να δίνουμε πολύ μεγάλη προσοχή στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, καθώς χρειαζόμαστε τράπεζες ισχυρές που να μπορούν να χρηματοδοτούν τις επιχειρήσεις. «Ακούω ότι οι τράπεζες έχουν τεράστια υπερκέρδη. Πρέπει να φορολογηθούν. Τι υπερκέρδη έχουν; Δεκαπέντε χρόνια είχαν ζημίες. Κέρδη έχουν τα τελευταία δύο χρόνια», προσέθεσε.
- Και τέλος, πρέπει να γίνουν μεταρρυθμίσεις ούτως ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα.
Τα crypto και η παγίδα της ΑΙ
Για το ψηφιακό ευρώ ανέφερε μεταξύ άλλων: «Πρέπει να παρθεί η πολιτική απόφαση. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πρέπει να δώσουν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το «go ahead», το «προχώρα». Εμείς είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε με το ψηφιακό ευρώ».
Έτσι οι κεντρικές τράπεζες θα μπορούν να ανταγωνιστούν τα μεγάλα σπίτια. «Δεν θα πω ονόματα τα οποία βγάζουν stablecoins, κρυπτονομίσματα. Tο χρήμα της κεντρικής τράπεζας πρέπει να παραμείνει χρήμα της κεντρικής τράπεζας, δημόσιο αγαθό. Η νομισματική πολιτική δεν πρέπει να ιδιωτικοποιηθεί. Αυτό είναι ένα τεράστιο λάθος. Δεν έχουμε καταλάβει ότι ακριβώς αυτό λέω. Οι νέες εξελίξεις, η νέα τεχνολογία, τα κρυπτονομίσματα έφεραν και μία πολύ σημαντική τεχνολογία, το blockchain. Το κατανεμημένο λογισμικό, όπως μεταφράζεται στα ελληνικά. Όμως φέρνει και ένα μεγάλο κίνδυνο. Την ιδιωτικοποίηση του χρήματος. Εγώ είμαι κάθετα αντίθετος σε αυτό», τόνισε.
Επέστησε επίσης την προσοχή στο ΑΙ αναφέροντας τα εξής: «Εγώ είμαι αντικείμενο αυτήν τη στιγμή. Θα με δείτε να φοράω ένα t-shirt και ένα σακάκι και είμαι σε πολλές ιστοσελίδες, ότι διαφημίζω κρυπτονομίσματα. Έχουμε βέβαια κάνει όλες τις απαραίτητες ενέργειες, αλλά βλέπετε όμως οι κίνδυνοι πόσο μεγάλοι είναι και λένε όλοι, μα όντως ο Διοικητής της ΤτΕ διαφημίζει κρυπτονόμισμα; Βγάλαμε ανακοινώσεις, κάναμε μηνύσεις και όμως ακόμα παίζει αυτή η διαφήμιση παντού».
Ο ρόλος των γυναικών στην ηγεσία
Μιλώντας τέλος ο κ. Στουρνάρας για τη συμμετοχή των γυναικών στην ηγεσία ανέφερε ότι το κλειδί για την εξέλιξη καριέρας είναι σκληρή δουλειά, καλή προετοιμασία, συναισθηματική νοημοσύνη και καλοί συνεργάτες.
Από την πλευρά της η υποδιοικήτρια της Τράπεζας της Ελλάδος Χριστίνα Παπακωνσταντίνου μιλώντας στο ίδιο συνέδριο, τόνισε ότι η οικονομική ενδυνάμωση είναι συνυφασμένη με την απρόσκοπτη πρόσβαση στην γνώση και την αγορά εργασίας.
«Στην Ευρώπη, και ακόμα περισσότερο στην Ελλάδα, οι γυναίκες έχουν μικρότερη συμμετοχή στην αγορά εργασίας από τους άνδρες, γεγονός με σημαντικές οικονομικές συνέπειες, καθώς ένα μεγάλο μέρος της διαθέσιμης δεξαμενής γνώσεων, δεξιοτήτων και ταλέντου των ευρωπαϊκών χωρών παραμένει αναξιοποίητο εις βάρος της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Για τη χώρα μας, αυτό είναι κρίσιμο στοιχείο εν μέσω αυξημένης στενότητας στην αγορά εργασίας και γήρανσης του πληθυσμού. Αντίστοιχα, διαπιστώνεται η χαμηλότερη παρουσία των γυναικών στο επιχειρείν σε σχέση με τους άνδρες», ανέφερε μεταξύ άλλων για να προσθέσει ότι η επιχειρηματικότητα, όπως και η συμμετοχή στην αγορά εργασίας ευρύτερα, συμβάλλει στην οικονομική ανεξαρτησία και ενδυνάμωση των γυναικών, υπό την προϋπόθεση ότι δεν πρόκειται για «επιχειρηματικότητα ανάγκης».
Ενθάρρυνση περισσότερων γυναικών στην αγορά
Σύμφωνα με την κ. Παπακωνσταντίνου οι δράσεις για την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, και στο επιχειρείν ειδικότερα, χρειάζεται να συμπεριλαμβάνουν πρωτοβουλίες που ενισχύουν τον χρηματοικονομικό εγγραμματισμό τους με την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων.
Το κενό που πρέπει να καλυφθεί είναι σημαντικό, δεδομένου ότι έρευνες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) καταδεικνύουν σταθερά ότι οι γυναίκες υστερούν έναντι των ανδρών σε βασικούς δείκτες οικονομικής γνώσης. Το ίδιο διαπιστώνεται και για την Ελλάδα.
Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει διαχρονικά αναλάβει μια σειρά από δράσεις και πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του οικονομικού εγγραμματισμού και φέτος απευθύνθηκε στις νέες γυναίκες για τη σημασία της αποταμίευσης και των επενδύσεων στο πλαίσιο της διοργάνωσης της παγκόσμιας εκστρατείας ευαισθητοποίησης του ΟΟΣΑ, “Global Money Week” (GMW), για παιδιά και νέους, σε θέματα χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης.
Επίσης, εδώ και λίγες ημέρες είναι διαθέσιμος ο ιστότοπος της Τράπεζας της Ελλάδος weconomy.bankofgreece.gr, αφιερωμένος αποκλειστικά στη χρηματοοικονομική εκπαίδευση.
Παράλληλα, η Τράπεζα της Ελλάδος προωθεί δράσεις σε συνεργασία με άλλους φορείς για την ενίσχυση του χρηματοοικονομικού εγγγραμματισμού. Ενδεικτικά, συμμετέχει στην Εθνική Στρατηγική για το Χρηματοοικονομικό Εγγραμματισμό, υπό το συντονισμό του υπουργείου Οικονομικών, και σε συνεργασία με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, την Ελληνική Ένωση Τραπεζών, και άλλους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.
