Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία και τη Λιβύη έστειλαν από τον ΟΗΕ η Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κύπρος, η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με κοινή δήλωση που εκφώνησε την Δευτέρα (26.10.2026) ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, απορρίπτοντας την πρόσφατη απόφαση της λιβυκής Βουλής να κυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Οι έξι πλευρές, στην κοινή δήλωση που εκφωνήθηκε στον ΟΗΕ, υπογραμμίζουν ότι η απόφαση δεν μεταβάλλει τον «άκυρο και ανυπόστατο» χαρακτήρα του τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Παράλληλα, προειδοποιούν ότι η αποδοχή αυθαίρετων διμερών συμφωνιών δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο για την περιφερειακή ασφάλεια, ενώ η Αθήνα επαναβεβαιώνει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Εκφωνώντας τη δήλωση, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης επισήμανε ότι η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης «εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα», καθώς αναδεικνύει τον κίνδυνο υπονόμευσης της διεθνούς έννομης τάξης μέσω διμερών συμφωνιών που θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Όπως υπογράμμισε, το Διεθνές Δίκαιο, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και το εθιμικό διεθνές δίκαιο αποτελούν το πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, διασφαλίζοντας τη νομική προβλεψιμότητα και την ειρηνική συνύπαρξη των κρατών.
Στο πλαίσιο αυτό, προειδοποίησε ότι η αποδοχή συμφωνιών που παραβλέπουν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου «θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών».
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
«Παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα των νησιών»
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη νομική υπόσταση του τουρκολιβυκού μνημονίου, με την κοινή δήλωση να απορρίπτει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο η πρόσφατη κύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή να μεταβάλει το καθεστώς του.
«Το ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αντίκειται στις θεμελιώδεις αυτές αρχές. Παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας», ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών.
Ξεκαθάρισε, μάλιστα, ότι η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης «δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα».
«Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη», τόνισε, αποτυπώνοντας την κοινή θέση των έξι πλευρών.
Στήριξη σε μια ενωμένη Λιβύη και διάλογο για τις θαλάσσιες ζώνες
Παρά την απόρριψη του μνημονίου, η κοινή δήλωση επαναβεβαιώνει τη στήριξη στην πολιτική σταθεροποίηση της Λιβύης και στην επανένωση των θεσμών της, συνδέοντας την προοπτική αυτή με την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
«Παραμένουμε προσηλωμένοι στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης», υπογράμμισε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, σημειώνοντας ότι η πολιτική μετάβαση της χώρας και οι σχέσεις της με τα γειτονικά κράτη οφείλουν να διέπονται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις αρχές της καλής γειτονίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Αθήνα επανέλαβε ότι παραμένει διαθέσιμη για τη συνέχιση των διμερών συνομιλιών με τη Λιβύη σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και της καλής πίστης.
Η δήλωση ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι «ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες».
ΕΕ: «Άκυρο το μνημόνιο, παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών»
Στην πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο αναφέρθηκε και ο πρέσβης Σταύρος Λαμπρινίδης, υπενθυμίζοντας τη δήλωση που εκδόθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2026 εξ ονόματος και των 27 κρατών-μελών, μετά την απόφαση της λιβυκής Βουλής να κυρώσει τη συμφωνία μια ημέρα νωρίτερα.
Στη δήλωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση εκφράζει την «έντονη λύπη» της για την εξέλιξη αυτή, ξεκαθαρίζοντας ότι η θέση των Βρυξελλών παραμένει αμετάβλητη.
Όπως επισημαίνεται, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019, τα οποία επαναλήφθηκαν τον Ιούνιο του 2025, το τουρκολιβυκό μνημόνιο «παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας».
«Είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη» αναφέρει η δήλωση.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στρατηγικό συμφέρον στη διατήρηση ενός σταθερού και ασφαλούς περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο, καλώντας όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών της, σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Γκουτέρες από Αίγυπτο: «Απαράδεκτες οι παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου»
Είχε προηγηθεί, λίγη ώρα νωρίτερα, παρέμβαση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, από το Κάιρο, όπου πραγματοποιεί επίσκεψη.
Ερωτηθείς για τη στάση του Οργανισμού απέναντι σε θαλάσσιες συμφωνίες που παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, με τον δημοσιογράφο να αναφέρεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο Αντόνιο Γκουτέρες ξεκαθάρισε ότι «οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου είναι απαράδεκτες». Χωρίς να κατονομάσει την Τουρκία ή τη Λιβύη, υπογράμμισε ότι «οτιδήποτε δεν είναι συμβατό με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν πρέπει να γίνεται σεβαστό ούτε να γίνεται αποδεκτό», επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη «η ισχύς του νόμου να υπερισχύει του νόμου της βίας».
