Με την πρώτη συνεδρίαση της αρμόδιας Επιτροπής ανοίγει σήμερα (15.06.2026) το απόγευμα στη Βουλή ο κύκλος για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, σε μια διαδικασία με βαρύ θεσμικό και πολιτικό αποτύπωμα. Η Επιτροπή καλείται να επεξεργαστεί τις υπό αναθεώρηση διατάξεις και να διαπιστώσει ποιες από αυτές συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις ώστε να τεθούν στην κρίση της Ολομέλειας.
Η Συνταγματική Αναθεώρηση εισέρχεται έτσι στην πρώτη ουσιαστική της φάση, με την παρούσα Βουλή να έχει την αρμοδιότητα να ορίσει με σαφήνεια ποιες διατάξεις του Συντάγματος θα κριθούν αναθεωρητέες, χωρίς όμως να αποφασίσει το περιεχόμενο των αλλαγών. Αυτό θα αποτελέσει έργο της επόμενης Βουλής, που θα προκύψει μετά τις εκλογές και θα κληθεί να διαμορφώσει τη νομοτεχνική κατάστρωση των νέων διατάξεων.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η έκθεση της Επιτροπής αναμένεται να τεθεί σε πρώτη ψηφοφορία στην Ολομέλεια στα τέλη Ιουλίου ή στις αρχές Αυγούστου, ενώ θα ακολουθήσει δεύτερη ψηφοφορία έναν μήνα αργότερα, όπως προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος. Τα ψηφοδέλτια θα περιλαμβάνουν μόνο τον αριθμό κάθε διάταξης, καθώς η παρούσα Βουλή δεν δεσμεύει την επόμενη ως προς την κατεύθυνση ή το ακριβές περιεχόμενο της αναθεώρησης.
Η «χιαστί» πλειοψηφία
Κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας αποτελεί η λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία. Αν μια διάταξη κριθεί αναθεωρητέα από την παρούσα, προτείνουσα Βουλή με 180 ψήφους, τότε η επόμενη, αναθεωρητική Βουλή θα μπορεί να καθορίσει το περιεχόμενό της με 150 ψήφους. Αντίστροφα, εάν μια διάταξη συγκεντρώσει τώρα 150 ψήφους, στην επόμενη Βουλή θα απαιτηθούν 180 ψήφοι για την τελική αναθεώρησή της.
Παρότι η παρούσα φάση αφορά αποκλειστικά τον προσδιορισμό των άρθρων που θα ανοίξουν προς αναθεώρηση, η συζήτηση στην Επιτροπή αναμένεται να έχει έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Τα κόμματα θα παρουσιάσουν τις προτάσεις και τα επιχειρήματά τους για κρίσιμα ζητήματα, τα οποία αγγίζουν τόσο τη λειτουργία του πολιτεύματος όσο και πεδία όπως η Παιδεία, η Δικαιοσύνη, οι Ανεξάρτητες Αρχές και η διοικητική αποκέντρωση.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το επίδικο της συναίνεσης, τα «ώριμα» άρθρα
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ζήτημα της συναίνεσης. Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, έχει διαμηνύσει ότι θα επιμείνει στην ανάγκη ευρύτερων συγκλίσεων, ώστε το αναθεωρητικό εγχείρημα να διασωθεί ήδη από την προτείνουσα Βουλή. Από την πλευρά της, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία υπογραμμίζει ότι η σημερινή διαδικασία δεν αφορά το πώς θα αλλάξουν οι διατάξεις, αλλά ποιες πρέπει να αλλάξουν.
Στο ίδιο πλαίσιο, κυβερνητικές πηγές επιμένουν ότι, σε θέματα που θεωρούνται επαρκώς ώριμα, οι πολιτικές δυνάμεις δεν θα πρέπει να εγκλωβιστούν σε μικροκομματικές αντιπαραθέσεις, αλλά να κινηθούν με ορίζοντα «όχι τις επόμενες εκλογές, αλλά τις επόμενες γενιές». Η φράση αυτή συμπυκνώνει και το πολιτικό στοίχημα της διαδικασίας: αν η αναθεώρηση θα εξελιχθεί σε πεδίο θεσμικής συνεννόησης ή σε ακόμη μία κομματική αντιπαράθεση.
Από τις έως τώρα τοποθετήσεις διαφαίνεται ότι Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ θεωρούν ώριμες προς αναθεώρηση αρκετές κοινές διατάξεις, ενώ την ανάγκη αλλαγών στο Σύνταγμα αναγνωρίζουν και ο ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία αναμένεται να παρουσιάσουν το δικό τους σχέδιο στην Επιτροπή.
Μεταξύ των άρθρων που έχουν μπει στο τραπέζι περιλαμβάνονται το άρθρο 5Α για το δικαίωμα στην πληροφόρηση, το άρθρο 16 για την Παιδεία, την Τέχνη και την Επιστήμη, το άρθρο 17 για την προστασία της ιδιοκτησίας, το άρθρο 21 για την προστασία της οικογένειας, του γάμου, της μητρότητας και των ατόμων με αναπηρία, καθώς και το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών. Στη συζήτηση περιλαμβάνονται επίσης το άρθρο 90 για την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, το άρθρο 101Α για τις Ανεξάρτητες Αρχές και το άρθρο 101 για τη διοικητική αποκέντρωση.
Η έναρξη των εργασιών της Επιτροπής σηματοδοτεί, ουσιαστικά, την έναρξη ενός πολιτικού και θεσμικού μαραθωνίου. Το εύρος των πλειοψηφιών που θα διαμορφωθούν στην παρούσα Βουλή θα καθορίσει και τον βαθμό ευχέρειας που θα έχει η επόμενη να προχωρήσει στο περιεχόμενο των αλλαγών, καθιστώντας τη συναίνεση όχι μόνο πολιτικά επιθυμητή, αλλά και διαδικαστικά κρίσιμη.
