Στην Ελλάδα επιστρέφουν, περισσότερο από έναν αιώνα μετά τη μεταφορά τους στη Σόφια, 48 κειμήλια ιδιαίτερης ιστορικής και θρησκευτικής αξίας, έπειτα από συμφωνία που υπέγραψε το υπουργείο Πολιτισμού με τη Βουλγαρία. Τα αντικείμενα προέρχονται από μονές και εκκλησιαστικά ιδρύματα των Σερρών και είχαν μεταφερθεί στη βουλγαρική πρωτεύουσα το 1917, εν μέσω του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.
Η επιστροφή των 48 κειμηλίων αποτελεί το αποτέλεσμα πολυετών διαπραγματεύσεων που, σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, διεξήχθησαν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας με τη Βουλγαρία. Σε αντάλλαγμα, η ελληνική πλευρά θα παραδώσει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που είχε εντοπιστεί το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου.
Η συμφωνία Μενδώνη – Μιλόσεφ
Το Μνημόνιο Κατανόησης υπέγραψαν την Τρίτη (29.09.2026) η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο Βούλγαρος ομόλογός της Ευτίμ Μιλόσεφ, επισφραγίζοντας μία συμφωνία για την οποία, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, προηγήθηκαν συστηματικές και πολυετείς διαπραγματεύσεις.
Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, και έκτοτε εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Στη Βουλγαρία τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που βρέθηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας, ο οποίος βασίλεψε από το 997 έως το 1014.
Μαζί θα παραδοθεί και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που είχε εντοπιστεί στις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους εντός της Βασιλικής. Τα λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Η συμφωνία, πάντως, δεν κλείνει τον κύκλο των διαπραγματεύσεων μεταξύ Αθήνας και Σόφιας. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις επαφές τους για την ταυτοποίηση και την πιθανή ένταξη σε επόμενη συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
Παρουσία Μητσοτάκη και Ράντεφ η υπογραφή των πρωτοκόλλων
Τα σχετικά πρωτόκολλα αναμένεται να υπογραφούν το Σάββατο (03.10.2026) στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου Προέδρου Ρούμεν Ράντεφ.
Τα 48 κειμήλια θα παραμείνουν σε έκθεση στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026.
Στη συνέχεια θα πάρουν τον δρόμο της επιστροφής στους χώρους από τους οποίους προέρχονται, καθώς θα παραδοθούν στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, στην Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, ανάλογα με την προέλευση κάθε αντικειμένου.
