Είναι γεγονός ότι τα έντυπα πορεύονται στην οδό της παρακμής. Τα ηλεκτρονικά μέσα και ιδίως η έλευση και κυριαρχία του διαδικτύου, παραμερίζει την έντυπη ενημέρωση. Το φαινόμενο δεν είναι ελληνικό, αλλά διεθνές και αντανακλά τις συνέπειες της τεχνολογικής εξέλιξης, όπως τις ζήσαμε και σε άλλους κλάδους δραστηριότητας.
Όμως, αυτή η ορθή διαπίστωση, δεν αρκεί και δεν μπορεί να δώσει πειστική απάντηση, για τον οξύ χαρακτήρα που πήρε η παρακμή στη χώρα μας. Τουλάχιστον κάνοντας συγκρίσεις με άλλες χώρες.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Επομένως τις πταίει για την κατάντια των ελληνικών έντυπων μέσων ενημέρωσης, είναι το κυρίαρχο ερώτημα;
Χωρίς φόβο και πάθος τη μεγάλη, την τεράστια ευθύνη έχουν οι εκδότες. Αλλά και εμείς, οι δημοσιογράφοι, δεν είμαστε άμοιροι ευθυνών.
Αλλά ας δούμε την υπόθεση πιο καθαρά. Την εποχή που στην Ελλάδα εμφανίστηκε ο πρώτος μεγάλος ανταγωνιστής, η ιδιωτική τηλεόραση και το ραδιόφωνο, οι εκδότες επέλεξαν να σηκώσουν το γάντι του ανταγωνισμού κάνοντας τις εφημερίδες και τα περιοδικά ιδιότυπες αλυσίδες σούπερ-μάρκετ και διανομής ειδών κουζίνας ή άλλων αγαθών, που ελάχιστη ως καθόλου σχέση είχαν με το αντικείμενο, δηλαδή την ενημέρωση ή αν προτιμάτε την κυκλοφορία ενός πνευματικού προϊόντος.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Αντί να επενδύσουν στην ποιότητα του προϊόντος με τη βελτίωση του επιπέδου και της ποιότητας των εντύπων, μέσω της ανόρθωσης του επιπέδου και των δημοσιογράφων, επέλεξαν την ποσότητα και την υποβάθμιση της αξίας και της αξιοπιστίας του προϊόντος που εξέδιδαν. Δείτε ακόμα και σήμερα τις διαφημίσεις για τις εφημερίδες. Δεν προβάλλουν την είδηση, ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ, μία συγκλονιστική έρευνα, αλλά το δώρο που διανέμουν.
Στην υποχώρηση αυτή την ποιότητας έχουν μεγάλη ευθύνη και οι δημοσιογράφοι και προπαντός τα διευθυντικά στελέχη, τα οποία δεν αντιτάχθηκαν με σθένος και δεν υπερασπίστηκαν όσο έπρεπε την ποιοτική αναβάθμιση των εντύπων. Συναίνεσαν δηλαδή στην κυκλοφορία ενός υποβαθμισμένου και απαξιωμένου προϊόντος το οποίο ουσιαστικά λειτουργούσε σαν αλυσίδα διανομής άλλων προϊόντων.
Το δεύτερο μεγάλο λάθος των εκδοτών, ιδίως όσων έβαλαν τις εταιρείες τους στο Χρηματιστήριο, ήταν η διαχείριση και η διάθεση τεράστιων ποσών, τα οποία στη συντριπτική τους πλειοψηφία δεν επενδύθηκαν στα βασικά τους προϊόντα, δηλαδή τις εφημερίδες και τα περιοδικά. Το αποτέλεσμα ήταν χαθούν κονδύλια που θα μπορούσαν να αλλάξουν την πορεία του Τύπου ή στη χειρότερη περίπτωση να φρενάρουν την παρακμή του.
Το τρίτο είναι ο ασταμάτητος δανεισμός από τις τράπεζες. Από κάποιο σημείο και μετά οι εκδότες σταμάτησαν να επενδύουν ίδια κεφάλαια στις επιχειρήσεις τους, σταμάτησαν να κάνουν αυξήσεις κεφαλαίων και αντί αυτού αναζήτησαν το εύκολο τραπεζικό χρήμα. Και λέμε εύκολο γιατί η ισχύς των εκδοτικών επιχειρήσεων ήταν τέτοια, που τις επέτρεπε να δανείζονται όποτε ήθελαν, όσα ήθελαν και τα οποία πριν από την κρίση του τραπεζικού συστήματος, τις ανακεφαλαιοποιήσεις και την ενεργό ανάμιξη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζες μπορούσαν μπορεί εύκολα να ανακυκλώσουν, να ανανεώσουν τις συμβάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η φράση του κυρίου Ψυχάρη (του υιού) στην επιτροπή της Βουλής, πως δανειζόταν με αέρα.
Μόλις έκλεισαν οι τραπεζικές κάνουλες αποκαλύφθηκε στην κοινή γνώμη (οι παροικούντες την εκδοτική Ιερουσαλήμ το γνώριζαν ήδη) το μέγεθος του προβλήματος του υπερδανεισμού, ο οποίος είναι αδύνατον να εξυπηρετηθεί από τις σημερινές επιχειρήσεις.
Και τώρα τί γίνεται; Αυτό είναι το κρίσιμο, το κεντρικό ερώτημα στο οποίο οφείλει ολόκληρη η κοινωνία να δώσει απαντήσεις. Τώρα η πολιτεία, όλα τα κόμματα, οι τράπεζες (γιατί αυτές κατέχουν τα δάνεια), οφείλουν να βρουν λύσεις. Οφείλουν να βρουν απαντήσεις γιατί ο πλουραλισμός στην ενημέρωση είναι συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας μας.
Είναι υποχρέωση της συντεταγμένης πολιτείας, όχι μόνο να σώσει τις εφημερίδες, αλλά και να θεσπίσει ένα νέο πλαίσιο υγιούς λειτουργίας που θα επιτρέπει στα μέσα ενημέρωσης να είναι οικονομικά υγιή και ταυτοχρόνως ελεύθερα και ανεπηρέαστα. Κι αυτό μόνο η πολιτεία συνολικά μπορεί να το κάνει και όχι κάποια κυβέρνηση, η οποιαδήποτε κυβέρνηση, γιατί είτε το θέλουμε, είτε όχι, θα καλλιεργηθούν εκ νέου σχέσεις εξάρτησης και επηρεασμού.
Ας βρουν λοιπόν τα κόμματα την αναγκαία γενναιότητα και σε συνεργασία με τους φορείς των δημοσιογράφων (την ΕΣΗΕΑ πρωτίστως), τους εκδότες, τις τράπεζες, τον πνευματικό κόσμο να θεσπίσουν νέους κανόνες και πλαίσιο λειτουργίας που θα εξασφαλίζει την ύπαρξη και λειτουργία μέσων ενημέρωσης αντάξιων των απαιτήσεων των πολιτών και ικανών να ανταποκριθούν στις προκλήσεις των καιρών, που απαιτούν πλουραλισμό στην ενημέρωση, έντιμη ενημέρωση, ελευθερία στη συλλογή και διάδοση των ειδήσεων.
Ας τιμωρήσει ταυτοχρόνως όσους ευθύνονται για την κακοδιαχείριση και τον χωρίς κανόνες και όρια υπερδανεισμό. Γιατί οι πολίτες δεν έχουν καμία υποχρέωση να φορτωθούν τα βάρη των υπευθύνων, ιδίως στις σημερινές δύσκολες εποχές.
