Όποιος ζει με γάτα το έχει βιώσει έστω μία φορά. Σηκώνει το βλέμμα και βλέπει δύο μάτια να τον παρακολουθούν αμίλητα από την άκρη του καναπέ, από το πάτωμα της κουζίνας ή από μια γωνία του κρεβατιού.
Μερικές φορές το βλέμμα κρατά λίγα δευτερόλεπτα. Άλλες πάλι, η γάτα μοιάζει να κοιτάζει επίμονα χωρίς να αποσπάται από τίποτα, σαν να περιμένει κάτι ή σαν να προσπαθεί να «διαβάσει» τον άνθρωπό της.
Οι γάτες χρησιμοποιούν πολύ περισσότερο το βλέμμα απ’ όσο πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Παρότι θεωρούνται πιο ανεξάρτητες και πιο «σιωπηλές» στην επικοινωνία τους σε σχέση με έναν σκύλο, στην πραγματικότητα παρατηρούν συνεχώς όσα συμβαίνουν γύρω τους.
Το επίμονο κοίταγμα είναι συχνά ένας τρόπος να συλλέγουν πληροφορίες, να παρακολουθούν κινήσεις και να καταλαβαίνουν τι πρόκειται να συμβεί μέσα στο σπίτι.
Πολλές φορές, πίσω από αυτό το βλέμμα κρύβεται απλώς αναμονή. Η γάτα μπορεί να έχει συνδέσει συγκεκριμένες ώρες, κινήσεις ή ήχους με το φαγητό, το παιχνίδι ή την προσοχή που θέλει να πάρει.
Έτσι, όταν βλέπει τον άνθρωπό της να κινείται προς την κουζίνα ή να σηκώνεται από τον καναπέ, τον παρακολουθεί στενά, σχεδόν σαν να προσπαθεί να προβλέψει την επόμενη κίνηση.
Υπάρχουν όμως και στιγμές που το επίμονο βλέμμα λειτουργεί διαφορετικά. Οι ειδικοί στη συμπεριφορά των ζώων εξηγούν ότι οι γάτες συχνά κοιτούν σταθερά ανθρώπους με τους οποίους αισθάνονται οικειότητα.
Σε αντίθεση με πολλά άλλα ζώα, μια γάτα που νιώθει ασφαλής δεν αποφεύγει απαραίτητα την οπτική επαφή. Αντίθετα, μπορεί να τη χρησιμοποιεί σαν μορφή σύνδεσης.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές γάτες ανοιγοκλείνουν αργά τα μάτια τους όταν κοιτούν κάποιον που εμπιστεύονται. Αυτή η κίνηση, που πολλοί αποκαλούν «φιλί της γάτας», θεωρείται ένδειξη ηρεμίας και ασφάλειας. Είναι ένας τρόπος επικοινωνίας που δεν έχει ήχους ούτε κινήσεις, αλλά μεταφέρει ξεκάθαρα ότι το ζώο αισθάνεται άνετα στο περιβάλλον του.
Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις όπου το έντονο κοίταγμα σημαίνει κάτι πιο απλό: περιέργεια. Οι γάτες είναι από τη φύση τους παρατηρητικά ζώα και πολλές φορές μένουν ακίνητες κοιτώντας κάποιον μόνο και μόνο επειδή προσπαθούν να επεξεργαστούν μια κίνηση, έναν ήχο ή μια αλλαγή στη συμπεριφορά του.
Κάποιες φορές, μάλιστα, οι άνθρωποι αποδίδουν υπερβολικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά σε αυτό το βλέμμα, σαν η γάτα να σκέφτεται ή να «κρίνει» όσα συμβαίνουν γύρω της. Στην πραγματικότητα, το πιθανότερο είναι ότι απλώς παρατηρεί, περιμένει ή προσπαθεί να καταλάβει αν επίκειται κάτι που την αφορά άμεσα.
Κάποιες φορές, οι γάτες κοιτούν τους ανθρώπους τους με τέτοια ένταση που σχεδόν δημιουργούν αμηχανία. Σαν να περιμένουν κάτι που μόνο εκείνες γνωρίζουν ή σαν να συμμετέχουν σε μια συζήτηση που γίνεται χωρίς λέξεις.
Και ίσως γι’ αυτό το βλέμμα τους μένει τόσο συχνά στο μυαλό των ανθρώπων. Επειδή ποτέ δεν είσαι απόλυτα σίγουρος αν σε παρατηρούν, αν σε μελετούν ή αν απλώς βαριούνται και έτυχε να βρίσκεσαι μπροστά τους εκείνη τη στιγμή.
