Η μεγάλη παγίδα της εισφοράς αλληλεγγύης: Συνταξιούχοι με μεγαλύτερη μικτή σύνταξη εισπράττουν λιγότερα από άλλους με μικρότερη

Μια απίστευτη στρέβλωση στις πραγματικές καθαρές αποδοχές των συνταξιούχων προκαλεί ο τρόπος υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).

Συνταξιούχοι που δικαιούνται υψηλότερη μικτή κύρια σύνταξη μπορεί λόγω της επιβολής της Εισφοράς Αλληλεγγύης να καταλήγουν με μικρότερο καθαρό πληρωτέο ποσό από άλλους που έχουν χαμηλότερη.

Το φαινόμενο δεν είναι θεωρητικό. Προκύπτει από συγκεκριμένους αριθμητικούς υπολογισμούς με τα κλιμάκια της ΕΑΣ, την εισφορά υγειονομικής περίθαλψης και τη φορολογική κλίμακα που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2026.

Η αιτία βρίσκεται σε μια βασική ιδιομορφία της ΕΑΣ: όταν η μικτή σύνταξη περνά σε υψηλότερο κλιμάκιο, ο νέος συντελεστής επιβάλλεται στο σύνολο της μικτής σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο.

Έτσι, μια μικρή αύξηση της μικτής σύνταξης μπορεί να ενεργοποιήσει δυσανάλογα μεγαλύτερη κράτηση ΕΑΣ.

Τα οκτώ κλιμάκια της ΕΑΣ για το 2026

Με βάση την εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας για τις συντάξεις του 2026, οι συντελεστές και τα όρια της ΕΑΣ έχουν ως εξής:

Η νομοθεσία προβλέπει ειδική προστασία στο πρώτο κλιμάκιο, ώστε η παρακράτηση να μην περιορίζει τη σύνταξη κάτω από το καθορισμένο κατώτατο όριο.

Ωστόσο, η προστασία αυτή δεν καταργεί τις απότομες μεταβολές που δημιουργούνται στα όρια των επόμενων κλιμακίων.

Με 2 ευρώ μεγαλύτερη σύνταξη, 37,79 ευρώ λιγότερα καθαρά

Χαρακτηριστική είναι η σύγκριση δύο συνταξιούχων με μικτές κύριες συντάξεις 1.781 και 1.783 ευρώ.

• Ο πρώτος υπάγεται σε συντελεστή ΕΑΣ 3%, με κράτηση 53,43 ευρώ. Μετά την αφαίρεση της εισφοράς υγείας 6%, ύψους 103,65 ευρώ, και της μηνιαίας παρακράτησης φόρου, ύψους 180,85 ευρώ, εισπράττει 1.443,07 ευρώ καθαρά.

• Ο δεύτερος, παρότι δικαιούται δύο ευρώ μεγαλύτερη μικτή σύνταξη, περνά στο επόμενο κλιμάκιο ΕΑΣ, με συντελεστή 6%. Η κράτηση της ΕΑΣ ανεβαίνει στα 106,98 ευρώ. Μετά την αφαίρεση της εισφοράς υγείας, ύψους 100,56 ευρώ, και του μηνιαίου φόρου, ύψους 170,18 ευρώ, το τελικό πληρωτέο περιορίζεται στα 1.405,28 ευρώ.

Δηλαδή, ο συνταξιούχος με τη μεγαλύτερη μικτή σύνταξη εισπράττει 37,79 ευρώ λιγότερα καθαρά τον μήνα, ή 453,48 ευρώ λιγότερα σε ετήσια βάση.

Η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι η αύξηση της κράτησης της ΕΑΣ κατά 53,55 ευρώ υπερβαίνει κατά πολύ το όφελος των δύο ευρώ στη μικτή σύνταξη, ακόμη και αφού συνυπολογιστεί η μείωση των υπολοίπων κρατήσεων.

Πέντε παραδείγματα συγκρίσεων που αποκαλύπτουν τη στρέβλωση

(τα ποσά σε ευρώ ανά μήνα)

Οι υπολογισμοί αφορούν συνταξιούχους χωρίς εξαρτώμενα τέκνα, με μοναδικό εισόδημα τη συγκεκριμένη κύρια σύνταξη.

Οι διαφορές εις βάρος των συνταξιούχων με τη μεγαλύτερη μικτή σύνταξη κυμαίνονται από 17,84 έως 37,79 ευρώ καθαρά τον μήνα στα πέντε εξεταζόμενα ζεύγη μικτών συντάξεων:

Γιατί ο μικρότερος φόρος δεν εξουδετερώνει την απώλεια

Ένα ενδιαφέρον στοιχείο των υπολογισμών είναι ότι ο συνταξιούχος που περνά στο υψηλότερο κλιμάκιο ΕΑΣ καταβάλλει συνήθως μικρότερο φόρο εισοδήματος.

Αυτό συμβαίνει επειδή η αυξημένη ΕΑΣ μειώνει το ποσό της σύνταξης που απομένει για φορολόγηση.

Στο παράδειγμα των 2.410 και 2.412 ευρώ, ο μηνιαίος φόρος μειώνεται από 313,49 σε 301,28 ευρώ.

Η φορολογική ελάφρυνση των 12,21 ευρώ, όμως, δεν αρκεί για να αντισταθμίσει την απότομη αύξηση της ΕΑΣ κατά 48,38 ευρώ.

Αντίστοιχα, μειώνεται ελαφρά και η κράτηση υπέρ υγείας, καθώς το 6% υπολογίζεται στο ποσό της σύνταξης που απομένει μετά την ΕΑΣ.

Επομένως, η μεγαλύτερη εισφορά περιορίζει τόσο την υγειονομική κράτηση όσο και τον φόρο, αλλά η τελική καθαρή σύνταξη παραμένει μικρότερη.

Η λύση που θα καταργούσε την ανατροπή

Το πρόβλημα δημιουργείται επειδή ο συντελεστής της ΕΑΣ επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης μόλις αυτή περάσει στο επόμενο κλιμάκιο.

Εάν η εισφορά υπολογιζόταν προοδευτικά, όπως ο φόρος εισοδήματος, με τον υψηλότερο συντελεστή μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο κάθε κλιμακίου, δεν θα υπήρχαν αυτές οι απότομες απώλειες κατά τη μετάβαση.

Η αναπροσαρμογή των ορίων της ΕΑΣ μαζί με τις ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων περιορίζει ορισμένες επιπτώσεις, αλλά δεν αλλάζει τον βασικό μηχανισμό.

Το παράδοξο, επομένως, παραμένει: ένας συνταξιούχος μπορεί να έχει μεγαλύτερη σύνταξη στα χαρτιά, αλλά να λαμβάνει λιγότερα χρήματα στον τραπεζικό του λογαριασμό.