Ισχυρό αποτύπωμα σε δύο προνομιακά για την Αριστερά πεδία πολιτικής αποκτά η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ), σύμφωνα με τη νέα δημοσκόπηση της GPO για το Star. Η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα προηγείται στην εμπιστοσύνη των πολιτών για την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, ενώ παράλληλα εδραιώνεται στη δεύτερη θέση της εκλογικής κατάταξης.
Τα ευρήματα δεν ανατρέπουν την καθαρή πρωτιά της ΝΔ, δείχνουν, όμως, ότι η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα αρχίζει να αποκτά διακριτή πολιτική ταυτότητα και να υπερισχύει του ΠΑΣΟΚ στη διεκδίκηση του προοδευτικού και κεντροαριστερού ακροατηρίου.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο τα ποιοτικά αυτά πλεονεκτήματα μπορούν να μετατραπούν σε ευρύτερη κυβερνητική αξιοπιστία. Προς το παρόν, η ΕΛΑΣ καταγράφει σαφή πρόοδο ως βασική δύναμη της αντιπολίτευσης, αλλά παραμένει σε μεγάλη απόσταση από τη ΝΔ.
Πρώτη δύναμη στην αντιμετώπιση της διαφθοράς
Το καθαρότερο πολιτικό κέρδος για την ΕΛΑΣ εντοπίζεται στο ζήτημα της διαφθοράς. Στην ερώτηση ποιο κόμμα εμπιστεύονται περισσότερο οι πολίτες για την αντιμετώπισή της, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη προηγείται με 20,9%.
Η ΝΔ ακολουθεί με 17,7%, ενώ το ΠΑΣΟΚ περιορίζεται στο 11,2%. Η διαφορά των 3,2 ποσοστιαίων μονάδων από το κυβερνών κόμμα δίνει στην ΕΛΑΣ ένα ουσιαστικό πολιτικό πλεονέκτημα σε έναν τομέα που συνδέεται με τη διαφάνεια, τη θεσμική λειτουργία και τη λογοδοσία.
Η επίδοση αυτή δείχνει ότι το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα κατορθώνει να λειτουργήσει ως βασικός αποδέκτης της δυσπιστίας απέναντι στην κυβέρνηση σε θέματα θεσμών. Δεν πρόκειται απλώς για μια υψηλότερη κομματική συσπείρωση, αλλά για ένδειξη ότι η ΕΛΑΣ αρχίζει να αποκτά αναγνωρίσιμο θεματικό πλεονέκτημα απέναντι στους δύο κύριους ανταγωνιστές της.
Ταυτόχρονα, η τρίτη θέση του ΠΑΣΟΚ αποτυπώνει τη δυσκολία του να μετατρέψει τη θεσμική κριτική που ασκεί σε αυξημένη κοινωνική εμπιστοσύνη.
Συμβολική πρωτιά στο κοινωνικό κράτος
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται στο κοινωνικό κράτος, όπου η ΕΛΑΣ βρίσκεται στην πρώτη θέση με 22,7%. Η ΝΔ ακολουθεί σε απόσταση μόλις μίας μονάδας, με 21,7%, και το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο 14,4%.
Η συγκεκριμένη πρωτιά έχει ιδιαίτερο πολιτικό και ιδεολογικό βάρος. Το κοινωνικό κράτος αποτελεί παραδοσιακά κεντρικό πεδίο αναφοράς των κομμάτων της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς. Η ΕΛΑΣ εμφανίζεται να κατοχυρώνει αυτόν τον χώρο απέναντι στο ΠΑΣΟΚ και, έστω οριακά, απέναντι στην κυβερνητική παράταξη.
Η διαφορά από τη ΝΔ είναι μικρή και δεν επιτρέπει συμπεράσματα περί απόλυτης κυριαρχίας. Το γεγονός, όμως, ότι το νεότερο πολιτικό σχήμα καταλαμβάνει την πρώτη θέση δείχνει πως η έμφαση στην κοινωνική προστασία, στις δημόσιες υπηρεσίες και στη στήριξη των ασθενέστερων στρωμάτων βρίσκει ανταπόκριση.
Σταθερά δεύτερη στην πρόθεση ψήφου
Η ποιοτική ενίσχυση της ΕΛΑΣ συνοδεύεται από εδραίωση στη δεύτερη θέση της εκλογικής κατάταξης.
Στην πρόθεση ψήφου συγκεντρώνει 13,5%, παρουσιάζοντας άνοδο 0,3 ποσοστιαίας μονάδας σε σύγκριση με την έρευνα του Ιουνίου. Η ΝΔ προηγείται με 25,8%, ενώ το ΠΑΣΟΚ ακολουθεί στην τρίτη θέση με 10,8%.
Στην εκτίμηση ψήφου, η ΕΛΑΣ φτάνει το 16%, έναντι 30,6% της ΝΔ και 12,8% του ΠΑΣΟΚ. Η απόστασή της από την κυβερνητική παράταξη ανέρχεται στις 14,6 μονάδες, ενώ το πλεονέκτημά της απέναντι στο ΠΑΣΟΚ διαμορφώνεται στις 3,2 μονάδες.
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι η ΕΛΑΣ έχει αποκτήσει προβάδισμα στη μάχη για την πολιτική εκπροσώπηση του ευρύτερου προοδευτικού χώρου. Η δεύτερη θέση δεν φαίνεται συγκυριακή, καθώς συνοδεύεται από θετικές επιδόσεις σε επιμέρους δείκτες πολιτικής εμπιστοσύνης.
Δεν έχει, ωστόσο, διαμορφωθεί ακόμη συνθήκη εκλογικού ντέρμπι. Η ΝΔ παραμένει υπερδιπλάσια της ΕΛΑΣ στην πρόθεση ψήφου και διατηρεί σαφή υπεροχή στην εκτίμηση. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη εμφανίζεται περισσότερο ως εδραιωμένη αξιωματική αντιπολίτευση παρά ως άμεση διεκδικήτρια της πρώτης θέσης.
Η ακρίβεια παραμένει το μεγάλο εμπόδιο
Η βασική αδυναμία της ΕΛΑΣ καταγράφεται στο ζήτημα που απασχολεί περισσότερο τα νοικοκυριά, την ακρίβεια.
Παρά την εκτεταμένη δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, οι πολίτες εξακολουθούν να εμπιστεύονται περισσότερο τη ΝΔ για την αντιμετώπισή του. Η κυβερνητική παράταξη συγκεντρώνει 23,5%, η ΕΛΑΣ 17,4% και το ΠΑΣΟΚ 13,3%.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι το 44% δεν εμπιστεύεται κανένα από τα τρία κόμματα. Το ποσοστό αυτό αποτυπώνει το μέγεθος του πολιτικού κενού καθώς η κυβέρνηση δέχεται πίεση για την ακρίβεια, αλλά η αντιπολίτευση δεν έχει κατορθώσει να πείσει ότι διαθέτει αποτελεσματικότερη λύση.
Για την ΕΛΑΣ πρόκειται για το σοβαρότερο εμπόδιο στην προσπάθειά της να διευρύνει την εκλογική επιρροή της. Η υπεροχή στο κοινωνικό κράτος δημιουργεί θετικό έδαφος, αλλά δεν αρκεί εάν δεν συνδυαστεί με αξιόπιστη πρόταση για τις τιμές, τα εισοδήματα, τη στέγαση και την καθημερινή οικονομική πίεση.
Περιορισμένη απήχηση του οικονομικού προγράμματος
Η θετική αξιολόγηση του οικονομικού προγράμματος που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται στο 24,6%. Το αντίστοιχο ποσοστό για τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ είναι ελαφρώς υψηλότερο, στο 26,6%.
Το εύρημα έχει δύο αναγνώσεις. Από τη μία πλευρά, περίπου ένας στους τέσσερις πολίτες αξιολογεί θετικά τις προτάσεις της ΕΛΑΣ, γεγονός που της παρέχει μια βάση πολιτικής ανάπτυξης. Από την άλλη, το ποσοστό παραμένει αισθητά χαμηλότερο από εκείνο που απαιτείται για να παρουσιαστεί το κόμμα ως πλειοψηφική κυβερνητική επιλογή.
Στο ερώτημα ποιος από τους τρεις πολιτικούς αρχηγούς έπεισε περισσότερο, ο Αλέξης Τσίπρας συγκεντρώνει 15,5%. Προηγείται του Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος βρίσκεται στο 10,6%, αλλά υπολείπεται του Κυριάκου Μητσοτάκη, που καταγράφει 25,9%.
Το 45,9% απαντά «κανένας», ποσοστό που αποτυπώνει τη γενικευμένη δυσπιστία προς την πολιτική ηγεσία.
Μεγάλη απόσταση στην εξωτερική πολιτική
Η ΕΛΑΣ εμφανίζει επίσης σαφή υστέρηση στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Η ΝΔ συγκεντρώνει ποσοστό εμπιστοσύνης 36,1%, έναντι 13,9% της ΕΛΑΣ και 11,5% του ΠΑΣΟΚ.
Η διαφορά επιβεβαιώνει ότι η κυβέρνηση διατηρεί ισχυρό πλεονέκτημα στα θέματα διεθνούς εκπροσώπησης, άμυνας και διαχείρισης εθνικών κρίσεων. Η ΕΛΑΣ προηγείται και εδώ του ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν έχει ακόμη διαμορφώσει προφίλ ικανό να αμφισβητήσει την κυβερνητική υπεροχή.
Η αδυναμία αυτή αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς το 51,2% των πολιτών δηλώνει ότι ανησυχεί πολύ ή αρκετά για το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου με την Τουρκία.
Η πολιτική ευκαιρία και τα όρια
Η έρευνα της GPO αποτυπώνει μια πραγματική πολιτική ευκαιρία για την ΕΛΑΣ. Το κόμμα έχει εδραιωθεί στη δεύτερη θέση, προηγείται καθαρά του ΠΑΣΟΚ και αποκτά θεματικά πλεονεκτήματα σε δύο πεδία με ισχυρό ιδεολογικό και κοινωνικό φορτίο.
Η πρωτιά στη διαφθορά μπορεί να αποτελέσει βάση για εντονότερη θεσμική αντιπολίτευση. Η αντίστοιχη επίδοση στο κοινωνικό κράτος δίνει στην ΕΛΑΣ τη δυνατότητα να διεκδικήσει την ηγεμονία στον προοδευτικό χώρο, συνδέοντας την κοινωνική προστασία με την καθημερινότητα των πολιτών.
Η εικόνα, όμως, δεν είναι χωρίς αντιφάσεις. Η ΕΛΑΣ υπερισχύει σε συγκεκριμένους ποιοτικούς δείκτες, αλλά παραμένει πολύ πίσω από τη ΝΔ στην πρόθεση και στην εκτίμηση ψήφου. Δεν έχει πείσει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα την ακρίβεια, ενώ υστερεί σημαντικά στην εξωτερική πολιτική και στην προσωπική αξιολόγηση των ηγετών.
Το επόμενο πολιτικό της βήμα δεν είναι απλώς να διατηρήσει τη δεύτερη θέση. Είναι να ενώσει τα επιμέρους πλεονεκτήματα σε μια συνολική πρόταση διακυβέρνησης, να μετατρέψει την εμπιστοσύνη για το κοινωνικό κράτος και τη διαφθορά σε αξιοπιστία για την οικονομία, την ακρίβεια, τους θεσμούς και την εξωτερική πολιτική.
