Στο προσκήνιο της Συνόδου Κορυφής βρέθηκαν και πάλι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επιδίδονται σε ένα άτυπο μπρα-ντε-φερ.
Παρά το γεγονός πως η Σύνοδος του ΝΑΤΟ είχε βασικό αντικείμενο την αύξηση των αμυντικών δαπανών των ευρωπαϊκών χωρών μελών, τα ελληνοτουρκικά απασχόλησαν και πάλι τους Συμμάχους με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να αναφέρονται στα F-35 και το casus belli.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Συγκεκριμένα η συζήτηση επικεντρώθηκε στις εξοπλιστικές ισορροπίες στο Αιγαίο, στην πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, αλλά και στο ζήτημα του τουρκικού casus belli.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε ότι η Άγκυρα ουδέποτε σχολίασε τις αμυντικές προμήθειες της Ελλάδας και κάλεσε την Αθήνα να ακολουθήσει την ίδια στάση απέναντι στις τουρκικές εξοπλιστικές κινήσεις.
Παράλληλα, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η Τουρκία μπορεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, σημειώνοντας ότι συνεχίζονται οι επαφές με την Ουάσιγκτον, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν παρεμβαίνει στις αποφάσεις των ΗΠΑ σχετικά με τις εξαγωγές αμυντικού υλικού, υπογράμμισε όμως ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η χώρα συνεχίζει απρόσκοπτα το δικό της εξοπλιστικό πρόγραμμα, με την επιχειρησιακή αξιοποίηση των Rafale, την αναβάθμιση των F-16 σε έκδοση Viper και την ένταξη των πρώτων ελληνικών F-35 τα επόμενα χρόνια.
Το μήνυμα Μητσοτάκη για το casus belli
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Έλληνας πρωθυπουργός και στο διαχρονικό τουρκικό casus belli, χαρακτηρίζοντάς το ασύμβατο με τις σχέσεις δύο χωρών που είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ.
Συγκεκριμένα το χαρακτήρισε «ιστορική ανορθογραφία» που δεν συνάδει με το καλό κλίμα που Αθήνα και Άγκυρα επιδιώκουν να οικοδομήσουν.
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που θέτει το ζήτημα, καθώς το είχε κάνει και σε διμερή συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πριν από μερικούς μήνες.
Όπως τόνισε, δύο γειτονικές χώρες, ακόμη και όταν έχουν διαφορές, πρέπει να μάθουν να ζουν ειρηνικά και με σχέσεις καλής γειτονίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η απειλή πολέμου δεν μπορεί να θεωρείται κανονικότητα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι όλοι στην Ευρώπη αντιλαμβάνονται πως δεν ταιριάζει με το πνεύμα της Συμμαχίας να υπάρχει μια απειλή πολέμου μεταξύ συμμάχων.
Το casus belli, όπως είπε, έρχεται από το «βαθύ παρελθόν» του 1995 και πλέον έχει έρθει η ώρα να μείνει πίσω.
Ερντογάν: Κανείς δεν ξέρει τι είναι το casus belli
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όταν κλήθηκε να σχολιάσει το θέμα, υποστήριξε ότι η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών στην Τουρκία δεν γνωρίζει καν τι είναι το casus belli.
«Το “casus belli” είναι κάτι που σχεδόν κανείς από τον λαό μου δεν γνωρίζει· αν ρωτήσεις τι είναι, δεν θα ξέρουν. Επομένως, κατά τη γνώμη μου, δεν υπάρχει κανένας λόγος να απασχολούμε τον λαό μας με αυτά τα θέματα, και εμείς ήδη λέμε στους Έλληνες φίλους μας:
“Ας μην απασχολούμε ούτε τους Έλληνες πολίτες ούτε τους δικούς μας πολίτες με αυτά. Ας καθίσουμε, ας συζητήσουμε και ας τελειώσουμε την υπόθεση”. Αυτή είναι η στάση μας και κάθε φορά που το θέμα αυτό έρχεται στο τραπέζι, τους το λέμε και έτσι συνεχίζουμε», τόνισε χαρακτηριστικά.
Η στάση του Ρούτε απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, απέφυγε να τοποθετηθεί επί της ουσίας στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις για το casus belli και για το ζήτημα των ρωσικών πυραύλων S-400 που διαθέτει η Τουρκία, υπογράμμισε ότι ο ρόλος του είναι να διατηρεί την ενότητα της Συμμαχίας και όχι να παρεμβαίνει σε διμερείς διαφορές μεταξύ κρατών-μελών.
Ανάλογη ήταν και η απάντησή του σχετικά με την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, σημειώνοντας ότι πρόκειται για ζήτημα που αφορά κυρίως τις διμερείς σχέσεις μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον.
Ακλόνητη δέσμευση στο Άρθρο 5
Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των χωρών-μελών επανέλαβαν ότι το Άρθρο 5 της Συμμαχίας παραμένει ο θεμέλιος λίθος της ευρωατλαντικής ασφάλειας, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον ενός συμμάχου συνιστά επίθεση εναντίον όλων.
Στη διακήρυξη γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στη Ρωσία, η οποία χαρακτηρίζεται ως η σημαντικότερη μακροπρόθεσμη απειλή για την ασφάλεια της Συμμαχίας, ενώ η τρομοκρατία εξακολουθεί να θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα κράτη-μέλη.
Παράλληλα, οι ηγέτες συμφώνησαν στην ενίσχυση της αποτρεπτικής και αμυντικής ικανότητας του ΝΑΤΟ μέσω αυξημένων εξοπλιστικών προγραμμάτων, επενδύσεων σε κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές και ανάπτυξης νέων τεχνολογιών.
Ισχυρό μήνυμα στήριξης προς την Ουκρανία
Η Ουκρανία αποτέλεσε έναν από τους βασικούς άξονες της Συνόδου. Οι ηγέτες των κρατών-μελών επανέλαβαν τη στήριξή τους στην ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας, ανακοινώνοντας νέο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας.
Σύμφωνα με τη διακήρυξη, το ΝΑΤΟ δεσμεύεται να διαθέσει 70 δισεκατομμύρια ευρώ για εξοπλισμό, εκπαίδευση και στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας μέσα στο 2026, ενώ αντίστοιχα επίπεδα βοήθειας προβλέπονται και για το 2027.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον προκάλεσαν και οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν το ενδεχόμενο να επιτρέψουν στην Ουκρανία την κατασκευή πυραύλων Patriot, προκειμένου να ενισχυθεί σημαντικά η αεράμυνά της απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις.
Στο τραπέζι και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή
Η κρίση στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα η κατάσταση γύρω από το Ιράν απασχόλησαν επίσης τις εργασίες της Συνόδου.
Ο Μαρκ Ρούτε ξεκαθάρισε ότι το ΝΑΤΟ δεν συμμετέχει στις στρατιωτικές επιχειρήσεις που εξελίσσονται στην περιοχή, χωρίς όμως να αποκλείσει το ενδεχόμενο η Συμμαχία να αναλάβει κάποιον ρόλο στο μέλλον, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο από τα κράτη-μέλη.
Στην κοινή διακήρυξη επισημαίνεται ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ οι ηγέτες υπογράμμισαν τη σημασία της διατήρησης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, λόγω της ιδιαίτερης σημασίας τους για το διεθνές εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια.
Νέες επενδύσεις άνω των 50 δισ. δολαρίων
Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της Συνόδου ήταν η συμφωνία για περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών.
Οι σύμμαχοι ανακοίνωσαν νέες προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού συνολικής αξίας άνω των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ δεσμεύτηκαν να αυξήσουν την παραγωγική ικανότητα της αμυντικής βιομηχανίας, ώστε να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες ασφάλειας.
Παράλληλα, αποφασίστηκε η επιτάχυνση των επενδύσεων σε τεχνολογίες αιχμής, όπως τα μη επανδρωμένα συστήματα, η ολοκληρωμένη αεράμυνα, η κυβερνοάμυνα, οι διαστημικές δυνατότητες, η τεχνητή νοημοσύνη και η δημιουργία ενός κοινού διατλαντικού cloud μάχης.
Ο Μαρκ Ρούτε χαρακτήρισε τις αποφάσεις αυτές «μεταμορφωτικές» για τη Συμμαχία, υποστηρίζοντας ότι καθιστούν την Ευρώπη ισχυρότερη, ενισχύουν την αποτρεπτική ισχύ του ΝΑΤΟ και δημιουργούν μια πιο ισορροπημένη σχέση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Ευρωπαίους συμμάχους.
