H τριμερής συμφωνία Ελλάδας-Αλβανίας-ΗΠΑ η οποία επισφραγίστηκε χθες (28.04.2026) στην Αλβανία με την υπογραφή μακροχρόνιου συμβολαίου προμήθειας αμερικανικού LNG μεταξύ του Ομίλου AKTOR και της αλβανικής κρατικής εταιρείας φυσικού αερίου ALBGAZ, σηματοδοτεί την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου στα Δυτικά Βαλκάνια.
Mε την συμβολή του ομίλου AKTOR στην συμφωνία και την σημαντική του παρουσία στην αύξηση των εισαγωγών του αμερικανικού LNG, αναβαθμίζεται ο ρόλος της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Πως θα φτάνει το LNG στην Αλβανία
Ο υφιστάμενος διαδραστικός αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας-Αλβανίας- Ιταλίας TAP, ο οποίος μεταφέρει αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, δεν διαθέτει την απαραίτητη χωρητικότητα για τη μεταφορά άλλων ποσοτήτων. Μέσω της συμφωνίας, η οποία αναδεικνύει τον όμιλο Aktor σε σημαντικό παίκτη της αλβανικής αγοράς, υπογράφτηκε και μνημόνιο συνεργασίας με το υπουργείο Ενέργειας της Αλβανίας για την ανάπτυξη ενεργειακού κόμβου με μονάδα ηλεκτροπαραγωγής ισχύος περίπου 380 MW η οποία θα τροφοδοτείται με ποσότητες από τη Venture Global ενώ φαίνεται να προκρίνεται και πλωτό τερματικό FSRU.
Βαλκανικό «τόξο»
Μετά τη συμφωνία στην Αλβανία, το αμερικανικό LNG θα διεισδύσει στην υπόλοιπη περιοχή. Οι ΗΠΑ «στοχεύουν» σε συμφωνία και με την Σερβία, η οποία αναμένεται να κατασκευάσει τον διασυνδετήριο αγωγό με την Βόρεια Μακεδονία, ένα έργο που θα «ακολουθήσει» τον ήδη υπάρχοντα αγωγό αερίου Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας.
Αυτός ο κάθετος άξονας που ξεκινάει από την Αλεξανδρούπολη και καλύπτει τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, έρχεται να προσθέσει τρείς ακόμα «στάσεις» στα Δυτικά Βαλκάνια.
Η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία αποτελούν δύο χώρες οι οποίες εμφανίζουν αρκετά υψηλή εξάρτηση από το ρωσικό αέριο. Μετά τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις ευρωπαϊκές κυρώσεις στη Ρωσία εξαιτίας της εισβολής στην Ουκρανία, το αμερικανικό LNG αποτελεί βασικό και σταθερό πυλώνα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν στην «γηραιά» Ήπειρο σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι αντιδράσεις
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, είχε σχολιάσει από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών ότι υπάρχουν ιδιαίτερες αντιδράσεις κυρίως από τη Γερμανία σχετικά με τον Κάθετο Διάδρομο.
Η Γερμανία θα είχε ίσως σημαντικές απώλειες από την κατασκευή αυτού του κάθετου άξονα, καθώς οι τερματικοί σταθμοί LNG που διαθέτει στα δικά της λιμάνια, της αποφέρουν αρκετά κέρδη, από τα τέλη διέλευσης και από το αποθηκευτικό τέλος επί των εξαγωγών.
Η πιο σημαντική απώλεια για τη Γερμανία είναι ότι δεν θα αποτελεί πια τον βασικό ενεργειακό κόμβο στην Ευρώπη, με τον Κάθετο Διάδρομο και την Ελλάδα να αποτελούν μια σπουδαία εναλλακτική επιλογή. Η επιρροή της στα γειτονικά της κράτη, αλλά και εν γένει στα κράτη της Ευρώπης θα περιοριστεί.
Οι Γερμανοί δεν αντιδρούν στο αμερικανικό LNG, καθώς αυτό προμηθεύονται σε τεράστιο βαθμό και οι ίδιοι. Η υποψία ότι η Ελλάδα μπορεί να μετασχηματιστεί σε «energy hub», θα αλλάξει τις ισορροπίες στην ΕΕ, με το κέντρο βάρους στην ενεργειακή πολιτική να μεταφέρεται στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.
