Οκτώ εβδομάδες πληρωμένης άδειας για να φροντίσει το νέο της κουτάβι.
Για κάποιους, το αίτημα ακούγεται υπερβολικό. Για άλλους, δεν είναι παρά η αναγνώριση μιας πραγματικότητας που όλο και περισσότεροι ιδιοκτήτες-κηδεμόνες κατοικιδίων γνωρίζουν καλά: οι πρώτες ημέρες με ένα ζώο στο σπίτι δεν είναι πάντα εύκολες.
Η ιστορία μιας εργαζόμενης που ζήτησε άδεια από τη δουλειά της για να δεθεί με το κουτάβι της έγινε θέμα συζήτησης στα αυστραλιανά μέσα ενημέρωσης τις τελευταίες ώρες, προκαλώντας αντιδράσεις για το κατά πόσο η φροντίδα ενός κατοικιδίου μπορεί να αντιμετωπίζεται όπως η φροντίδα ενός νεογέννητου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του News.com.au, η γυναίκα ζήτησε οκτώ εβδομάδες άδειας μετ’ αποδοχών, επικαλούμενη τις δυσκολίες που συνοδεύουν την προσαρμογή ενός κουταβιού στο νέο του περιβάλλον.
Στο ίδιο δημοσίευμα αναφέρεται ότι υποστήριξε πως η φροντίδα του απαιτεί χρόνο και ενέργεια, ενώ φέρεται να προειδοποίησε ότι θα κατήγγελλε διάκριση σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματός της.
Κάπως έτσι, μια συζήτηση για ένα κουτάβι μετατράπηκε σε αντιπαράθεση για το τι σημαίνει σήμερα οικογένεια, ποιες ανάγκες πρέπει να αναγνωρίζει ένας εργοδότης και πού σταματά η προσωπική επιλογή και αρχίζει η επαγγελματική υποχρέωση.
Οι πρώτες εβδομάδες με ένα κουτάβι δεν είναι εύκολες
Όποιος έχει φέρει κουτάβι στο σπίτι ξέρει ότι η φροντίδα του δεν περιορίζεται σε μια βόλτα και ένα μπολ με φαγητό.
Το ζώο χρειάζεται εκπαίδευση, συχνές εξόδους, επίβλεψη και χρόνο για να μάθει να μένει μόνο του. Οι νύχτες μπορεί να είναι δύσκολες, ενώ η προσαρμογή απαιτεί υπομονή και συνέπεια.
Για τους ανθρώπους που θεωρούν τα κατοικίδιά τους μέλη της οικογένειας, η ανάγκη να βρίσκονται κοντά τους τις πρώτες ημέρες είναι απολύτως κατανοητή. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που οργανώνουν την άδειά τους ή αλλάζουν προσωρινά το πρόγραμμά τους όταν υιοθετούν ένα ζώο.
Αυτό, ωστόσο, είναι διαφορετικό από το να ζητά κανείς δύο μήνες πληρωμένης άδειας από τον εργοδότη του.
Η άδεια μητρότητας συνδέεται με την εγκυμοσύνη, τον τοκετό, την ανάρρωση και τη φροντίδα ενός βρέφους.
Πρόκειται για ανάγκες με διαφορετικές απαιτήσεις, τις οποίες δεν μπορεί να καλύψει η ίδια σύγκριση με την απόκτηση ενός κατοικιδίου.
Το ότι ένα κουτάβι χρειάζεται φροντίδα δεν σημαίνει ότι οι δύο περιπτώσεις είναι ισοδύναμες.
Τι είναι η «pawternity» και γιατί συζητείται όλο και περισσότερο
Ο όρος «pawternity» προκύπτει από τον συνδυασμό των αγγλικών λέξεων «paw» (πατούσα) και «maternity» (μητρότητα). Περιγράφει τις άδειες που προσφέρουν ορισμένες επιχειρήσεις σε εργαζομένους οι οποίοι αποκτούν ή υιοθετούν κατοικίδιο.
Δεν πρόκειται για ένα ενιαίο σύστημα ούτε για καθολικά κατοχυρωμένο δικαίωμα. Είναι μια πρακτική που εμφανίζεται σε διαφορετικές μορφές, ανάλογα με την πολιτική κάθε εργοδότη.
Το News.com.au αναφέρει, μεταξύ άλλων, τις εταιρείες BrewDog και Commonwealth Bank, οι οποίες έχουν προσφέρει μορφές άδειας που σχετίζονται με την απόκτηση κατοικιδίου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι δικαιούνται αυτομάτως πολυήμερη άδεια με αποδοχές. Δείχνει, όμως, ότι ορισμένες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν το θέμα ως μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για τις παροχές προς το προσωπικό τους.
Για τους υποστηρικτές της πρακτικής, μια τέτοια διευκόλυνση μπορεί να βοηθήσει τόσο τον εργαζόμενο όσο και το ζώο. Για τους επικριτές της, το πρόβλημα αρχίζει όταν μια προαιρετική παροχή παρουσιάζεται ως δικαίωμα αντίστοιχο με την άδεια μητρότητας.
Ποιος θα πληρώσει την άδεια;
Αυτό είναι το ερώτημα που δύσκολα μπορεί να αποφύγει κανείς.
Οι οκτώ εβδομάδες δεν είναι λίγες. Σε ένα εργασιακό περιβάλλον όπου οι συνάδελφοι καλούνται να καλύψουν τα καθήκοντα ενός απόντος εργαζομένου και οι επιχειρήσεις να διαχειριστούν το κόστος της απουσίας, μια τέτοια παροχή δεν είναι απλώς μια προσωπική διευκόλυνση.
Θα πρέπει να ισχύει για κάθε εργαζόμενο που αποκτά κατοικίδιο; Θα αφορά μόνο κουτάβια ή και ενήλικους σκύλους που υιοθετούνται από καταφύγια; Τι θα συμβαίνει με τις γάτες ή με ένα ζώο που χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα; Και πόσες ημέρες άδειας θα θεωρούνται εύλογες;
Δεν υπάρχουν αυτονόητες απαντήσεις. Υπάρχει, όμως, μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε μια εταιρεία που επιλέγει να προσφέρει λίγες ημέρες άδειας ή ευέλικτο ωράριο και σε μια γενικευμένη απαίτηση για οκτώ εβδομάδες μετ’ αποδοχών.
Η πρώτη περίπτωση μπορεί να αποτελεί μια σύγχρονη εργασιακή παροχή. Η δεύτερη ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για τα όρια και τις προτεραιότητες της εργασιακής προστασίας.
Και στην Ελλάδα τι θα γινόταν;
Η συγκεκριμένη ιστορία θα μπορούσε εύκολα να προκαλέσει ανάλογη αντιπαράθεση και στην Ελλάδα. Αρκεί να τεθεί το ερώτημα σε έναν χώρο εργασίας: θα δεχόσουν να πάρει ο συνάδελφός σου οκτώ εβδομάδες άδεια με αποδοχές επειδή απέκτησε σκύλο;
Οι απαντήσεις πιθανότατα θα διέφεραν σημαντικά, ακόμη και μεταξύ ανθρώπων που αγαπούν τα ζώα.
Στην Ελλάδα, η απόκτηση κατοικιδίου δεν δημιουργεί αυτομάτως δικαίωμα σε άδεια μητρότητας ή σε αντίστοιχη πληρωμένη απουσία. Μια επιχείρηση μπορεί να εξετάσει πρόσθετες διευκολύνσεις, εφόσον αυτές είναι συμβατές με το ισχύον νομικό πλαίσιο και τους όρους απασχόλησης. Αυτό, όμως, είναι διαφορετικό από τη θεσμοθέτηση μιας νέας άδειας για όλους τους εργαζομένους.
Το ζήτημα δεν είναι αν κάποιος αγαπά αρκετά τον σκύλο του. Είναι αν μια τέτοια ανάγκη πρέπει να καλύπτεται από τον εργοδότη και με ποιους όρους.
Η αγάπη για τα ζώα δεν χρειάζεται να γίνει διαγωνισμός
Η υπόθεση έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας ιστορίας που προκαλεί έντονες αντιδράσεις: ένα ασυνήθιστο αίτημα, μια σύγκριση που αγγίζει ευαίσθητα ζητήματα και δύο πλευρές που δύσκολα θα συμφωνήσουν.
Από τη μία, άνθρωποι που θεωρούν αυτονόητο ότι ένα κατοικίδιο χρειάζεται χρόνο και φροντίδα. Από την άλλη, όσοι πιστεύουν ότι η άδεια μητρότητας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς για κάθε σημαντική προσωπική επιλογή.
Στην πραγματικότητα, δεν χρειάζεται να επιλέξει κανείς ανάμεσα στην αγάπη για τα ζώα και στον σεβασμό προς τους γονείς.
Μπορεί να αναγνωρίζει ότι ένα κουτάβι χρειάζεται φροντίδα, χωρίς να θεωρεί ότι η απόκτησή του δημιουργεί τις ίδιες ανάγκες με τη γέννηση ενός παιδιού.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ένα κουτάβι αξίζει την προσοχή του ανθρώπου του. Αυτή είναι δεδομένη για όποιον αναλαμβάνει υπεύθυνα τη φροντίδα του.
Το ερώτημα είναι πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η εργασιακή ευελιξία και αν κάθε προσωπική ανάγκη μπορεί να μετατραπεί σε πληρωμένη άδεια.
Και ίσως εκεί βρίσκεται ο λόγος που η συγκεκριμένη ιστορία προκαλεί τόσο μεγάλη συζήτηση: δεν αφορά μόνο όσους έχουν κατοικίδια, αλλά όλους όσοι προσπαθούν να βρουν χώρο για την προσωπική τους ζωή μέσα σε ένα απαιτητικό εργασιακό περιβάλλον.
