Νέο κεφάλαιο στην προστασία της πρώτης κατοικίας ανοίγει από τις 21 Σεπτεμβρίου, όταν ενεργοποιείται η ειδική δυνατότητα του εξωδικαστικού μηχανισμού που επιτρέπει τη διάσωση της κύριας κατοικίας με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποκτά έτσι ένα πρόσθετο εργαλείο για όσους διαθέτουν περισσότερα ακίνητα αλλά θέλουν να διατηρήσουν την πρώτη κατοικία τους, χωρίς πάντως να θεσπίζεται μια γενική και άνευ όρων ασπίδα απέναντι στους πλειστηριασμούς.
Πώς λειτουργεί η νέα διαδικασία
Η νέα διαδικασία προβλέπεται σε άρθρο του ν. 5313/2026 και αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιμετωπίζεται η ακίνητη περιουσία κατά τη ρύθμιση. Με την οριστική υποβολή της αίτησης, οι συμμετέχοντες πιστωτές μπορούν να καταθέσουν αντιπρόταση που προβλέπει την εκποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη, εξαιρώντας την κύρια κατοικία, στον βαθμό που αυτό απαιτείται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων.
Ο οφειλέτης έχει δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την αντιπρόταση. Εάν η κύρια κατοικία ανήκει κατά μερίδιο και σε συνοφειλέτη ή εγγυητή, απαιτούνται η συνυποβολή της αίτησης και η συνυπογραφή της σύμβασης από το συγκεκριμένο πρόσωπο.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, για τον υπολογισμό των μηνιαίων δόσεων της συγκεκριμένης ρύθμισης, λαμβάνεται υπόψη ως αξία ακίνητης περιουσίας μόνο η αξία της κύριας κατοικίας. Η ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων ενσωματώνεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να προκύψει μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση και ευνοϊκότερη αναδιάρθρωση του υπόλοιπου χρέους.
Πότε προστατεύεται το σπίτι
Η προστασία, ωστόσο, ισχύει όσο τηρείται η συμφωνία. Μετά την υπογραφή της σύμβασης, οι πιστωτές που δεσμεύονται από αυτή δεν μπορούν να επισπεύσουν αναγκαστική εκτέλεση στην κύρια κατοικία, να λάβουν ασφαλιστικά μέτρα επ’ αυτής ή να εγγράψουν νέα υποθήκη. Εάν όμως ο οφειλέτης αθετήσει τη ρύθμιση, η προστασία παύει και επανέρχεται η δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Για τα ακίνητα που θα ρευστοποιηθούν προβλέπεται οργανωμένη διαδικασία εκποίησης με δικαστικό επιμελητή και ηλεκτρονικά μέσα. Η ημερομηνία εκποίησης ορίζεται σε διάστημα από 40 έως 60 ημέρες από τη σύνταξη της σχετικής έκθεσης, χωρίς να συνυπολογίζεται ο Αύγουστος.
Από τις 72 δόσεις έως το ακατάσχετο
Η ενεργοποίηση του νέου εργαλείου συμπληρώνει τις παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή. Το κατώφλι υπαγωγής στον εξωδικαστικό μειώθηκε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ενώ οι οφειλές προς τράπεζες και servicers μπορούν να ρυθμίζονται έως 420 δόσεις. Παράλληλα λειτουργεί η νέα ρύθμιση έως 72 δόσεις για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και το βασικό ακατάσχετο όριο τραπεζικού λογαριασμού έχει αυξηθεί από 1.250 σε 1.600 ευρώ.
Το νέο πλαίσιο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η χρήση του εξωδικαστικού έχει ενισχυθεί σημαντικά. Στο τέλος Ιουλίου είχαν ολοκληρωθεί συνολικά 66.578 ρυθμίσεις, που αντιστοιχούσαν σε αρχικές οφειλές 20,19 δισ. ευρώ, ενώ μόνο μέσα στον Ιούλιο προστέθηκαν 2.164 νέες επιτυχείς ρυθμίσεις ύψους 511 εκατ. ευρώ.
